Những cánh đồng muối tại xã Hoà Lộc, huyện Hậu Lộc.
Hiệu quả từ mô hình chuyển đổi đất làm muối kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ hải sản có giá trị kinh tế cao tại xã Hoà Lộc, huyện Hậu Lộc.
Huyện Hậu Lộc là một trong những địa phương có diện tích đất làm muối lớn nhất cả tỉnh Thanh Hoá với tổng diện tích hơn 112 ha cùng với hơn 7.200 hộ dân làm muối. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nghề làm muối ở xã Hoà Lộc nói riêng và cả huyện Hậu Lộc nói chung đang gặp phải vô vàn khó khăn, với việc thời tiết diễn biến thất thường trong những năm gần đây khiến năng suất, sản lượng muối sụt giảm. Mặt khác, trong 5 năm trở lại đây giá muối trên thị trường liên tục giảm mạnh (dưới 2.500 đồng/kg), với giá thành như hiện nay người diêm dân chỉ đủ công lao động và không thể có lãi. Theo anh Lê Văn Kiên (Phó giám đốc HTX muối Tam Hòa, xã Hòa Lộc) cho biết, đến đầu năm 2024, toàn xã còn hơn 300 hộ dân làm muối trên diện tích 33 ha. Tổng sản lượng muối toàn xã đạt 4.100 tấn với giá bán trung bình là 2.500 đồng/kg. Như vậy, theo tính toán nếu chia bình quân cho hơn 300 hộ dân, mỗi hộ chỉ đạt thu nhập khoảng gần 3 triệu đồng/tháng từ việc làm muối. Đứng trước tình hình đó, nhiều diêm dân đã phải bỏ nghề tìm kế mưu sinh khác, nhiều người chuyển sang các khu công nghiệp với mức thu nhập ổn định hàng tháng hoặc chuyển qua các nghành nghề dịch vụ khác cho thu nhập kinh tế cao hơn. Hiện nay, chỉ còn các hộ có lao động cao tuổi vẫn theo nghề một phần vì nặng lòng với nghề đã gắn bó nhiều năm, một phần vì không thể đáp ứng yêu cầu để chuyển đổi công việc nên vẫn phải bám trụ với nghề làm muối.
Mô hình chuyển đổi sang nuôi tôm thẻ công nghệ cao của gia đình anh Lê Văn Trường tại thôn Tam Hoà, xã Hoà Lộc.
Trước thực trạng đó, huyện Hậu Lộc đã tập trung dồn lực để lãnh đạo, triển khai xây dựng các Nghị quyết nhằm cụ thể hóa các chương trình trọng tâm của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXVII, nhiệm kỳ 2020-2025. Trong đó, tiếp tục thực hiện tốt tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với tích tụ, tập trung đất đai phát triển nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 gắn với XDNTM theo Nghị quyết số 13-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thanh Hoá. Tạo điều kiện thuận lợi, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; đẩy mạnh việc thực hiện tích tụ, tập trung đất đai để chuyển từ sản xuất phân tán, nhỏ lẻ, manh mún, không bền vững, hiệu quả thấp sang sản xuất nông nghiệp quy mô lớn theo hướng hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, cho năng suất, hiệu quả cao hơn và bền vững hơn. Năm 2023, UBND xã Hòa Lộc tiếp tục chỉ đạo người dân đẩy mạnh tích tụ ruộng đất, chuyển đổi một số diện tích đất sản xuất muối kém hiệu quả và vùng ven đê nhiễm mặn sang mô hình nuôi trồng thuỷ sản có giá trị kinh tế cao như: Mô hình trang trại tổng hợp lúa-cá, mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng theo hướng công nghiệp công nghệ cao,…Tính đến giữa năm 2023, toàn xã Hoà Lộc đã có hơn 20 ha diện tích muối kém hiệu quả chuyển đổi sang nuôi tôm, cá công nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
Điển hình trong việc chuyển đổi đất làm muối kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ hải sản có giá trị kinh tế cao tại xã Hoà Lộc phải kể đến hộ gia đình anh Lê Văn Trường (thôn Tam Hoà, xã Hoà Lộc). Sinh ra và lớn lên trong gia đình có nhiều thế hệ gắn bó với nghề làm muối, hơn ai hết anh là người thấu hiểu những nhọc nhằn vất vả nhưng đổi lại không có nhiều hiệu quả kinh tế của những diêm dân quê mình. Và cứ như thế cái đói, cái nghèo vẫn cứ mãi đeo bám người dân nơi đây. Suy nghĩ phải thay đổi không chỉ để thoát nghèo mà phải làm giàu trên chính mảnh đất quê hương. Anh Trường đã mạnh dạn vay vốn, đầu tư xây dựng bể nuôi, mua sắm máy móc, trang thiết bị và con giống để nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ cao. Việc nuôi tôm thẻ thâm canh trong bể rất thuận lợi trong việc chăm sóc, quản lý tôm nuôi, chủ động kiểm soát các yếu tố môi trường bên ngoài và môi trường nước bên trong bể nuôi luôn duy trì ổn định; việc thu gom, xử lý nước thải cũng dễ dàng hơn so với nuôi tôm truyền thống rất nhiều. Nếu khai thác hiệu quả sẽ giúp tăng năng suất tôm và tăng số vụ nuôi/năm. Để có được hiệu quả trong nuôi tôm công nghệ cao cũng cần phải quy hoạch vùng nuôi tốt, con giống phải sạch bệnh, nguồn nước bảo đảm được xử lý đúng quy trình. Với diện tích mặt nước gần 4.000 m2, anh Trường đầu tư với tổng số vốn hơn 1 tỷ đồng, trung bình mỗi năm anh làm 3 vụ cho sản lượng từ 6 tấn/vụ. Với giá bán tôm thẻ hiện nay trên thị trường đang dao động từ 90.000 – 120.000 đồng/kg (tuỳ size tôm) bình quân cho thu nhập từ 540 – 720 triệu đồng/vụ, trừ chi phí đầu tư và thức ăn chăn nuôi, công lao động lợi nhuận bình quân đạt từ 350 – 500 triệu đồng/vụ (1.000 – 1.500 triệu đồng/năm). Nếu so với cùng một diện tích làm muối, việc chuyển đổi diện tích đất làm muối kém hiệu quả sang nuôi trồng các loại thuỷ sản có giá trị kinh tế cao như của hộ gia đình anh Lê Văn Trường có thể đem lại hiệu quả kinh tế cao gấp hàng chục lần. Tương tự là hộ gia đình anh Phạm Văn Đông (thôn Tam Hoà, xã Hoà Lộc) với gần 1 ha làm muối như trước kia sau khi từ hết chi phí thu nhập bình quân của hộ gia đình anh chỉ từ 150 triệu đồng/ha; thì nay sau khi chuyển sang nuôi tôm công nghiệp công nghệ cao trong nhà màng cho doanh thu bình quân từ 950 – 1.200 triệu đồng/ha/vụ, trừ chi phí thu nhập bình quân đạt 650 – 800 triệu đồng/vụ (1.800 – 2.400 triệu đồng/3 vụ/năm).
Một ví dụ điển hình nữa trong hiệu quả từ mô hình chuyển đổi đất làm muối kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ hải sản có giá trị kinh tế cao tại xã Hoà Lộc là hộ gia đình anh Đào Văn Thi (thôn Bái Trung, xã Hoà Lộc) là một trong những hộ đầu tiên ở Hoà Lộc chuyển đổi đất làm muối kém hiệu qua sang nuôi cá nanh trắng. Đây là loài cá nước lợ có chất lượng thịt trắng, thơm ngon, rất được người dân ưa chuộng. Nhận thấy tiềm năng của thị trường, với diện tích hơn 2000 m2 đất muối kém hiệu quả, được gia đình anh Thi đầu tư cải tạo lại để nuôi cá nanh trắng, hằng năm cho thu hoạch trên dưới 1 tấn cá/năm 2 vụ. Với giá bán trung bình từ 150.000 đồng/kg cho doanh thu đạt 150 triệu đồng/năm, sau khi trừ hết tất cả các chi phí cho thu nhập bình quân trên dưới 100 triệu đồng/năm cao hơn nhiều lần nếu so với trên cùng một diện tích làm muối trước đây.
Theo quy hoạch đến năm 2030, toàn huyện Hậu Lộc chỉ giữ lại khoảng 14 ha diện tích làm muối vì đây là nghề truyền thống không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn có giá trị về văn hoá, tinh thần. Việc chuyển đổi diện tích đất làm muối kém hiệu quả sang nuôi trồng các loại sản phẩm nông nghiệp khác có giá trị kinh tế cao đang trở thành xu hướng tất yếu. Và mô hình chuyển đổi đất làm muối kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ hải sản có giá trị kinh tế cao tại xã Hoà Lộc có thể trở thành một mô hình điểm mà nhiều nơi có thể tham quan học tập và cần được nhân rộng. Đây không chỉ là một điểm sáng trong phát triển kinh tế tại Hoà Lộc mà còn là bước đệm cho công cuộc đổi mới ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất trên địa bàn huyện Hậu Lộc.
Mạnh Tùng