Phát triển thương hiệu ngao Hậu Lộc
Hậu Lộc là một huyện ven biển thuộc tỉnh Thanh Hóa, từ lâu đã nổi tiếng với nghề khai thác và nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là ngao. Ngao Hậu Lộc có chất lượng thịt ngon, dày, ngọt và sạch do được nuôi tự nhiên trong môi trường nước giàu phù sa. Nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi như bãi ngang ven biển rộng hơn 3.000 ha, nguồn nước trong sạch và giàu dinh dưỡng, ngao Hậu Lộc không chỉ được người tiêu dùng trong nước ưa chuộng mà còn có tiềm năng lớn để phát triển ra các thị trường quốc tế như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và một số nước châu Âu. Tuy nhiên, để khai thác hết tiềm năng, lợi thế này, việc phát triển thương hiệu ngao Hậu Lộc trở thành nhiệm vụ cấp thiết mà các cấp chính quyền và người dân nơi đây đã và đang từng bước nỗ lực để thương hiệu ngao Hậu Lộc khẳng định được vị thế trên thị trường.
Giống ngao trắng thương phẩm được chọn nuôi đại trà tại Hậu Lộc.
Nghề nuôi ngao ở Hậu Lộc có từ cách đây gần 40 năm. Từ năm 2000 trở về trước, nghề nuôi ngao ở Hậu Lộc chỉ mới manh nha xuất hiện khi người dân địa phương học hỏi và áp dụng mô hình nuôi ngao từ miền Nam, đặc biệt là giống ngao trắng từ Bến Tre. Tổng diện tích nuôi ngao ở Hậu Lộc tại thời điểm đấy chỉ khoảng 30 – 50 ha của một số hộ dân nuôi rải rác tại một số xã ven biển với quy mô nhỏ lẻ, năng suất, chất lượng tương đối thấp; thị trường tiêu thụ cũng chủ yếu là khu vực quanh vùng. Thương hiệu ngao Hậu Lộc cũng vì thế chưa được nhiều nơi biết đến và gần như không có chỗ đứng trên thị trường khiến giá bán cũng thấp hơn so với các sản phẩm cùng loại nhưng có thương hiệu trên thị trường. Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, hiện nay, toàn huyện Hậu Lộc có hơn 750 ha diện tích nuôi ngao tập trung. Tổng sản lượng toàn huyện đạt hơn 10.000 tấn ngao mỗi năm. Trong đó, xã Hải Lộc là địa phương có diện tích nuôi ngao lớn nhất cả huyện với gần 200 ha diện tích nuôi ngao với hơn 200 hộ dân nuôi ngao thương phẩm và sản xuất ngao giống. Tuy nhiên, trong những năm gần đây với sự cạnh tranh gay gắt từ thị trường và ảnh hưởng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu toàn cầu đã tác động mạnh đến môi trường nuôi ngao ở Hậu Lộc nói riêng và toàn tỉnh Thanh Hóa nói chung khiến nghề nuôi ngao trở nên ngày càng khó khăn. Trước tình hình đó, UBND huyện Hậu Lộc đã có những cơ chế, chính sách kịp thời phát triển thương hiệu ngao Hậu Lộc.
UBND huyện Hậu Lộc đã quy hoạch vùng nuôi ngao thương phẩm tập trung quy mô lớn tại các xã Hải Lộc, Đa Lộc, Minh Lộc với giống ngao chủ đạo là ngao trắng chiếm hơn 90% tổng diện tích nuôi ngao toàn huyện. Đây là giống ngao phù hợp với nhiều điều kiện sống khắc nghiệt, có khả năng chống chọi dịch bệnh tốt, thích nghi cao với môi trường biển tại địa phương, ngoài ra đây là loại ngao được thị trường cả trong và ngoài nước ưa chuộng vì có kích thước lớn và chất lượng thịt ngon ngọt. Tăng cường quản lý Nhà nước từ UBND huyện đến các xã về điều kiện sản xuất giống, ương nuôi giống và nuôi ngao thương phẩm. Tuyên truyền sâu rộng về công tác quản lý giống, quản lý vùng nuôi, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm trong sản xuất, lưu thông ngao giống, ngao thương phẩm để đảm bảo chất lượng đầu vào của sản phẩm. Với kỳ vọng Hậu Lộc sẽ là trung tâm sản xuất ngao giống cung cấp ngao giống cho các địa phương lân cận cũng sẽ góp phần đưa thương hiệu ngao Hậu Lộc ngày càng vươn xa. Để ngao phát triển khỏe mạnh, đạt năng suất chất lượng cao, ngoài yếu tố về con giống thì môi trường nuôi ngao cũng là yếu tố quan trọng quyết định đến chất lượng sản phẩm. UBND huyện Hậu Lộc đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và môi trường định kỳ hàng năm quan trắc môi trường nước nuôi ngao để đảm bảo điều kiện môi trường phù hợp trước, trong và sau mỗi vụ nuôi ngao.
Bãi nuôi ngao thương phẩm tại xã Hải Lộc, huyện Hậu Lộc.
Xác định việc phát triển thương hiệu ngao Hậu Lộc phải gắn với việc đăng ký nhãn hiệu tập thể hoặc chỉ dẫn địa lý cho ngao Hậu Lộc sẽ tạo nền tảng pháp lý để bảo vệ thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm. Huyện Hậu Lộc đã báo cáo, lập tờ trình xin phép được sử dụng địa danh “Hậu Lộc” để đăng ký nhãn hiệu tập thể “Ngao Hậu Lộc”, và đã được Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số: 3157/QĐ-UBND ngày 06/8/2019 đồng ý cho phép sử dụng địa danh “Hậu Lộc” để đăng ký nhãn hiệu tập thể “Ngao Hậu Lộc”. Tiếp nối thành công, huyện Hậu Lộc cũng đẩy mạnh hoàn thiện các quy trình như: thiết kế tem nhãn mác, mã QR, xây dựng quy chế quản lý và sử dụng nhãn hiệu tập thể “Ngao Hậu Lộc”.
Nhằm đẩy mạnh sản xuất – kinh doanh cùng với phát triển thương hiệu Ngao Hậu Lộc, UBND tỉnh Thanh Hoá có Quyết định số 1389/QĐ-UBND về việc cho phép thành lập Hội sản xuất và kinh doanh ngao, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Sau khi kiện toàn tổ chức, Hội sản xuất và kinh doanh ngao, huyện Hậu Lộc đã khẩn trương xây dựng hồ sơ gửi Cục sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và công nghệ) chứng nhận độc quyền bảo hộ thương hiệu cho sản phẩm “Ngao Hậu Lộc”. Năm 2020, Cục Sở hữu trí tuệ đã có Quyết định số: 56082 Về việc cấp Giấy chứng nhận nhãn hiệu số: 357523 Đăng ký độc quyền bảo hộ nhãn hiệu tập thể “Ngao Hậu Lộc”. Với việc được cấp giấy chứng nhận độc quyền cho thương hiệu đã tạo tiền đề cho thương hiệu ngao Hậu Lộc có được vị thế, chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Để đẩy mạnh phát triển cho thương hiệu ngao Hậu Lộc được tiếp cận đông đảo hơn với người tiêu dùng, huyện Hậu Lộc đã chủ động đưa sản phẩm ngao Hậu Lộc tham gia các hội chợ nông sản, thủy sản trong và ngoài nước để giới thiệu, quảng bá và xúc tiến thương mại cho sản phẩm ngao Hậu Lộc. Qua đó cũng tạo cơ hội để tiếp cận với các doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ thủy hải sản cả trong và ngoài nước. Ngoài ra, nhiều hộ sản xuất kinh doanh ngao ở Hậu Lộc cũng chủ động đưa các sản phẩm thủy hải sản của địa phương trong đó có ngao Hậu Lộc quảng bá, tiêu thụ trên các sàn TMĐT và các nền tảng MXH như: Facebook, Tiktok, Zalo,…cũng góp phần đưa hình ảnh, thương hiệu ngao Hậu Lộc đến với đông đảo người tiêu dùng cả nước.
Khi có thương hiệu, có vị thế trên thị trường sẽ tạo được sức hút với các doanh nghiệp sản xuất – chế biến thủy sản, qua đó hình thành được các chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ sản phẩm một cách bền vững. Hiện tại, vùng nuôi ngao thương phẩm tại Hậu Lộc đã được công ty CP Xuất nhập khẩu thủy sản Thanh Hóa (địa chỉ: KCN Lễ Môn, TP. Thanh Hóa) ký hợp đồng liên kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Với máy móc, trang thiết bị nhập khẩu hiện đại cho công suất chế biến ngao tối đa hơn 300 tấn ngao một ngày có thể đảm bảo thu mua toàn bộ ngao tươi cho toàn huyện Hậu Lộc. Công ty có thị trường tiêu thụ không chỉ trong nước mà thị trường xuất khẩu ngao cũng rất rộng lớn với nhiều bạn hàng từ các nước lớn như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ,…Người nông dân khi tham gia liên kết được ký hợp đồng bao tiêu theo giá thị trường, được công ty hỗ trợ chi phí về con giống, kỹ thuật, phương tiện thu mua. Cũng qua đó mà nhiều hộ dân đã thoát nghèo và vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất quê hương. Điển hình có thể kế đến hộ gia đinh ông Phạm Văn Ba có hơn 10 ha diện tích nuôi ngao thương phẩm. Với sản lượng bình quân từ 160 tấn/năm, với giá bán từ 10.000 – 15.000 đồng/kg tùy từng thời điểm, trừ hết các chi phí cho lợi nhuận đạt gần 1,5 tỷ đồng/năm. Cơ sở của ông Ba cũng tạo việc làm thường xuyên cho hơn 30 lao động địa phương với mức thu nhập trung bình từ 5 triệu đồng/người/tháng đã góp phần cải thiện thu nhập, nâng cao đời sống của người dân địa phương còn nhiều khó khăn.
Việc phát triển thương hiệu ngao Hậu Lộc không chỉ là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng khốc liệt, mà còn là hướng đi bền vững giúp nâng cao giá trị cho sản phẩm, ổn định sinh kế cho người dân ven biển và đóng góp vào phát triển kinh tế chung của địa phương. Để làm được điều đó, cần sự chung sức, đồng lòng và vào cuộc đồng bộ quyết liệt từ chính quyền, doanh nghiệp và người dân địa phương. Nếu được đầu tư đúng hướng, ngao Hậu Lộc hoàn toàn có thể trở thành một thương hiệu mạnh của ngành thủy sản Thanh Hóa, không chỉ đứng vững trên thị trường trong nước mà còn có thể vươn ra quốc tế.
Mạnh Tùng