Mô hình trồng cây nho hạ đen cho hiệu quả kinh tế tại xã Thắng Lợi, tỉnh Thanh Hoá
Những năm gần đây, xã Thắng Lợi, tỉnh Thanh Hóa vận động nông dân đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ trong sản xuất, xem đây là nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đơn vị diện tích theo hướng đa dạng hóa nhiều cây trồng theo nhu cầu thị trường có lợi cho người dân. Trước xu thế đó, mô hình trồng cây nho hạ đen lấy quả của anh Lê Văn Thành, thôn Hữu Cần, xã Thắng Lợi, tỉnh Thanh Hoá đang trở thành hướng đi mới không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao so với nhiều loại cây trồng truyền thống, nho hạ đen còn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.
Nho hạ đen là giống nho siêu ngọt có nguồn gốc từ tỉnh Quảng Tây Trung Quốc được trồng thí nghiệm thành công ở trường Đại học Nông Lâm Bắc Giang theo chương trình hợp tác chuyển giao khoa học kĩ thuật được trồng phổ biến tại nhiều vườn ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ, nho hạ đen ưa khí hậu khô ráo, ít mưa trong giai đoạn chín, nếu vùng có mùa mưa mạnh cần áp dụng chống mưa (nhà màng/che phủ), giống thích nghi tốt với đất thịt nhẹ, đất đồi, đất pha cát, đất phù sa ven sông – điều kiện quan trọng là đất phải thoát nước tốt, có độ PH trung tính đến hơi chua, tầng đất sâu, kỹ thuật trồng và chăm sóc: Chọn làm luống cao, thoát nước, dựng giàn và mái che khoảng cách 2,5 – 3 m giữa hàng, 1,5 – 2 m giữa gốc, dùng cây giống khoẻ, trồng vào hàng theo khoảng cách chuẩn, thời điểm trồng từ tháng 12 – 2 năm sau (mùa khô), thời gian trồng đến khi thu hoạch khoảng 6 – 8 tháng có quả bói đầu tiên, từ năm thứ 2 trở đi cho thu hoạch chính, năng suất: năm đầu 3 – 5 tấn/ha, từ năm 2 – 3 trở đi đạt 10 – 12 tấn/ha, thâm canh tốt có thể 15 tấn/ha/năm (2 vụ), mỗi chu kỳ ra hoa đến thu hoạch khoảng 4 – 5 tháng, một năm cây nho cho thu hoạch 02 vụ, vụ chính vào xuân hè và vụ phụ vào thu đông và chín sớm so với một số giống truyền thống, nho hạ đen có quả màu đen, quả tròn, vỏ mỏng, thịt dày, ít hạt, vị ngọt đậm, thơm, ưu điểm của loại cây này là thu hoạch từ 10 – 15 năm thì mới thay cây giống mới, giá thành sản phẩm lại cao, trong quả nho hạ đen có chứa nhiều hợp chất sinh học quý giá như: Đường Glucose, Fructose, Vitamin C, B1, B2, B6, A, K, Kali, Magie, Sắt, Canxi, Kẽm, Phốt pho, chất chống ôxihoá, chất xơ,…có nhiều tác dụng đối với sức khoẻ con người như: Tốt cho tim mạch, tốt cho hệ tiêu hoá, tốt cho răng miệng, bảo vệ tế bào não, hỗ trợ máu huyết, chống lão hoá, tăng miễn dịch, đẹp da,…
Trước đây, với 10.000 m2 đất ruộng của anh Lê Văn Thành chủ yếu trồng các loại cây truyền thống như: Lúa, ngô,… tuy nhiên hiệu quả kinh tế mang lại không cao, lại chịu ảnh hưởng lớn từ thời tiết và dịch bệnh nên anh đã đi học tập kinh nghiệm tại tỉnh Phú Thọ và sau một thời gian tìm tòi, học tập các mô hình trồng nho hạ đen ở các tỉnh khác cũng như nhận thấy tiềm năng đất đai, khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương, anh Lê Văn Thành đã quyết tâm đầu tư hơn 1 tỷ đồng để cải tạo 10.000 m2 đất ruộng, đồng thời, liên kết sản xuất với trường Đại học Nông Lâm Bắc Giang để mua 1.500 gốc nho hạ đen giống và được cán bộ kỹ thuật của trường trực tiếp chuyển giao khoa học kỹ thuật (KHKT) như: Chuẩn bị đất trồng, chọn giống, nước tưới, phân bón, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch, bảo quản, thường xuyên theo dõi quá trình sinh trưởng và phát triển của cây.
Khu trồng nho hạ đen, thôn Hữu Cần, xã Thắng Lợi
Để đảm bảo cây sinh trưởng phát triển tốt, hạn chế sâu bệnh hại và tác động của thời tiết, anh Thành đã đầu tư xây dựng nhà màng cho toàn bộ diện tích nho, sử dụng dây thép làm giàn cho nho leo, sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt cung cấp dinh dưỡng cho cây nho, giữ ẩm cho đất và giảm chi phí công lao động, thường xuyên cắt tỉa, sử dụng phân vi sinh để bón, phòng trừ sâu bệnh hoàn toàn bằng các loại thuốc sinh học, đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng nhờ vậy vườn nho sinh trưởng phát triển tốt, cây nho hạ đen ít bị sâu bệnh và chỉ một số sâu bệnh chính thường gây hại cho cây như: Bệnh sương mai, bệnh thối rễ, nấm gỗ, sâu đục thân, sâu cuốn lá, sâu ăn quả,…để phòng trừ các bệnh trên thì cách phòng chống là xử lý đất, chọn giống khoẻ, giữ vườn thông thoáng, tưới nước hợp lý, dùng thuốc đặc hiệu, luân phiên thuốc bảo vệ thực vật (BVTV),…để phun lên lá và tưới vào những gốc bị sâu bệnh, ngoài ra anh còn đặc biệt chú ý 2 loại chính là bọ trĩ hút nhựa làm lá khô, rụng và sâu ăn lá.
Giống nho hạ đen
Nhờ vào việc chăm sóc đúng kỹ thuật nên 1 ha nho hạ đen của anh Thành luôn phát triển tốt và cho năng xuất cao, trung bình mỗi năm, vườn nho cho gia đình anh thu hoạch 2 vụ, tổng sản lượng ước tính khoảng 8 tấn nho hạ đen, với giá bán trên thị trường từ 100.000 đồng/kg đến 150.000 đồng/kg, như vậy, với 1 ha, sau khi trừ hết chi phí, gia đình anh có lãi trên 400 triệu đồng/năm, đồng thời giải quyết việc làm cho 2 lao động thường xuyên và khoảng 2 – 3 lao động thời vụ, với thu nhập ổn định từ 6 – 7 triệu đồng/tháng. Ngoài cung cấp quả cho thị trường, anh Thành còn cung cấp cây giống và hướng dẫn kỹ thuật trồng nho hạ đen cho bà con nông dân có nhu cầu phát triển sản xuất, ngoài ra, vào dịp cuối tuần, mô hình vườn nho của gia đình anh Lê Văn Thành còn là vị trí phục vụ du khách đến tham quan, trải nghiệm hái nho cho trẻ nhỏ, chụp ảnh, check-in, du khách đến với vườn nho không chỉ được tận hưởng không khí trong lành mà còn được tìm hiểu quy trình sản xuất an toàn, tận tay thu hoạch, thưởng thức những chùm nho căng tròn, tím mọng ngay tại vườn. So với các cây trồng trước đây thì trồng nho hạ đen mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần, tạo công ăn việc làm và có nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Nho hạ đen là một loại thực phẩm được ưa chuộng bởi hương vị thơm ngon về độ ngọt, màu sắc và giá trị dinh dưỡng cao, thu hoạch đúng độ chín, nho thu hoạch đến đâu thì thương lái đến thu mua tại vườn đến đó nên đầu ra ổn định. Do đó, nhu cầu tiêu thụ nho trong và ngoài tỉnh ngày càng tăng và được thương lái thu mua để cung cấp cho các siêu thị, cửa hàng bách hoá xanh, cửa hàng thực phẩm sạch, các nhà hàng, các chợ đầu mối trong tỉnh cũng như ngoài tỉnh như: Thành phố Hà Nội, Ninh Bình, Nghệ An,…
Mô hình trồng cây nho hạ đen cho hiệu quả kinh tế tại thôn Hữu Cần, xã Thắng Lợi, tỉnh Thanh Hoá là hướng đi mới trên địa bàn xã, mô hình này bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế khả quan. Với những thành công này, anh Thành sẽ tiếp tục thăm quan học hỏi, đúc rút kinh nghiệm trong việc trồng và chăm sóc, mở rộng diện tích, động viên, tuyên truyền để nhiều hộ nông dân cùng đưa giống nho hạ đen vào thâm canh, tiến tới thành lập hợp tác xã hoa quả, thuận lợi cho việc quảng bá và là sản phẩm có thương hiệu, từng bước chuyển đổi diện tích trồng cây kém hiệu quả sang trồng nho hạ đen. Từ mô hình trồng nho hạ đen đã cho năng suất cao, mang lại giá trị kinh tế, bên cạnh đó, mô hình vườn nho của anh Lê Văn Thành còn là vị trí thu hút du khách đến thăm quan và check-in, góp phần từng bước chuyển dịch cơ cấu cây trồng, đa dạng hóa sản phẩm, thúc đẩy phát triển kinh tế tại địa phương./.
Văn Lộc