Liên kết sản xuất cây dứa mang lại hiệu quả kinh tế tại xã Hà Long, huyện hà Trung
Liên kết tiêu thụ sản phẩm nông sản là xu thế tất yếu và nhu cầu không thể thiếu của các doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác và người nông dân, do vậy, trong những năm qua, các địa phương trong tỉnh đã đẩy mạnh thực hiện chuỗi liên kết, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị sản phẩm. Trong đó nổi bật nhất phải kể đến chuỗi liên kết sản xuất dứa tại xã Hà Long, huyện hà Trung.
(Vùng nguyên liệu dứa tại xã Hà Long)
Xã Hà Long, huyện Hà Trung là xã có địa hình bán sơn địa, trung du miền núi, điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng phù hợp cho cây dứa phát triển. So với các cây trồng khác, cây dứa được trồng ở đây cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng tại địa phương, tốn ít công chăm sóc và chi phí đầu tư cũng ít hơn. Để xây dựng vùng nguyên liệu chuyên canh và phát triển mô hình liên kết sản xuất, huyện Hà Trung, xã Hà Long đã thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chuyển đổi những diện tích sản xuất kém hiệu quả sang trồng dứa để nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị kinh tế. Hiện nay, toàn xã Hà Long có hơn 750 ha diện tích với 570 hộ tham gia trồng dứa, giống dứa được đưa vào trồng là giống dứa Queen có khả năng chống chịu điều kiện ngoại cảnh, sâu bệnh, chịu hạn, sinh trưởng trên đất đồi dốc, đất khô cằn tốt. Ưu điểm nổi bật của quả dứa được trồng tại Hà Long là hình thức quả to đẹp, trọng lượng trung bình từ 0,8 – 1,2kg/quả, vị giòn ngọt mùi thơm đặc trưng, hàm lượng vitamin, dinh dưỡng cao nên được khách hàng ưa chuộng, đặc biệt phù hợp để chế biến dứa đóng hộp xuất khẩu thị trường nước ngoài. Để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm các hộ trồng dứa tại xã Hà Long đã liên kết sản xuất bao tiêu sản phẩm với một số Công ty như Công ty CP nông nghiệp Tân Hà Trung, Công ty TNHH Tư Thành (Thanh Hóa), Công ty THHH Đồng Giao (Ninh Bình).
(Sản phẩm dứa đóng hộp xuất khẩu)
Các chuỗi liên kết đều được đảm bảo thông qua các hợp đồng, biên bản được ký kết giữa hai bên gồm đại diện HTX, THT và đại diện phía DN nhằm đảm bảo sự ràng buộc, tính pháp lý thông qua các điều khoản được thể hiện rõ trong hợp đồng. Hợp đồng được ký kết theo từng vụ trong năm theo kế hoạch sản xuất của Công ty và nhu cầu thị trường. Tham gia vào quá trình liên kết, người dân sẽ được Công ty hỗ trợ xây dựng kế hoạch sản xuất hàng năm về diện tích, lượng chồi giống sản xuất. Các hộ dân được công ty hỗ trợ với hình thức đầu tư trước từ 30 – 40% chi phí vật tư ban đầu (nếu cần), cán bộ công ty sẽ đồng hành cùng người dân cung cấp quy trình kỹ thuật trồng chăm sóc, thu hoạch. Công ty cam kết thu mua sản phẩm theo hợp đồng ký kết, sản lượng có thể thay đổi theo tình hình thu hoạch thực tế, nhu cầu của công ty, giá thu mua sẽ điều chỉnh linh hoạt theo giá thị trường, nếu giá thị trường giảm sẽ thu mua theo giá hợp đồng, nếu giá thị trường tăng sẽ thu mua bằng 70 – 80% giá thị trường để cùng chia sẻ rủi ro và lợi ích với người dân. Thanh toán đầy đủ và đúng hạn trong vòng 7 – 15 ngày kể từ khi thu mua, đối trừ phần người dân ứng trước vào sản phẩm sau thu hoạch. Đảm bảo thời gian và địa điểm, phương tiện vận chuyển thu mua cho người dân nhằm bảo quản nông sản sau thu hoạch.
Về phía các HTX, THT trồng dứa là trung gian giữa công ty và người dân trong quá trình sản xuất. Để hình thành cánh đồng mẫu lớn phục vụ sản xuất, HTX vận động, kêu gọi các hộ dân dồn điền đổi thửa tích tụ ruộng đất, quy hoạch vùng trồng chuyên canh liền vùng, liền thửa để thuận tiện áp dụng đồng bộ cơ giới hóa và các biện pháp hoa học kỹ thuật đảm bảo sản lượng, chất lượng nông sản. Thực hiện công tác chỉ đạo điều hành, điều tiết sản xuất, phối hợp với chính quyền xã, huyện thực hiện xây dựng các tuyến đường nội đồng thuận tiện cho sản xuất, vận chuyển. Phối hợp với chính quyền địa phương, Công ty tuyên truyền về lợi ích và hiệu quả từ cây dứa trên phương tiện truyền thông, giải quyết tranh chấp giữa các hộ dân phát sinh trên thửa ruộng (nếu có). Phối hợp với cán bộ kỹ thuật của công ty mở lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật hướng dẫn người dân quy trình sản xuất an toàn thân thiện với môi trường, sử dụng thuốc BVTV, phân bón hữu cơ, vi sinh thay phân hóa học, sử dụng màng phủ nông nghiệp để hạn chế cỏ dại. Hướng dẫn thực hiện các biện pháp thâm canh rải vụ, chia thành nhiều vùng, trồng thành nhiều đợt để xử lý từng thời điểm ra hoa, ra quả theo ý muốn. Nhờ đó cây dứa cho thu hoạch quanh năm đảm bảo nguồn cung cho thị trường, tránh tình trạng dứa chín đồng loạt dẫn đến việc dồn ứ khó tiêu thụ hoặc bị tư thương ép giá.
Về phía người dân cam kết tuân thủ chặt chẽ quy trình chăm sóc đạt chuẩn, đảm bảo chất lượng sản phẩm về trọng lượng, kích thước, độ chín đồng đều, không sâu bệnh, không còn dư lượng thuốc BVTV, phân bón, kim loại nặng vượt quá ngưỡng cho phép về an toàn thực phẩm, cam kết bán sản phẩm cho Công ty đúng và đủ số lượng dù giá nguyên liệu ngoài thị trường tăng, tạo niềm tin liên kết lâu dài bền vững giữa người dân và DN. Việc phát triển sản xuất gắn với liên kết, tiêu thụ sản phẩm góp phần giảm tình trạng được mùa rớt giá, ổn định giá tiêu thụ sản phẩm cho người nông dân và ổn định nguồn nguyên liệu sản xuất đạt tiêu chuẩn cho doanh nghiệp, hình thành chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm, giảm thiểu tình trạng khủng hoảng cung – cầu. Nâng cao trình độ quản lý cho ban quản lý các HTX, THT, nâng cao nhận thức sản xuất cho người dân trong nền kinh tế thị trường, loại bỏ tập quán sản xuất manh mún nhỏ lẻ, làm việc tuân thủ theo nguyên tắc hợp đồng hướng tới sản xuất quy mô lớn. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp trong canh tác đã giúp giảm lượng phân bón và thuốc BVTV, hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm công lao động, giảm chi phí sản xuất so với truyền thống từ 20 – 30%, năng suất trung bình đạt 45 – 50 tấn/ha, thậm chí có những diện tích được chăm sóc tốt cho năng suất 55 – 60 tấn/ha, sản lượng bình quân toàn xã đạt 35 – 40.000 tấn/năm, tăng 15-20% so với canh tác truyền thống, chất lượng đồng đều, sản phẩm sau thu hoạch được thu mua ngay tại ruộng vận chuyển về công ty để bảo quản, chế biến nhằm giảm tối đa tổn thất sau thu hoạch. Vì vậy trong những năm gần đây, giá dứa nguyên liệu ở Hà Long luôn giữ mức ổn định từ 7.000 – 10.000 đồng/kg tùy loại, doanh thu đạt 500 – 600 triệu đồng/ha, sau khi trừ chi phí cho lợi nhuận 180 – 200 triệu đồng/ha, cao gấp 5 lần so với những cây trồng khác. Ngoài ra mô hình này còn tạo công ăn việc làm hàng trăm lao động thường xuyên và lao động thời vụ trong và ngoài địa phương với mức thu nhập 200 – 300.000 đồng/người/ngày, thậm chí vào mùa thu hoạch có những lao động thu nhập 500.000 – 600.000 đồng/người/ngày tùy tính chất công việc.
Việc liên kết này mở ra một hướng sản xuất chặt chẽ hơn trong sản xuất nông nghiệp, gắn quyền lợi nhà nông và doanh nghiệp một cách hài hòa, bền vững. Hình thành các chuỗi liên kết sản xuất nông sản giá trị, chất lượng cao, nâng tầm sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân, góp phần thay đổi bộ mặt kinh tế – xã hội, xây dựng nông thôn mới tại xã Hà Long, huyện Hà Trung.
Phương Thúy