Hiệu quả mô hình nuôi gà đẻ trứng theo hướng an toàn sinh học tại xã Hoằng Phú, tỉnh Thanh Hóa
Nhu cầu sử dụng thực phẩm sạch, an toànn của người dân ngày càng cao, vì vậy các mô hình chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học ngày càng được nhân rộng nhằm tạo ra các sản phẩm chăn nuôi an toàn đáp ứng nhu cầu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng đồng thời bảo vệ môi trường. Một trong những mô hình tiêu biểu đó là mô hình chăn nuôi gà đẻ trứng theo hướng an toàn sinh học tại xã Hoằng Phú, tỉnh Thanh Hóa.
(Khu chăn nuôi gà đẻ trứng theo hướng hữu cơ của anh Lê Văn Dục, xã Hoằng Phú, tỉnh Thanh Hóa)
Sau những năm lao động và tích lũy kiến thức tại nước ngoài, anh Lê Văn Dục (thôn Kim Sơn, xã Hoằng Phú) đã trở về quê hương xây dựng mô hình gà đẻ trứng an toàn sinh học nhằm ứng dụng những kiến thức đã học được trước đó. Anh đã thầu lại 1ha diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả của các hộ dân trong thôn, và đầu tư cải tạo, xây dựng chuồng trại, nhà kho, đầu tư hệ thống máy nghiền trộn thức ăn phục vụ chăn nuôi. Giống gà anh lựa chọn là giống gà Ai Cập của Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương (Phường Thượng Cát, Thành phố Hà Nội). Giống gà này nổi bật với khả năng đẻ trứng vượt trội trung bình từ 280 – 300 quả/năm, tầm vóc nhỏ nên tiêu tốn ít thức ăn, khỏe mạnh, sức đề kháng tốt, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu ở Việt Nam. Thời gian đầu khi mới chăn nuôi, anh cũng gặp không ít khó khăn như thiếu vốn đầu tư, chưa có kinh nghiệm về quản lý và kỹ thuật chăn nuôi, cùng với những rủi ro về dịch bệnh tiềm ẩn, thiếu thị trường tiêu thụ ổn định và giá cả bấp bênh gây ảnh hưởng đến đầu ra sản phẩm. Để khắc phục dần những khó khăn đó, anh đã thực hiện đồng bộ các biện pháp chăn nuôi theo hướng hữu cơ để đảm bảo năng suất, giảm thiểu nguy cơ rủi ro về dịch bệnh, tăng hiệu quả kinh tế. Toàn bộ khu chuồng trại với diện tích 16.000 m2 được chia thành 5 dãy chuồng nuôi gà đẻ trứng và gà hậu bị với số lượng 20.000 con, khu chuồng kín được thiết kế hiện đại, xây dựng kiên cố, nền chuồng cao ráo thoát nước tốt, có tấm cách nhiệt, và lắp đặt hệ thống quạt làm mát đảm bảo chuồng luôn được thông thoáng mát mẻ tránh gió lùa và sốc nhiệt, những tác nhân dễ làm giảm năng suất, quạt hút tạo luồng đối lưu giúp điều hòa nhiệt độ ở mức 26 0C, quạt hút mùi tự động, bên trong bố trí lồng nuôi đa tầng, có khay đựng trứng phía trước, máng ăn phía trên và núm uống tự động đảm bảo vệ sinh và tiện lợi cho người chăm sóc, mật độ nuôi 6 con/m2, sử dụng trấu, mùn cưa kết hợp phun chế phẩm sinh học làm đệm lót giúp khử mùi hôi, tiêu diệt mầm bệnh và biến chất thải thành phân bón hữu cơ. Thực hiện nghiêm ngặt lịch phun tiêu độc khử trùng 2 lần 1 tuần, tiêm phòng đúng định kỳ theo từng giai đoạn phát triển của đàn gà và hạn chế người lạ ra vào khu chuồng trạị. Để phục vụ quy trình nuôi an toàn sinh học khép kín, anh xây dựng cơ sở vật chất đầy đủ, bố trí kho thức ăn, kho dụng cụ, bể sát trùng, khu chứa phân và xử lý nước thải rửa chuồng trại nhằm hạn chế tối đa mầm bệnh xâm nhập, tạo môi trường lý tưởng cho đàn gà phát triển ổn định và đẻ trứng đều.
Thời gian nuôi của một lứa gà sinh sản là 18 tháng (72 tuần) chia thành 3 giai đoạn. Giai đoạn hậu bị (1 – 17 tuần): tiêm các loại vacxin định kỳ đầy đủ và dừng tiêm ở tuần thứ 17, giai đoạn này dùng thức ăn giàu protein để phát triển thể trạng đàn gà, hạn chế canxi. Giai đoạn khởi phát đẻ (17 – 23 tuần) tăng dần năng lượng và canxi để hình thành vỏ trứng chắc khỏe. Ở giai đoạn này hoàn toàn không sử dụng kháng sinh, chỉ nuôi gà bằng các chế phẩm sinh học được phối trộn vào thức ăn tăng để cường sức đề kháng, cung cấp dinh dưỡng cho đàn gà bởi đường ruột có tác động lớn đến sức khỏe, hiệu quả sản xuất đàn, an toàn thực phẩm và tác động môi trường. Khác với các trang trại chủ yếu dùng thức ăn công nghiệp, trang trại của anh sử dụng thức ăn từ phụ phẩm nông nghiệp như cám ngô, cám gạo và men vi sinh được anh trực tiếp chế biến từ các nguyên liệu tự nhiên như chuối chín, đu đủ chín, dứa, dưa hấu,… ủ cùng rỉ mật mía, men vi sinh 5 trong 1 của Học viện nông nghiệp Việt Nam trong thời gian từ 2 – 7 ngày đến khi hỗn hợp lên men có mùi thơm là có thể trộn vào cám để thu được hỗn hợp thức ăn có hàm lượng dinh dưỡng, khoáng chất lý tưởng cho đàn gà hạn chế dịch bệnh. Các nguyên liệu chế biến thức ăn phải đảm bảo được nguồn gốc an toàn, không chứa thành phần hóa học vì vậy đối với nguyên liệu quả tươi anh thường cẩn thẩn chọn mua tại các vùng nguyên liệu như: xã Cẩm Thủy, Bá Thước, Thạch Thành,… để quả tự chín sau đó mới được dùng để chế biến men vi sinh. Tất cả các nguyên liệu đầu vào phải được kiểm soát cẩn thận, việc phối trộn thức ăn phải phù hợp với từng giai đoạn của gà để tăng hiệu quả sản xuất. Giai đoạn đẻ ổn định (24 – 72 tuần): tiếp tục duy trì khẩu phần ăn giàu dinh dưỡng, bổ sung vitamin, khoáng và men tiêu hóa để kéo dài chu kỳ khai thác. Gà được nuôi bằng cám, ngô, hoa quả ủ men vi sinh có hệ tiêu hóa tốt, phát triển đồng đều, ít mắc bệnh, hiệu suất đẻ tốt đạt trên 90 %, nguồn nước uống cho gà cũng là nguồn sạch luôn được kiểm soát chặt chẽ từ đầu vào. Nhờ vậy, đàn gà của trang trại ít phải dùng đến kháng sinh hay thuốc phòng bệnh. Anh cũng duy trì việc ghi chép chi tiết và cập nhật hồ sơ giám sát trong quá trình chăn nuôi hữu cơ từ khâu giống, quản lý chuồng trại, chăm sóc, vận chuyển để kiểm soát hoạt động chăn nuôi. Đó cũng là cơ sở để chứng minh với các đơn vị quản lý, tổ chức chứng nhận và khách hàng về việc tuân thủ theo phương pháp chăn nuôi hữu cơ.
(Sản phẩm trứng gà theo an toàn của trang trại anh Lê Văn Dục, xã Hoằng Phú, tỉnh Thanh Hóa)
Anh cho biết: “Nhờ áp dụng tốt quy trình chăm sóc nên trong những năm qua, trang trại của gia đình anh giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm tỷ lệ chết, đàn gà sinh trưởng tốt, đẻ trứng đều nên năng suất khá ổn định. Nuôi gà theo hướng an toàn sinh học ban đầu có thể đầu tư nhiều hơn so với nuôi truyền thống nhưng đổi lại năng suất cao hơn và chất lượng sản phẩm tốt hơn, đảm bảo về mặt an toàn thực phẩm không có tồn dư kháng sinh phù hợp với nhu cầu thị trường và thị hiếu người tiêu dùng, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và đảm bảo sức khỏe người chăn nuôi”. Mỗi ngày trang trại xuất bán ra thị trường 18.000 quả trứng với giá từ 2.000-2.500 đồng/quả tùy thời điểm. Hiện mỗi năm, doanh thu từ bán trứng đạt 4-5 tỷ đồng/năm, thu lãi trên 400 triệu đồng. Anh cũng tạo thêm việc làm cho 2-3 lao động địa phương với mức lương từ 5-7 triệu đồng /người/tháng. Sản phẩm trứng gà của trang trại anh có màu sắc trứng đẹp, tỷ lệ lòng đỏ cao, thơm ngon nên được khách hàng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng. Sản phẩm được cung cấp cho các nhà hàng, bếp ăn tập thể của các trường mầm non, nhà máy, các cửa hàng an toàn thực phẩm, chợ đầu mối trong và ngoài tỉnh Thanh Hóa tiêu thụ. Việc sử dụng thức ăn ủ men vi sinh giúp tăng năng suất cho đàn gà chất thải chăn nuôi ít bị hôi cùng với việc sử dụng đệm lót cho chuồng trại không chỉ bảo đảm yếu tố về môi trường mà còn còn giúp tận dụng được nguồn chất thải chăn nuôi để làm phân hữu cơ cung cấp cho các trang trại trồng cây trong vùng, tạo thêm giá trị tăng nguồn thu nhập.
Mô hình chăn nuôi gà đẻ trứng theo hướng an toàn sinh học giúp đảm bảo an toàn dịch bệnh và đảm bảo vệ sinh môi trường, đồng thời đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người chăn nuôi. Đây cũng là mô hình điển hình được các trang trại trong và ngoài địa phương học tập để nhân rộng nhằm tạo ra các sản phẩm trứng gà hữu cơ cung cấp cho chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn trong và ngoài tỉnh, tấm gương đi đầu trong khởi nghiệp tại địa phương.
Phương Thúy