Mô hình trồng cây phật thủ đem lại hiệu quả kinh tế cao tại xã Quảng Ninh, huyện Quảng Xương
Phật thủ là loại quả chủ yếu dùng trong mỗi dịp lễ tết hay ngày rằm, có ý nghĩa lưu giữ thần, Phật và gia tiên lưu lại trong nhà lâu hơn để phù hộ cho gia chủ. Cây phật thủ có nguồn gốc từ Phật giáo Ấn Độ được du nhập vào Việt Nam từ nhiều năm trước. Ngày nay, cây phật thủ đã dần phổ biến và có mặt hầu hết ở khắp các tỉnh thành, địa phương trong cả nước. Nhận ra được tiềm năng kinh tế rất lớn của cây phật thủ, hộ gia đình ông Đỗ Sỹ Nhâm tại xã Quảng Ninh, huyện Quảng Xương đã mạnh dạn triển khai mô hình trồng cây phật thủ và bước đầu đã đem lại được hiệu quả kinh tế.
Phật thủ là loại quả đang dần phổ biến xuất hiện ở nhiều địa phương trên cả nước.
Với nhiều năm kinh nghiệm làm việc tại các nhà vườn lớn tại Hà Nội, sau khi trở về quê hương nhận thấy địa phương mình có nhiều điều kiện thích hợp để phát triển cây phật thủ như: đồng đất bằng phẳng, khí hậu, chất đất phù hợp với loại cây này. Đầu năm 2021, ông Đỗ Sỹ Nhâm đã trở thành người đầu tiên ở Quảng Xương đưa cây phật thủ về trồng với quy mô lớn. Cây phật thủ là loại cây thân gỗ nhỏ, cao tới 4 mét, có nhiều cành, cành xòe, thon, có gai cứng. Quả có hình thuôn dài giống bàn tay mở, cùi dày khi chín có màu vàng chanh, có mùi thơm. Đây là loại quả không có ruột mà chỉ có phần lõi xốp bên trong. Quả phật thủ thường được bày ở vị trí chính giữa trong mâm ngũ quả ngày lễ tết của người Việt, tượng trưng bàn tay Phật che chở, mang lại sự may mắn, đủ đầy. Ưu điểm vượt trội của quả phật thủ khi sử dụng đúng cách là có thể để trưng được rất lâu (từ 4 – 5 tháng) mà quả vẫn tươi mới không bị khô héo như nhiều loại quả khác. Quả phật thủ khi cho vào ly có nước dâng cúng, sau 15 – 30 ngày cuống quả sẽ ra rễ, bộ rễ này có tác dụng hút nước nuôi quả. Ngoài ra, quả phật thủ có thể được dùng làm nguyên liệu chế biến các món ăn bổ dưỡng và dùng trong các bài thuốc quý trị bệnh.
Mô hình trồng cây phật thủ của gia đình ông Đỗ Sỹ Nhâm tại xã Quảng Ninh, huyện Quảng Xương.
Vì là loại cây trồng mới tại địa phương, khi mới bắt tay thực hiện ông Nhâm đã gặp không ít khó khăn,trở ngại. Tuy nhiên với quyết tâm làm giầu trên chính mảnh đất quê hương, ông Nhâm đã từng bước triển khai và thực hiện thành công mô hình. Với phần đất của gia đình cộng với hơn 1 ha đất canh tác kém hiệu quả của các hộ dân xung quanh được ông Nhâm thầu lại toàn bộ và chuyển đổi sang trồng cây phật thủ tập trung quy mô lớn với hơn 500 gốc. Để thu hoạch được sản phẩm chất lượng, hình thức bắt mắt phù hợp với thị hiếu của thị trường đòi hỏi quả trình chăm sóc vô cùng tỉ mỉ và cẩn thận. Cần tuân thủ nghiêm ngặt tuyệt đối quy trình từ khi trồng, chăm sóc cho đến khi thu hoạch. Theo ông Nhâm, khâu chọn giống là một trong những khâu quan trọng nhất quyết định đến chất lượng, năng suất của sản phẩm. Cây giống được chọn phải là những cây khoẻ mạnh, sạch bệnh. Đất trồng phật thủ là loại đất cát pha giàu dinh dưỡng và phải có độ thoát nước tốt. Khi trồng cần giữ khoảng cách tối thiểu giữa các cây là 3 mét để đảm bảo cho cây có được không gian để phát triển tốt. Phật thủ thuộc giống họ cam thân mềm, cành cây thường bò lan trên mặt đất. Do đó, ngay từ lúc cây đạt chiều cao từ 1,7 – 1,8 mét, nên làm giàn tre để đỡ cho cây. Khi cây trưởng thành, cần hạn chế cành vượt, loại bỏ những cành sâu bệnh, giúp cây thông thoáng, có dáng đẹp, tăng khả năng quang hợp và cây phát triển cân đối. Khi cây ra quả cần bọc quả cố định từng quả tránh va chạm, gây dập nát “tay”, mất giá trị quả. Phật thủ cho thu hoạch trái vào 2 vụ chính trong năm, tuy nhiên nếu để cây phát triển tự nhiên thì thời điểm thu hoạch cuối năm lại rơi vào trái vụ, đây là thời điểm nhu cầu thị trường lớn nhất trong năm. Để khắc phục nhược điểm này, theo ông Nhâm chia sẻ cần phải có can thiệp kỹ thuật như: tiện cành, hãm lộc, hãm rễ để cây ra hoa đúng thời điểm, có như vậy mới đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất.
Hiện nay, thị trường tiêu thụ phật thủ của hộ gia đình ông Nhâm đã vươn ra cả trong và ngoài tỉnh. Vì sản phẩm đạt chất lượng, hình thức đẹp và có thể cung cấp số lượng lớn cho thị trường nên sản phẩm của ông được các thương lái tìm đến tận vườn thu mua. Cung không đủ cầu do không có nhiều nơi trong tỉnh trồng loại cây này càng khiến cho giá trị sản phẩm làm ra ngày càng gia tăng về giá trị. Với hơn 1 ha diện tích trồng phật thủ, với giá bán bình quân dao động từ 40.000 – 60.000 đồng/quả tuỳ hình thù (đặc biệt có những quả phật thủ đẹp, nhiều “tay” vào dịp cao điểm giá có thể lên tới hơn 100 nghìn đồng/quả trở lên), bình quân hàng năm cho doanh thu từ 700 – 800 triệu/năm. Sau khi trừ đi hết các chi phí như: cây giống, phân bón, công lao động,… trung bình từ 300 – 400 triệu đồng/năm, hàng năm gia đình ông Nhâm cho thu lãi từ 400 triệu đồng/năm. Với việc trồng cây phật thủ tập trung, quy mô lớn hộ gia đình ông Nhâm cũng đã góp phần tạo thêm công ăn việc làm cho 2 lao động thường xuyên với mức thu nhập bình quân từ 5 triệu đồng/tháng. Hiện nay, ngoài sản xuất quả phật thủ thương phẩm ông Nhâm đang tập trung nghiên cứu giâm cành, nhân giống để chủ động cây giống có chất lượng cao trước mắt để ưu tiên phục vụ sản xuất và định hướng trở thành điểm cung cấp giống cho người dân có nhu cầu trồng loại cây này. Tất cả người dân muốn tham quan, học hỏi mô hình trồng cây phật thủ ông đều rất hoan nghiêng và luôn sẵn sàng truyền đạt kinh nghiệm, tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây phật thủ cho những hộ dân có nhu cầu.
Thành công từ mô hình sẽ là điểm nhấn mới trong công cuộc chuyển đổi cơ cấu cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao tại xã Quảng Ninh nói riêng và huyện Quảng Xương nói chung. Mô hình trồng cây phật thủ tại xã Quảng Ninh có thể trở thành mô hình điểm để người nông dân có thể tham quan, học hỏi và cần được nhân rộng trên địa bàn toàn huyện. Mô hình đã và đang góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, giúp làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương. Thời gian tới, xã Quảng Ninh sẽ tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển nông nghiệp theo hướng tập trung quy mô lớn, mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Mạnh Tùng