Hiệu quả mô hình trồng cây đào cảnh tại xã Vân Sơn, huyện triệu Sơn
Mỗi dịp Tết đến xuân về, theo phong tục tập quán của người dân Việt thường chơi và trưng hoa đào trong ngày Tết bởi hoa đào là loại hoa biểu tượng của mùa xuân, tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở. Hoa đào không chỉ tô điểm cho không gian ngày Tết thêm ấm áp, tươi vui mà còn mang lại sự may mắn và hạnh phúc bởi vậy nhu cầu chơi hoa đào của nhiều gia đình trong ngày tết tăng cao. Nhận thấy điều đó cùng với tận dụng lợi thế điều kiện tự nhiên tại địa phương, mô hình trồng đào đã được chính quyền xã cũng như người dân xã Vân Sơn triển khai mở rộng quy mô diện tích chuyên canh theo hướng hàng hóa. Từ đó nâng cao giá trị kinh tế và xây dựng thương hiệu bền vững cho cây đào Vân Sơn đáp ứng nhu cầu thị trường.
(Vườn đào xã Vân Sơn, huyện Triệu Sơn)
Xã Vân Sơn, huyện Triệu Sơn nằm ở phía Tây Nam huyện Triệu Sơn, có địa hình bán sơn địa, vị trí tiếp giáp giữa đồng bằng và trung du miền núi. Nơi đây có điều kiện tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp cho cây đào phát triển bởi vậy Vân Sơn là một trong những vùng đất trồng đào truyền thống lâu đời nổi tiếng với những giống đào đẹp, độc đáo và quý hiếm. Đào Vân Sơn luôn được khách hàng yêu thích và ưa chuộng mỗi dịp tết đến xuân về, tuy nhiên giai đoạn trước phần lớn người dân trồng đào với quy mô nhỏ lẻ manh mún nên chưa hình thành được vùng trồng chuyên canh giá trị kinh tế chưa cao. UBND xã Vân Sơn đã vận động các hộ dân thực hiện chủ trương tích tụ ruộng đất, chuyển đổi diện tích đồng ruộng trồng lúa kém hiệu quả sang trồng đào nhằm nâng cao giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích canh tác. Hiện nay, toàn xã có 110 ha diện tích trồng đào cảnh với 400 hộ tham gia, tập trung nhiều ở các thôn 1, thôn 2, thôn 3, thôn 4. Cây đào truyền thống tại đây là đào phai cánh đơn, nhưng hiện nay các hộ trồng đào đã chủ động tìm kiếm các giống đào như đào bích, đào cánh kép… để thực hiện ghép phôi cành cới các gốc đào rừng, đào núi đá nhằm tạo ra những cây đào cổ thụ, giống đào đặc sắc, cho hoa cánh kép có màu sắc thắm, cánh hoa dày hơn, hoa nở to và độ bền hoa lâu, dáng đẹp để tăng giá trị thẩm mĩ và giá trị kinh tế. Tại các vườn trồng các hộ dân đã đầu tư cải tạo đất, lắp đặt hệ thống tưới phun tự động, các vườn đào sẽ được thiết kế các rãnh trữ nước tưới, đồng thời có thể tận dụng nuôi một số loại cá, ốc, ếch,… Theo anh Lê Đức Toàn, một hộ dân có diện tích trồng đào tập trung hơn 1ha diện tích với hơn 1000 gốc đào cho biết: Để có vườn đào đẹp ra hoa đúng dịp tết, cây đào phải được chăm sóc rất cẩn thận, tỉ mỉ, kỳ công và người trồng đào phải thực sự hiểu đặc tính cây đào. Đào thuộc giống cây nhạy cảm với thời tiết vì thế đòi hỏi người trồng đào phải khá thận trọng trong các khâu làm đất, lên luống, xuống giống, bón phân hữu cơ, phân vi sinh bổ sung dinh dưỡng và phòng trừ sâu bệnh trên cây đào. Dựa vào kinh nghiệm và thời tiết để tính được lịch xuống lá làm sao để hoa trổ đúng dịp cuối năm, việc xuống lá sẽ được thực hiện bằng tay hoặc bằng thuốc. Tuy nhiên hiện nay chủ yếu các hộ sử dụng thuốc để xuống lá đồng loạt mà không làm ảnh hưởng nhiều đến cây và tiết kiệm chi phí. Với thời tiết ấm, nhiệt độ, độ ẩm cao lịch xuống lá sẽ rơi vào khoảng ngày 5 – 10/11 âm lịch, thời tiết lạnh nhiệt độ, độ ẩm thấp lịch tuốt lá sẽ rơi vào khoảng ngày 1 – 5/11 âm lịch. Đối với cây đào kỹ thuật chiết, ghép cành, cắt tỉa, tạo hình là kỹ thuật quan trọng để tạo các thế cây đẹp. Bắt đầu từ tháng 4, tháng 5 người trồng sẽ vào khung thép để uốn và định hình thế cây, tùy theo nhu cầu và sở thích khách hàng mà qua bàn tay chăm sóc của các nghệ nhân mỗi cây đào mang một dáng vẻ khác nhau với các thế phụ tử, thế song thụ, long thăng, thế trực, thế huyền, tam đa, ngũ phúc, tứ quý, long bàn hổ,… đây là những thế tượng trưng cho sự sung túc, sức mạnh, quyền lực và sự vươn lên.
(Sản phẩm đào cảnh Vân Sơn)
Theo ông Lê Bá Thành – Chủ tịch UBND xã Vân Sơn cho biết: Để phát triển mô hình một cách bền vững, nhằm thúc đẩy nâng cao phát triển thương hiệu cây đào Vân Sơn tới khách hàng trong cả nước, những năm qua địa phương đã triển khai các cơ chế chính sách hỗ trợ người trồng đào. Các hộ dân đã được chính quyền phối hợp với các đơn vị liên quan để mở các lớp tập huấn chuyển giao khoa học – kỹ thuật trồng và chăm sóc đào; thành lập các tổ liên kết trồng đào ở các thôn để các hộ hỗ trợ cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, tìm đầu ra cho sản phẩm; hỗ trợ vay vốn đầu tư sản xuất. Ngoài ra, địa phương cũng quy hoạch vùng đất sản xuất kém hiệu quả, vận động người dân cải tạo vườn tạp, thực hiện quy hoạch, tích tụ ruộng đất chuyển đổi sang trồng đào, đầu tư xây dựng các tuyến đường nội đồng, đường điện, hệ thống kênh dẫn nước thuận tiện phục vụ sản xuất. Hướng tới xây dựng chỉ dẫn địa lý về cây đào, phối hợp xây dựng chợ điện tử, tham gia các hoạt động quảng bá sản phẩm thông qua các chương trình xúc tiến thương mại như các lễ hội, hội chợ cây cảnh, đào cảnh của huyện, tỉnh để quảng bá cây đào mang thương hiệu Vân Sơn. Năm 2022, vùng trồng đào Vân Sơn đã được công nhận làng nghề sản xuất và kinh doanh sinh vật cảnh của huyện Triệu Sơn. Nhờ đó mà đào Vân Sơn được các khách hàng trong cả nước như Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Quảng Ninh, Nghệ An, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh,… đặc biệt ưa chuộng. Trước mỗi vụ thu hoạch tầm 1 -2 tháng, thương lái cũng như người chơi đào đã đến tận vườn để đặt hàng bởi vậy mỗi đợt xuất bán các chủ vườn không phải lo đầu ra. Giá bán mỗi gốc đào dao động từ 400 – 500.000 đồng cho đến hàng chục triệu đồng cho đào trồng một năm hoặc đào trồng lâu năm. Bình quân mỗi ha trồng đào cho doanh thu hơn 1 tỷ đồng, sau khi trừ mọi chi phí cho lợi nhuận 500 – 600 triệu đồng/ha. Hiệu quả kinh tế cao gấp 15 – 20 lần so với một số cây trồng khác. Việc thay đổi cơ cấu cây trồng không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao cho các hộ trồng đào mà còn tạo công ăn việc làm cho nhiều lao động trong và ngoài địa phương với mức thu nhập từ 6 – 8 triệu đồng/người/tháng. Người dân không phải đi xa làm ăn, đời sống nâng lên rõ rệt so với việc sản xuất nông nghiệp trước kia, góp phần thay đổi bộ mặt kinh tế địa phương.
Mô hình trồng đào cảnh tại xã Vân Sơn thực sự là mô hình chuyển đổi sản xuất có hiệu quả cao về kinh tế – xã hội mang lại thu nhập cao cho người trồng đào góp phần thay đổi bộ mặt kinh tế – xã hội tại xã Vân Sơn. Khẳng định tên tuổi một vùng sản xuất sinh vật cảnh của huyện Triệu Sơn nói riêng, tỉnh Thanh Hóa nói chung.
Hồ Lý