Liên kết sản xuất nông sản tại Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Liên Lộc, huyện Hậu Lộc
Liên kết tiêu thụ sản phẩm nông sản là xu thế tất yếu và nhu cầu không thể thiếu của các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và người nông dân. Do vậy, trong những năm qua, các địa phương trong tỉnh đã đẩy mạnh thực hiện chuỗi liên kết, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị sản phẩm. Một trong những chuỗi liên kết sản xuất bao tiêu sản phẩm nông sản hiệu quả phải kể đến là chuỗi liên kết sản xuất tại Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp (HTX DVNN) Liên Lộc, huyện Hậu Lộc đã góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân sản xuất.
(Diện tích ngô ngọt được liên kết sản xuất tại xã Liên Lộc, huyện Hậu Lộc)
Hiện nay HTX DVNN Liên Lộc có 250 ha diện tích đất nông nghiệp, với chất đất màu ven sông tại đây phù hợp cho lúa và các cây rau màu như ngô ngọt, đậu tương rau, ớt, lạc, khoai tây… phát triển. Các chuỗi liên kết sản xuất lúa, rau màu đều được thực hiện có hiệu quả, các sản phẩm được các công ty và thương lái bao tiêu đầu ra ổn định như: chuỗi liên kết sản xuất12,5 ha lúa ST 25 với công ty TNHH An Thành Phong, cây ngô ngọt 25 ha, cây ớt 27 ha, với Công ty TNHH Long Phương Nam; cây đậu tương rau 10 ha với công ty TNHH Đồng Giao. Với việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật thâm canh tăng năng suất, cây lúa cho năng suất 6,5 – 6,8 tấn/ha, cây ngô 5,3 – 5,5 tấn/ha, cây ớt 18 – 20 tấn/ha … và rau màu cho năng suất cao, hình thức và chất lượng sản phẩm tươi đẹp, đồng đều đáp ứng được yêu cầu của các DN.
Thực hiện liên kết sản xuất trên cánh đồng mẫu lớn, các hộ dân được HTX phối hợp cùng các công ty tập huấn, phổ biến quy trình sản xuất, áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học – kỹ thuật mới, cơ giới hóa chủ động trong sản xuất thâm canh, canh tác theo hướng an toàn, giúp tiết kiệm lượng giống, giảm lượng phân bón và thuốc BVTV, hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm công lao động, giảm chi phí sản xuất so với truyền thống từ 20 – 30%, năng suất, chất lượng đồng đều, sản phẩm sau thu hoạch được thu mua ngay tại ruộng vận chuyển về công ty để sơ chế bảo quản nhằm giảm tối đa tổn thất sau thu hoạch, đảm bảo được chất lượng, sản lượng. Sản phẩm được các Công ty thu mua 100% với mức giá bình quân 15.000 đồng/kg lúa ST25, 8-9.000 đồng/kg ngô ngọt, 9.500 đồng/kg đậu tương rau, 20.000 đồng/kg ớt,… Việc liên kết sản xuất theo hợp đồng giúp người dân giảm tối đa các rủi ro trong khâu tiêu thụ, mang lại hiệu quả kinh tế cao và ổn định. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp đã giúp năng suất tăng từ 15-20% so với sản xuất truyền thống, bình quân thu nhập trên đơn vị diện tích đạt 86,7 triệu đồng/ha/vụ, tăng gấp 1,5 – 2 lần so với sản xuất trước kia. Nhờ quy hoạch gọn vùng và ký hợp đồng với các doanh nghiệp, cơ sở thu mua nên hoạt động của HTX được đánh giá hiệu quả, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho các thành viên với mức lương 3 – 5 triệu đồng/người/tháng. Ước doanh thu bình quân hàng năm từ các hoạt động trồng trọt đạt 7 – 8 tỷ đồng/năm.
(Cây ớt xuất được liên kết sản xuất tại HTX DVNN Liên Lộc)
Trong quá trình sản xuất, HTX DVNN Liên Lộc là đầu mối trung gian trong việc liên kết giữa người sản xuất và DN bao tiêu. Để đảm bảo các hoạt động liên kết diễn ra một cách hiệu quả HTX đã cơ cấu lại bộ máy theo Luật HTX 2012 với 5 thành viên gồm Chủ tịch Hội đồng quản trị đồng thời là Giám đốc, 2 Phó giám đốc, 1 thành viên Hội đồng quản trị (HĐQT), 1 thành viên kiểm sóat, 5 lao động thường xuyên và 780 hộ xã viên. Trong HTX có sự phân cấp rõ ràng bộ máy quản lý và điều hành, HĐQT có chức năng, nhiệm vụ như: ban hành quy chế hoạt động, quyết định tổ chức các bộ phận giúp việc, thực hiện nghị quyết của đại hội thành viên; xem xét, thông qua báo cáo tài chính, trình đại hội thành viên về hoạt động, phương án sản xuất kinh doanh, phân phối thu nhập của HTX; quản lý, sử sụng quỹ của HTX. Giám đốc tổ chức thực hiện các phương án sản xuất, kinh doanh, thực hiện nghị quyết của đại hội thành viên, HĐQT, ký kết hợp đồng theo ủy quyền của HĐQT, báo cáo tài chính, tuyển dụng lao động,… Mỗi thành viên có một chức năng nhiệm vụ riêng để thực hiện những vẫn đảm bảo sự thống nhất hướng tới mục tiêu quản lý chung và thực hiện các dịch vụ trong HTX. Vì vậy tư duy, năng lực quản lý, tổ chức sản xuất và tiếp cận thị trường của bộ máy cán bộ quản lý HTX ngày càng được cải thiện. Từ đó HTX từng bước có đủ năng lực và kinh nghiệm lãnh đạo, quản lý các hộ xã viên giúp họ nâng cao nhận thức, thay đổi tập quán sản xuất nhỏ lẻ, cải thiện trình độ canh tác, hướng tới sản xuất quy mô lớn, bền vững an toàn với con người, thân thiện với môi trường, gia tăng giá trị kinh tế, tạo sự tin tưởng của các hộ xã viên đối với sự quản lý điều hành của HTX. Để hình thành cánh đồng mẫu lớn phục vụ sản xuất, HTX vận động, kêu gọi các hộ dân dồn điền đổi thửa tích tụ ruộng đất, quy hoạch vùng cây trồng chuyên canh đảm bảo chất lượng nông sản sau thu hoạch. Thực hiện công tác chỉ đạo, điều hành điều tiết sản xuất, chuyển đổi cơ cấu các cây trồng ngắn ngày có năng suất, chất lượng, giá trị cao như ớt, ngô ngọt, khoai tây, đậu tương rau để luân chuyển đất, tăng diện tích sản xuất trong vụ. Trước mỗi vụ sản xuất HTX đều chủ động tìm kiếm các DN tiêu thụ sản phẩm, phối hợp làm việc với các DN để nắm bắt nhu cầu thị trường. Trên cơ sở đó HTX sẽ họp triển khai với các hộ dân thống nhất quy mô, diện tích, thời điểm xuống giống các loại cây trồng phù hợp với mùa vụ và nhu cầu thu mua của Công ty, tránh trường hợp thu hoạch một loại nông sản quá nhiều cùng một thời điểm. Thực hiện tu sửa nâng cấp, xây dựng hệ thống kênh mương, đường nội đồng bảo đảm các điều kiện sản xuất như tưới tiêu, đi lại và sản xuất của người dân được thuận tiện; công tác dự thính dự báo tình hình sâu bệnh hại trên cây trồng; công tác mạ khay, máy cấy, máy gặt, máy cày bừa, máy lồng…. Cung ứng vật tư nông nghiệp đầu vào như giống, phân bón, thuốc BVTV, tổ chức sản xuất hướng dẫn người dân tuân thủ quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn Vietgap, sử dụng các loại phân bón hữu cơ, thuốc BVTV sinh học đảm bảo chất lượng mà Công ty cung cấp hoặc khuyến cáo nằm trong danh mục cho phép của ngành nông nghiệp.
Các chuỗi liên kết đều được đảm bảo thông qua các hợp đồng, biên bản được ký kết giữa hai bên gồm đại diện HTX và đại diện phía DN nhằm đảm bảo sự ràng buộc, tính pháp lý thông qua các điều khoản được thể hiện rõ trong hợp đồng. Hợp đồng được ký kết theo từng vụ trong năm theo kế hoạch sản xuất của Công ty và nhu cầu thị trường. Về phía công ty hỗ trợ 20 – 30% chi phí ban đầu về giống, phân bón (nếu cần) và đầu tư theo hình thức trả chậm, phần còn lại khấu trừ vào sản phẩm khi thu hoạch. Trong quá trình sản xuất, cán bộ công ty sẽ đồng hành cùng người dân trong các khâu từ chăm sóc cho đến khi thu hoạch. Cam kết thu mua sản phẩm sau thu hoạch theo hợp đồng ký kết, sản lượng có thể thay đổi theo tình hình thu hoạch thực tế, nhu cầu của công ty và giá thu mua sẽ điều chỉnh giá linh hoạt theo giá thị trường, nếu giá thị trường giảm sẽ thu mua theo giá hợp đồng, nếu giá thị trường tăng sẽ thu mua bằng 70 – 80% giá thị trường để cùng chia sẻ rủi ro và lợi ích với người dân. Thanh toán đầy đủ và đúng hạn trong vòng 7 – 15 ngày kể từ khi thu mua. Đảm bảo thời gian và địa điểm, phương tiện vận chuyển thu mua cho người dân nhằm bảo quản hàng hóa nông sản sau thu hoạch. Người dân cam kết tuân thủ quy trình sản xuất theo hưỡng dẫn của cán bộ kỹ thuật Công ty và hướng dẫn của HTX, giao đủ số lượng và chất lượng hàng hóa, đảm bảo chất lượng sản phẩm theo hợp đồng ký kết. Tránh tình trạng giá thị trường tăng sẽ bán ra ngoài dẫn đến phá vỡ hợp đồng gây tổn thất cho các bên tham gia. Mô hình liên kết theo chuỗi đã từng bước hình thành quan hệ hợp tác sản xuất, mua bán theo đơn đặt hàng của Công ty, với giá mua – bán cam kết rõ ràng ngay từ đầu. Nông dân thực hiện được mua vật tư nông nghiệp chất lượng đảm bảo với giá cả hợp lý, được nợ cuối vụ, sản phẩm được hỗ trợ bao tiêu. Vì vậy, HTX cũng như người dân luôn yên tâm về đầu ra, chỉ cần tập trung trong sản xuất nâng cao kiến thức, trình độ thâm canh, sử dụng các loại giống chất lượng cao về năng suất, chất lượng.
Chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp tại HTX DVNN Liên Lộc là chuỗi liên kết sản xuất tiêu biểu của huyện Hậu Lộc nói riêng, tỉnh Thanh Hóa nói chung. Mở ra một hướng sản xuất chặt chẽ hơn trong sản xuất nông nghiệp, gắn quyền lợi nhà nông và doanh nghiệp một cách hài hòa, bền vững. Hình thành các chuỗi liên kết sản xuất chất lượng cao, nâng tầm giá trị sản phẩm nông nghiệp, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân, từng bước xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản xứ Thanh.
Phương Thúy