Hiện nay, khu vực kinh tế tập thể (KTTT) mà nòng cốt là hợp tác xã (HTX) trên địa bàn Huyện Như Xuân đã và đang từng bước bắt nhịp xu hướng thị trường, áp dụng khoa học kỹ thuật để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, đồng thời chủ động ứng dụng công nghệ thông tin, tham gia kết nối cung – cầu tiêu thụ hàng hóa nhằm ổn định đầu ra cho sản phẩm. Từng bước trở thành điểm tựa vững chắc cho kinh tế hộ, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, xây dựng nông thôn mới, đảm bảo an sinh xã hội, quốc phòng – an ninh tại các xã trên địa bàn.
Theo thống kê của phòng nông nghiệp Huyện Như Xuân, đến hết tháng 6/2024 toàn huyện có 48 HTX nông nghiệp với 912 thành viên tham gia, trong đó có 21 HTX có liên kết tiêu thụ sản phẩm (chiếm 43,75%); 11 hợp tác xã có sản phẩm OCOP với tổng 15/20 sản phẩm đạt hạng ba sao trở lên (chiếm 75% tổng sản phẩm OCOP toàn huyện), đã và đang cho thấy vai trò quan trọng của các HTX nông nghiệp trong việc thúc đẩy các hộ sản xuất tham gia vào kinh tế tập thể, ứng dụng TBKT vào sản xuất nhằm tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm nông sản địa phương.
Hình ảnh: Một số sản phẩm nông sản OCOP tại Như Xuân
Với việc được công nhận sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP, các sản phẩm nông sản tại các HTX trên địa bàn huyện Như Xuân đã có điều kiện tiếp cận tới nhiều đối tượng khách hàng hơn, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm. Từ đó, góp phần tạo việc làm và thu nhập ổn định cho các thành viên HTX, cho người nông dân nói riêng và sự phát triển chung cho kinh tế nông nghiệp, nông thôn tại địa phương nói chung.
Hình ảnh: Vùng trồng ổi tại HTX Vĩnh Thịnh – Bãi Trành
HTX Vĩnh Thịnh – xã Bãi Trành được thành lập năm 2021 với 7 thành viên với cây trồng chính là giống Ổi lê Đài Loan được trồng trên diện tích 5ha đất đồi. Ông Nguyễn Duy Vĩnh – Giám đốc HTX cho biết: trước đây khi chưa thành lập HTX, các hộ trồng ổi trong vùng phát triển một cách tự phát, không theo quy hoạch, người dân vẫn trồng và canh tác theo phương pháp truyền thống, thiếu định hướng nên mỗi năm cây ổi chỉ cho thu hoạch 2 vụ, năng suất không cao, đầu ra không ổn định, hiệu quả kinh tế từ trồng ổi thấp. Tuy nhiên, từ khi thành lập HTX, ông cùng các thành viên HTX đã được hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, được tạo điều kiện cho thuê đất mở rộng diện tích sản xuất theo chính sách hỗ trợ, ưu đãi của nhà nước. Ban quản trị HTX có 3 thành viên bao gồm: Giám đốc HTX, phó giám đốc và kiểm soát viên có nhiệm vụ đứng ra điều hành mọi hoạt động của hợp tác xã, quyết định các phương án sản xuất kinh doanh, phân phối thu nhập và quản lý sử dụng quỹ của HTX; Trong HTX đã có sự thống nhất giữa quản lý và điều hành giữa ban quản trị và thành viên hợp tác xã, đảm bảo sự đồng thuận trong thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX, nhờ vậy việc kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào và chuyển giao TBKT đưa quy trình sản xuất theo hướng VietGAP vào sản xuất được các thành viên HTX tuân thủ chặt chẽ. Kết quả năng suất, chất lượng ổi được nâng lên rõ rệt, cây ổi ra quả quanh năm nên hiệu quả kinh tế cao hơn hẳn so với trước đây. Ngoài ra, nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị kinh tế cho cây ổi, HTX cũng đã chú trọng đến hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư xây dựng thương hiệu cho cây ổi. Năm 2021, sản phẩm Ổi của HTX đã được công nhận đạt sản phẩm OCOP 3 sao, sản phẩm bán ra thị trường có xuất xứ rõ ràng, có tem truy xuất nguồn gốc nên tạo được lòng tin cho người tiêu dùng và có đầu ra ổn định. Hiện nay, sản phẩm Ổi của HTX Vĩnh Thịnh đã có mặt trong các hệ thống cửa hàng thực phẩm sạch và được UBND huyện lựa chọn là một trong số các sản phẩm nông sản địa phương tham gia các kỳ hội chợ trong và ngoài tỉnh để trưng bày, quảng bá … Năm 2023, doanh thu tại HTX đạt gần 1,5 tỷ đồng, tạo lợi nhuận trung bình cho mỗi thành viên HTX từ 130-150 triệu đồng/năm cao gấp 2 lần so với trước đây. Đồng thời, tạo việc làm cho 10-15 lao động thời vụ với thu nhập từ 5 triệu đồng/người/tháng.
Từ hiệu quả về mặt kinh tế, xã hội mà mô hình HTX Vĩnh Thịnh mang lại cùng điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng của vùng đất Như Xuân với nhiều loại cây trồng có lợi thế và tiềm năng phát triển, đã tạo động lực cho nhiều HTX mới được thành lập thu hút đông đảo các hộ sản xuất tham gia. Từ đó, hình thành các vùng chuyên canh tập trung, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, chế biến để tạo nên các sản phẩm có năng suất, chất lượng tốt. Từng bước xây dựng và khẳng định thương hiệu cho các sản phẩm nông sản tại huyện, điển hình như: Sản phẩm Mắc ca sấy đóng hộp của HTX Mắc ca Thành Phát Như Xuân với 25 hộ dân tham gia liên kết sản xuất; sản phẩm chè hữu cơ Thanh Vân của Hợp tác xã dịch vụ nông lâm nghiệp và sản xuất chè hữu cơ Thanh Vân, xã Cát Tân với 75 hộ dân liên kết trồng chè hữu cơ; HTX bản thổ với sản phẩm mật ong lên men; mô hình sản xuất cam, bưởi của HTX nông nghiệp Thành Công với 4 sản phẩm tại HTX đều được công nhận sản phẩm OCOP là cam canh, cam đường, bưởi diễn và bưởi da xanh,…không chỉ thành công trong việc liên kết sản xuất, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, máy móc thiết bị vào quá trình sản xuất, các HTX trên còn làm tốt vai trò kết nối với các doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm, giúp các thành viên trong HTX yên tâm sản xuất và hỗ trợ các hộ dân trong vùng đến học hỏi và trao đổi kinh nghiệm về quy trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Hình ảnh: Vùng trồng cam, bưởi tại HTX nông nghiệp Thành Công, Xuân Hòa
Về các chính sách phát triển kinh tế hợp tác xã trong thời gian qua tại địa phương, ông Lê Tiến Đạt, Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện cho biết: Thời gian qua, UBND huyện đặc biệt quan tâm hỗ trợ, tạo điều kiện cho các HTX phát triển. Khi người dân tham gia HTX sẽ được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ, như: Tập huấn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ; hỗ trợ phân bón, thiết bị; đầu tư hạ tầng giao thông vào khu sản xuất tập trung; được vay vốn từ Liên minh HTX tỉnh; hỗ trợ HTX đưa sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm, từng bước xây dựng thương hiệu sản phẩm nông nghiệp.
Từ thực tế cho thấy, việc tham gia các HTX nông nghiệp của người dân đã và đang mang lại nhiều lợi ích thiết thực, góp phần quan trọng khai thác hiệu quả hơn những tiềm năng, thế mạnh của địa phương, nâng cao thu nhập cho các hộ dân. Tuy nhiên, để phát huy hơn nữa vai trò của HTX trong phát triển kinh tế của địa phương thì rất cần sự hỗ trợ tích cực hơn nữa của chính quyền trong việc hướng dẫn thủ tục hành chính để các HTX có thể tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi từ trung ương, tỉnh, huyện. Từ đó, đầu tư cải tiến kỹ thuật, đưa máy móc vào sản xuất để nâng cao chất lượng và năng suất sản phẩm; xây dựng các trưng bày giới thiệu, quảng bá sản phẩm; Đối với các HTX cần chủ động hơn nữa trong việc học tập nâng cao năng lực quản lý, tìm kiếm mở rộng thị trường tiêu thụ và xây dựng thương hiệu mạnh. Qua đó giúp cho hoạt động của các HTX nông nghiệp thực sự phát triển bền vững.
Hồ Lý