Mô hình trồng cây hoa thiên lý cho hiệu quả kinh tế tại xã Công Chính, tỉnh Thanh Hoá
Những năm gần đây, xã Công Chính, tỉnh Thanh Hóa vận động nông dân chuyển đổi cây trồng, đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ trong sản xuất, xem đây là nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đơn vị diện tích theo hướng đa dạng hóa nhiều cây trồng theo nhu cầu thị trường có lợi cho người dân, vì vậy, trên địa bàn ngày càng xuất hiện nhiều mô hình trồng trọt mới, cách làm hiệu quả, sáng tạo của bà con nông dân mang lại nguồn thu nhập ổn định. Tiêu biểu như mô hình trồng cây hoa thiên lý lấy hoa ở thôn Yên Bình, xã Công Chính, tỉnh Thanh Hoá. Hiện nay toàn xã Công Chính đang có 40 hộ nông dân trồng hoa thiên lý, với diện tích 25 ha. Cây hoa thiên lý là loại cây leo giàn, rất dễ trồng, phù hợp với nhiều loại đất trồng, kỹ thuật chăm sóc đơn giản, không tốn công chăm sóc, chi phí đầu tư thấp, ít sâu bệnh, từ khi trồng đến lúc thu hoạch khoảng 1 năm cho thu hoạch rộ 6 tháng trong năm, thời gian lưu gốc từ 5 đến 6 năm nên không tốn chi phí đầu tư trồng lại. Một trong những ưu điểm nổi bật của thiên lý là cho hoa liên tục nên hầu như ngày nào cũng thu hoạch. Nếu chăm sóc tốt thì một sào có thể thu hoạch được từ 30 kg đến 40 kg/lần thu hoạch, sau khi trừ chi phí mỗi năm hoa thiên lý cho thu nhập khoảng 20 triệu đồng/sào, cao hơn nhiều so với trồng lúa và các loại cây trồng ngắn ngày khác như lạc, bí, sắn, mía. Hoa thiên lý khi được chế biến có mùi vị thơm ngon đặc trưng, được dùng để chế biến thành nhiều món ăn như: Xào thịt bò, nấu canh, làm gỏi hoặc nhúng lẩu, trong đông y, hoa thiên lý giúp cải thiện giấc ngủ, giải nhiệt cơ thể, ngăn ngừa bệnh tim mạch, chữa nhức xương khớp, chữa dạ con, trị giun kim, giảm tiểu đêm, hỗ trợ giảm cân hiệu quả, …
Ông Nguyễn Trọng Diện, thôn Yên Bình, xã Công Chính, tỉnh Thanh Hóa, sau khi đi tham quan, học tập kinh nghiệm trồng cây hoa thiên lý ở Hải Dương, ông mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, đưa giống cây hoa thiên lý về trồng với diện tích 3,5 sào để trồng thay thế cây mía. Sau 1 năm, cây hoa thiên lý cho thu hoạch với hiệu quả cao. Ông Diện mở rộng diện tích trồng hoa thiên lý lên 2 ha. Đây cũng là một trong những hộ trồng cây hoa thiên lý đầu tiên và diện tích nhiều nhất xã Công Chính. Ông Diện cho biết, hoa thiên lý giá bán cao và đầu ra ổn định, để hoa thiên lý phát triển tốt nên chú trọng từ khâu chọn giống và nguồn nước luôn được đảm bảo, đắp các mô nhỏ dưới đất, sau đó cho tro trấu, phân bò, rơm khô vừa làm phân bón cho cây, cũng tạo độ ẩm để cây thiên lý phát triển, khi bắt giàn, người trồng phải cắm cột cho thật vững chắc, phía trên giàn ông dùng loại dây kẽm to vừa làm chỗ đỡ cho cây, vừa tạo được độ an toàn cho cây phát triển lâu dài, cây hoa thiên lý ít bị sâu bệnh và chỉ một số sâu bệnh chính thường gây hại cho cây như: Bệnh nấm, rầy rệp, bọ trĩ,…để phòng trừ bệnh thì dùng thuốc như: Aliettel, Benlat, ridonmil,…để phun lên lá và tưới vào những gốc bị bệnh, ngoài ra ông còn dùng rượu, gừng, sả, ớt tạo ra một loại dung dịch để loại bỏ một số loại rệp, sau một năm trồng là cho thu hoạch hoa, người trồng chỉ cần lưu ý phải luôn cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cây, định kỳ hàng tháng và chỉ cần bổ xung bón cho cây như: phân Ure và NPK theo tỷ lệ vừa phải, còn lại chủ yếu gia đình ông sử dụng phân hữu cơ như phân bò, phân dê ủ mục, hoàn toàn không sử dụng thuốc trừ sâu. Mặc dù là cây dễ trồng và chăm sóc, nhưng cây hoa thiên lý cũng đòi hỏi người trồng phải đảm bảo kỹ thuật. Hoa thiên lý phải được thu hoạch vào lúc sáng sớm, thời điểm này, những chùm hoa đang chúm chím nụ, chưa bung nở, còn ủ mùi thơm, để đảm bảo độ tươi, khi thu hoạch xong về thường được hong khô bằng quạt gió và giảm nhiệt độ vừa phải trong kho lạnh để hoa giữ được chất lượng mà không bị táp, sau đó được đóng thùng giấy hoặc bao dễ thoát khí để vận chuyển đi tiêu thụ.
Vùng trồng hoa thiên lý, thôn Yên Bình, xã Công Chính
Nhờ vào việc chăm sóc đúng kỹ thuật nên 2 ha hoa thiên lý của gia đình Ông luôn phát triển tốt và cho năng xuất cao, với hơn 2 ha hoa thiên lý, mỗi năm gia Ông thu hoạch khoảng 40 tấn hoa thiên lý, với giá bán trên thị trường từ 30.000 đồng đến 60.000 đồng/kg, Như vậy, với 2 ha, sau khi trừ hết chi phí, gia đình ông có lãi trên 1 tỷ đồng/năm, đồng thời giải quyết việc làm cho 8-10 lao động thường xuyên và khoảng 3 lao động thời vụ, với thu nhập ổn định từ 6-7 triệu đồng/tháng. Ngoài cung cấp hoa cho thị trường, ông Diện còn cung cấp cây giống và hướng dẫn kỹ thuật trồng hoa thiên lý cho bà con nông dân có nhu cầu phát triển sản xuất, đồng thời gia đình ông cũng thu mua hoa thiên lý của các hộ trong xã. Cũng theo Ông Nguyễn Trọng Hoà, thôn Yên Bình cho biết: Trước đây trên điện tích đất vườn tạp gia đình trồng ngô song hiệu quả kém và cũng đã chuyển sang trồng các cây trồng khác nhưng cũng thấy không hiệu quả nên gia đình đã đi mua giống hoa thiên lý về trồng và đây là năm thứ 4 gia đình trồng hoa thiên lý. So với các cây trồng trước đây thì trồng hoa thiên lý mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần, tạo công ăn việc làm và có nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.
Sản phẩm hoa thiên lý
Hoa thiên lý là một loại thực phẩm được ưa chuộng bởi hương vị thơm ngon và giá trị dinh dưỡng cao, thường được dùng để chế biến thành nhiều món ăn khác nhau. Với cây hoa thiên lý cứ thu hoạch đến đâu thì thương lái đến thu mua tại vườn đến đó nên đầu ra được bà con yên tâm sản xuất. Do đó, nhu cầu tiêu thụ hoa thiên lý trong và ngoài tỉnh ngày càng tăng và được thương lái thu mua để cung cấp cho các siêu thị, cửa hàng bách hoá xanh, cửa hàng thực phẩm sạch, nhà hàng, quán ăn, các chợ truyền thống, các chợ đầu mối. Đặc biệt, thời điểm Tết Nguyên đán, hoa thiên lý rất hút hàng, có bao nhiêu, thương lái cũng thu gom hết.
Mô hình trồng hoa thiên lý cho hiệu quả kinh tế tại xã Công chính, tỉnh Thanh Hoá là hướng đi mới cho nhiều hộ nông dân trên địa bàn xã, mô hình này bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế khả quan, góp phần đưa cây hoa thiên lý trở thành một trong những cây trồng chủ lực của địa phương, giúp nông dân nâng cao thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích. Với những ưu điểm, lợi thế cũng như hiệu quả kinh tế mà cây hoa thiên lý đã và đang mang lại, UBND xã Công Chính tiếp tục chỉ đạo, đôn đốc, hướng dẫn các hộ dân tập trung thâm canh để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, ổn định đầu ra, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người nông dân, đồng thời, xây dựng kế hoạch mở rộng diện tích, sự phát triển của mô hình không chỉ tạo ra việc làm trực tiếp cho người nông dân mà còn thúc đẩy các hoạt động kinh tế phụ trợ khác trong xã, góp phần vào sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương./.
Văn Lộc