Liên kết sản xuất nông nghiệp tại Hợp tác xã dịch vụ sản xuất nông nghiệp Yên Tâm thuộc xã Yên Phú, tỉnh Thanh Hóa
Trong những năm qua, liên kết sản xuất nông nghiệp là xu thế phát triển và cần thiết bởi liên kết sản xuất góp phần nâng cao chất lượng, giá trị nông sản, thay đổi tập quán sản xuất, hình thành vùng sản xuất tập trung, bảo đảm đầu ra ổn định cho người dân. Nhờ những lợi ích đó, nhiều hợp tác xã trong tỉnh Thanh Hóa trong đó có Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp (HTX DVNN) Yên Tâm thuộc xã Yên Phú, tỉnh Thanh Hóa đã tích cực xây dựng, triển khai các chuỗi liên kết sản xuất góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân.
(Cánh đồng liến kết sản xuất giống lúa nếp hương tại HTX DVNN Yên Tâm)
Giai đoạn trước đây, tại HTX DVNN Yên Tâm vai trò và sự quản lý của HTX trong sản xuất còn lỏng lẻo, mang tính hình thức, các hộ chỉ sản xuất với quy mô nhỏ lẻ, chưa có sự liên kết trong sản xuất, mạnh ai nấy làm, chưa xây dựng được vùng nguyên liệu tập trung, sản phẩm bán thị trường tự do, đáp ứng nhu cầu của các DN bao tiêu, vì vậy giá trị thu nhập của các người dân còn thấp. Thực hiện chương trình tái cơ cấu ngành Nông nghiệp theo Nghị quyết số 13-NQ/TU của tỉnh Thanh Hóa “Về tích tụ, tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao đến năm 2025, định hướng đến 2030”. HTX DVNN Yên Tâm đã định hướng cho người dân tích tụ đất đai quy hoạch cánh đồng mẫu lớn hình thành vùng sản xuất tập trung theo hướng hàng hóa. Hiện HTX DVNN Yên Tâm quản lý 330,7 ha diện tích đất nông nghiệp với 800 hộ xã viên, gần 1000 lao động thành viên, HTX đã thực hiện và quản lý các chuỗi liên kết sản xuất có hiệu quả, các sản phẩm được các công ty và thương lái bao tiêu đầu ra ổn định như: chuỗi liên kết sản xuất lúa nếp hương 10 ha, ngô ngọt, ngô làm thức ăn chăn nuôi 50 ha, ớt xuất khẩu 35 ha, bí giống 3ha ,… với các Công ty TNHH Nông nghiệp Tân Tiến, Công ty Huy Ân (Thanh Hóa), Công ty TNHH Tân Lộc Phát (Thành Phố Hồ Chí Minh),…. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật thâm canh trong sản xuất cho năng suất cây lúa đạt 6 tấn/ha, cây bí giống đạt 300kg hạt khô/ha, cây ớt 18 – 20 tấn/ha,…
Trong quá trình sản xuất, HTX DVNN Yên Tâm là đơn vị trung gian liên kết giữa người sản xuất và DN bao tiêu. Trước mỗi vụ sản xuất HTX đều chủ động làm việc với các DN để nắm bắt nhu cầu thị trường. Trên cơ sở đó HTX sẽ họp triển khai với các hộ dân thống nhất quy mô, diện tích, thời điểm xuống giống các loại cây trồng phù hợp với mùa vụ và nhu cầu thu mua của công ty. Đại diện các hộ dân đứng ra ký kết hợp đồng với DN để đảm bảo sự ràng buộc, tính pháp lý thông qua các điều khoản được thể hiện rõ trong hợp đồng. Phối hợp cùng các DN tập huấn, phổ biến quy trình sản xuất, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho các thành viên, khuyến cáo người dân sử dụng các loại phân bón, thuốc BVTV mà Công ty cung cấp hoặc nằm trong danh mục cho phép của ngành nông nghiệp. Thực hiện công tác chỉ đạo, điều hành sản xuất, bảo đảm các điều kiện tưới tiêu, đi lại và sản xuất của người dân được thuận tiện, xây dựng lịch thời vụ, công tác dự thính, dự báo tình hình sâu bệnh hại trên cây trồng; cung ứng vật tư nông nghiệp và điều tiết dịch vụ cơ giới hóa (máy cày, bừa, máy cắt, máy bay phun thuốc không người lái,… ). Hoạt động của HTX được đánh giá hiệu quả, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho các thành viên lao động HTX với mức lương 3 – 5 triệu đồng/người/tháng, ước doanh thu bình quân hàng năm đạt trên 3 tỷ đồng/năm.
Về phía công ty đầu tư ban đầu theo hình thức đối ứng, cung cấp đầu vào giống, phân bón (nếu cần), phần còn lại khấu trừ vào sản phẩm khi thu hoạch. Trong quá trình sản xuất, cán bộ công ty và thành viên HTX sẽ đồng hành, hướng dẫn người dân trong các khâu từ chăm sóc cho đến khi thu hoạch. Cam kết thu mua sản phẩm sau thu hoạch theo hợp đồng ký kết, sản lượng thu mua có thể thay đổi theo tình hình thu hoạch thực tế, nhu cầu của công ty và giá thu mua sẽ điều chỉnh giá linh hoạt theo giá thị trường để cùng chia sẻ rủi ro và lợi ích với người dân. Thanh toán đầy đủ và đúng hạn trong vòng 7 – 15 ngày kể từ khi thu hoạch. Đảm bảo thời gian và địa điểm, phương tiện vận chuyển thu mua ngay tại ruộng và vận chuyển về công ty để sơ chế bảo quản giảm tối đa tổn thất sau thu hoạch.
(Cánh đồng trồng ớt xuất khẩu tại HTX DVNN Yên Tâm)
Về phía người dân, tham gia liên kết sản xuất người dân cam kết tuân thủ quy trình sản xuất mà HTX, DN phổ biến như sử dụng màng phủ sinh học để giữ độ ẩm, hạn chế cỏ dại, sử dụng phân hữu cơ; phòng trừ sâu bệnh hại bằng chế phẩm, thuốc BVTV sinh học giúp tăng năng suất, chất lượng, tiết kiệm được lượng giống, giảm lượng phân bón và thuốc BVTV, an toàn cho sức khỏe người sản xuất và người sử dụng, hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường, giảm công lao động. giao đủ số lượng và chất lượng hàng hóa, đảm bảo chất lượng sản phẩm về độ chín, đều đẹp, không sâu bệnh, không còn dư lượng thuốc BVTV, phân bón, kim loại nặng vượt quá ngưỡng cho phép về an toàn thực phẩm. Sản phẩm được Công ty thu mua theo hợp đồng ký kết hoặc giá thị trường với mức giá bình quân như: lúa 8.000 đồng/kg, ớt 25.000 – 30.000/kg, hạt bí giống 750.000 – 845.000 đồng/kg… Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp đã giúp năng suất tăng từ 15-20%, giảm chi phí sản xuất so với truyền thống từ 20 – 30% so với sản xuất truyền thống, chất lượng sản phẩm đồng đều đảm bảo được nguồn nguyên liệu ổn định cho Công ty thu mua. Giá trị sản xuất tăng gấp 1,5 – 2 lần so với khi chưa tham gia chuỗi liên kết bao tiêu sản phẩm, giúp nâng cao thu nhập cho người dân.
Anh Nguyễn Văn Châu – Giám đốc HTX DVNN Yên Tâm cho biết: “Các thành viên tham gia HTX trên tinh thần tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý từ đó tạo nên mối liên kết hài hòa, giữa các thành viên, thúc đẩy hiệu quả các hoạt động của HTX. Mô hình liên kết theo chuỗi đã từng bước hình thành quan hệ hợp tác sản xuất, mua bán theo đơn đặt hàng của công ty. HTX cũng như người dân luôn yên tâm về đầu ra, chỉ cần tập trung nâng cao trình độ trong sản xuất. Công ty cũng quản lý được toàn bộ quy trình sản xuất từ đầu vào đến đầu ra, đảm bảo được chất lượng nông sản, nhất là với những loại nông sản xuất khẩu”.
Chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp tại HTX DVNN Yên Tâm mở ra một hướng sản xuất chặt chẽ hơn trong sản xuất nông nghiệp, gắn quyền lợi nhà nông và doanh nghiệp một cách hài hòa, bền vững. Hình thành các chuỗi liên kết sản xuất chất lượng cao, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân, từng bước xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản xứ Thanh.
Phương Thúy