Mô hình chăn nuôi trâu bò hàng hóa tập trung quy mô lớn đem lại hiệu quả kinh tế cao tại xã Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
Xác định chăn nuôi là ngành kinh tế quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội, nhất là ở khu vực nông thôn, UBND tỉnh Thanh Hóa đã chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan cùng các địa phương đã đẩy mạnh thực hiện chủ trương, chính sách nhằm khuyến khích, thúc đẩy mở rộng các mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm tập trung quy mô lớn đem lại hiệu quả kinh tế cao tại các địa phương trên địa bàn tỉnh. Xã Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa là một trong những địa phương có số lượng trâu bò chăn nuôi lớn của tỉnh. Điển hình có thể kể đến mô hình chăn nuôi trâu bò tập trung đem lại hiệu quả kinh tế cao của hộ gia đình chị Lê Thị Trâm (địa chỉ: Thôn 2 Lê Lợi, xã Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa).
Mô hình chăn nuôi trâu bò thương phẩm tập trung quy mô lớn của hộ gia đình chị Lê Thị Trâm tại xã Hoằng Hóa, Thanh Hóa.
Được chính quyền địa phương tạo điều kiện, gia đình chị Trâm thuê lại hơn 3 ha diện tích đất bỏ hoang, kém hiệu quả của các hộ dân địa phương kết hợp với phần đất của gia đình để đầu tư xây dựng chuồng trại và trồng cỏ nuôi bò. Trên phần đất của gia đình, chị Trâm mạnh dạn vay vốn đầu tư hơn 1 tỷ đồng để xây dựng chuồng trại kiên cố. Với 2 dãy chuồng với tổng diện tích gần 1.000 m2, trong đó, một dãy chuồng nuôi tập trung 40 con trâu, dãy còn lại nuôi 55 con bò thịt. Tổng cộng, trang trại của gia đình chị Trâm nuôi duy trì khoảng từ 90 – 100 con trâu bò và được nuôi gối lứa liên tục để luôn có hàng xuất bán. Với phần đất hơn 3ha được thuê lại của các hộ xung quanh, chị Trâm cho trồng các loại cỏ, cây làm thức ăn thô cho trâu bò, trong đó chủ đạo là trồng cỏ voi (đây là loại cỏ có năng suất cao, dễ trồng và giàu giá trị dinh dưỡng, có thể gối vụ liên tục quanh năm).
Để đảm bảo năng suất, chất lượng thịt, trang trại của gia đình chị Trâm chỉ tập trung nuôi trâu bò thịt hàng hóa, không nuôi trâu bò đẻ. Chị Trâm chỉ nhập giống về nuôi để ổn định sản xuất, tất cả các con giống nhập về đều được nhập ở các cơ sở cung cấp giống uy tín, rõ nguồn gốc xuất xứ. Trâu bò giống được chọn mua có độ tuổi từ 6 – 12 tháng tuổi, vì đây là độ tuổi trâu bò đã có sức đề kháng tốt, thích hợp để bắt đầu vỗ béo, tăng trọng nhanh, và rút ngắn thời gian nuôi. Loại giống trâu bò được hộ gia đình chị Trâm chọn nuôi là giống bò BBB (hay còn gọi là 3B), trâu giống được chọn là giống trâu nội (hay còn gọi là trâu ta); đây là 2 loại giống trâu bò có chất lượng thịt thơm ngon được thị trường ưa chuộng, khả năng tăng trọng cao, sức đề kháng tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu tại địa phương. Khâu chuẩn bị chuồng trại chăn nuôi cũng được hộ gia đình chị Trâm đặc biệt chú trọng. Theo chị Trâm chia sẻ: Xác định chăn nuôi trâu bò tập trung quy mô lớn phải đặt tiêu chuẩn chất lượng lên hàng đầu. Toàn bộ khâu từ đầu vào con giống, thức ăn đều phải đảm bảo và quy trình chăn nuôi hoàn toàn khép kín. Để làm được như vậy phải chủ động được nguồn thức ăn thường xuyên cho đàn vật nuôi. Chuồng nuôi phải đảm bảo ấm áp vào mùa đông, thoáng mát vào mùa hè, xây dựng nơi cao ráo, sạch sẽ, khung chuồng trại và nền phải chắc chắn, mái lợp đảm bảo. Nóc chuồng cao so mặt đất khoảng 3m, đuôi mái cách mặt đất khoảng 1,8 – 2m. Nền chuồng phải cao hơn mặt đất bên ngoài 20 – 30cm, có thể sử dụng nền láng xi măng hoặc nền đất nện. Với nền chuồng bằng xi măng cần phải đảm bảo chắc chắn và có độ nhám, bám dính thích hợp, tránh làm quá trơn trâu bò sẽ khó đi lại và dễ bị ngã. Nền chuồng phải có độ dốc hợp lý khoảng 2 – 3% hướng về rãnh thoát nước. Máng ăn và máng uống cho trâu bò phải được thiết kế riêng biệt và phải thường xuyên được làm sạch để phòng trừ dịch bệnh, nguồn nước cung cấp cho vật nuôi phải là nguồn nước sạch và được thay mới hàng ngày. Chuồng nuôi phải cách xa nhà ở và khu dân cư, cách xa nguồn nước sinh hoạt và có nơi thu gom phân chuồng, có hố chứa nước thải để xử lý trước khi thải ra môi trường.
Sản phẩm giò bò của hộ trang trại chị Trâm được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao năm 2021.
Về kỹ thuật chăn nuôi trâu bò tập trung quy mô lớn, chị Trâm chia sẻ: Trâu bò cần phải được chăn thả hàng ngày với thời gian từ 3 đến 4 giờ/ngày – đây là khoảng thời gian trâu bò được vận động đi lại giúp tăng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và phải bổ sung thêm thức ăn xanh và thức ăn tinh tại chuồng. Lượng thức ăn cung cấp hàng ngày phụ thuộc vào khối lượng cơ thể trâu, bò để đảm bảo đủ nhu cầu dinh dưỡng cho trâu bò phát triển khỏe mạnh, cho chất lượng thịt và sản lượng cao. Có thể lượng hoá kg/con/ngày từ 15 – 25 kg cỏ tươi; 3,5 – 4,5 kg thức ăn tinh; 5 – 10 kg củ quả. Ngoài ra, tùy theo từng giai đoạn phát triển của đàn vật nuôi cần bổ sung thêm chất khoáng theo tỉ lệ phù hợp để tăng sức đề kháng cho trâu bò chống lại dịch bệnh. Nước uống rất cần thiết cho trâu bò, hàng ngày 1 trâu/bò uống tới 40 – 50 lít nước, phải cung cấp đầy đủ và thường xuyên nước sạch ở máng nước. Trâu bò cần được chải lông, xoa bóp giúp kích thích tiêu hóa, tuần hoàn máu, thường xuyên tắm cho trâu bò 2 – 3 lần/tuần mùa hè. Một trong những khâu quan trọng đảm bảo đàn trâu bò luôn khỏe mạnh đó là phải đảm bảo công tác phòng dịch ngay từ đầu với phương châm “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Đầu tiên là biện pháp vệ sinh chuồng trại, trong đó chủ yếu là: vệ sinh cơ giới và phun thuốc sát trùng. Vệ sinh cơ giới là quét dọn rửa chuồng, khơi thông cống rãnh không để ứ nước đọng, lưu ý khâu này cần được làm hàng ngày. Sau khi vệ sinh cơ giới xong phun thuốc sát trùng, một số loại thuốc sát trùng có hiệu quả cao, an toàn định kỳ 1 lần/tuần, diện tích khử trùng tiêu độc chuồng nuôi và khu vực xung quanh. Trong suốt quá trình chăn nuôi cần tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin theo khuyến cáo của Cục Chăn nuôi và thú y đề phòng tránh một số loại bệnh dịch nguy hiểm phổ biến hiện nay như: Tụ huyết trùng, lở mồm long móng, viêm da nổi cục,…Ngoài ra, khi đàn trâu bò không may bị dịch bệnh cần thực hiện ngay các biện pháp sau: cách ly gia súc bệnh, tiêu độc khử trùng, tiêm phòng vắc-xin, và quản lý tốt đàn gia súc. Đặc biệt, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người chăn nuôi và cơ quan thú y để có biện pháp xử lý phù hợp và hiệu quả.
Vì được chăn nuôi hoàn toàn khép kín, tập trung nên kiểm soát được toàn bộ quá trình nuôi. Sản phẩm làm ra luôn đảm bảo chất lượng, chất lượng thịt thơm ngon và được kiểm dịch thường xuyên trước mỗi lứa xuất bán. Chính vì vậy, trâu bò đến lứa xuất chuồng của gia đình chị Trâm luôn được các thương lái quanh vùng đặt hàng, thu mua toàn bộ. Hiện nay, với giá bán trâu/bò hơi đang dao động từ: 85.000 – 90.000 đồng/kg, với trung bình cân nặng của 1 con trâu/bò khoảng từ 400 kg/con cho doanh thu từ 34 – 36 triệu đồng/con. Với 90 trâu/bò xuất bán thường xuyên hàng năm cho doanh thu dao động từ 3 – 3,2 tỷ đồng/năm. Trừ đi tất cả chi phí cho thu nhập từ 250 – 300 triệu đồng/năm. Đồng thời, trang trại của gia đình chị Trâm tạo việc làm thường xuyên cho 5 lao động địa phương với thu nhập bình quân từ 6 triệu đồng/người/tháng. Ngoài cung cấp thịt trâu/bò hơi (chiếm khoảng 70% tổng sản lượng), trang trại của gia đình chị Trâm còn là đầu mối cung cấp thịt trâu, bò đã qua giết mổ cho các nhà hàng, quán ăn và các cơ sở làm giò trong vùng (chiếm khoảng 30%). Trong đó, sản phẩm thịt bò của trang trại gia đình chị Trâm là đầu mối chính cung cấp nguyên liệu cho sản phẩm giò bò Thuật Yến. Năm 2021, sản phẩm giò bò Thuật Yến được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao là minh chứng rõ ràng nhất cho thành công từ mô hình chăn nuôi trâu bò hàng hóa tập trung quy mô lớn đem lại hiệu quả kinh tế cao tại xã Hoằng Hóa.
Mô hình chăn nuôi trâu bò hàng hóa tập trung quy mô lớn tại xã Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa đã và đang chứng minh được hiệu quả rõ rệt về mặt kinh tế, xã hội và môi trường. Đây không chỉ là mô hình sản xuất mang lại lợi nhuận, mà còn là một hướng đi phù hợp trong bối cảnh tái cơ cấu ngành chăn nuôi, góp phần xây dựng nông thôn mới nâng cao và khẳng định vai trò của chăn nuôi đại gia súc trong phát triển kinh tế địa phương. Mô hình này cần được nhân rộng ra các xã lân cận để tạo thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, góp phần nâng cao chuỗi giá trị gia súc, phục vụ tốt hơn cho nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.
Mạnh Tùng