Hiệu quả mô hình liên kết sản xuất nuôi vịt thương phẩm tuần hoàn khép kín theo hướng an toàn tại xã Yên Định, tỉnh Thanh Hoá
Trong xu hướng sản xuất và tiêu dùng hiện nay, liên kết sản xuất chăn nuôi theo chuỗi tuần hoàn khép kín không chỉ tạo ra được những sản phẩm nông nghiệp sạch đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng hiện đại mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người chăn nuôi và có tác động tích cực đối với môi trường. Nhận thức được điều đó, các hộ chăn nuôi trong tỉnh đã và đang thực hiện các chuỗi liên kết chăn nuôi mang lại hiệu quả kinh tế cao, một trong những mô hình tiêu biểu đó phải kể đến mô hình liên kết nuôi vịt thương phẩm theo hướng tuần hoàn khép kín của trang trại gia đình chị Nguyễn Thị Hồng tại xã Yên Định, tỉnh Thanh Hoá.
(Trang trại chăn nuôi vịt tuần hoàn khép kín của gia đình chị Nguyễn Thị Hồng, xã Yên Định, tỉnh Thanh Hóa)
Chị Nguyễn Thị Hồng (thôn Bái Trại, xã Yên Định) chia sẻ: Trước đây khi mới bắt đầu chăn nuôi thường phải lo lắng vấn đề kỹ thuật chăn nuôi, tình hình ảnh hưởng của dịch bệnh, điều kiện bất lợi của thời tiết và giá cả, thị trường tiêu thụ bấp bênh không ổn định, thương lái thường xuyên ép giá khiến hiệu quả kinh tế không cao. Tuy nhiên từ khi được đi tham quan học hỏi kinh nghiệm các mô hình chăn nuôi tiêu biểu do các sở, ban ngành và các công ty tổ chức đi tham quan trong và ngoài tỉnh, chị đã biết đến mô hình liên kết nuôi vịt thương phẩm tuần hoàn khép kín với Công ty cổ phần chăn nuôi CP Việt Nam. Mô hình chăn nuôi này được tổ chức theo chuỗi giá trị khép kín từ nguồn nguyên liệu đầu vào đến đầu ra, bao gồm các hoạt động từ sản xuất thức ăn chăn nuôi, con giống, vận hành trang trại, nuôi dưỡng, chăm sóc, xử lý chất thải đến chế biến và phân phối sản phẩm ra thị trường. Công ty có hệ thống trại sản xuất giống đạt tiêu chuẩn quy mô lớn và nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi hiện đại nhằm tự chủ và kiểm soát được đầu vào, đảm bảo giải pháp dinh dưỡng cho vật nuôi toàn diện theo từng giai đoạn phát triển. Hệ thống chuồng trại tập trung quy mô lớn, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong chăm sóc sức khỏe vật nuôi và kiểm soát dịch bệnh, hệ thống xử lý chất thải cũng được vận hành khép kín, góp phần tận dụng chất thải, duy trì môi trường nuôi sạch sẽ giảm thiểu ô nhiễm. Cuối cùng là thu gom, giết mổ, chế biến và cung cấp các sản phẩm thịt sạch đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm ra thị trường. Tất cả đều được kiểm soát chặt chẽ trong một quy trình đồng bộ và truy xuất nguồn gốc rõ ràng nhằm hạn chế tác động bên ngoài và tối ưu hóa năng suất. Hình thức nuôi này giúp hạn chế được rủi ro về dịch bệnh, giảm chi phí trong chăn nuôi, sản phẩm đầu ra được bao tiêu ổn định. Vì vậy chị quyết định liên kết chăn nuôi vịt theo hướng tuần hoàn khép kín với Công ty cổ phần chăn nuôi CP. Ưu điểm của nuôi vịt khép kín là vịt có thể nuôi trên cạn mà không cần diện tích ao hồ như nuôi truyền thống, nuôi với mật độ cao hơn, quy mô nuôi lớn, người chăn nuôi làm chủ được kỹ thuật, chủ động trong việc quản lý, theo dõi đàn vịt, vịt sinh trưởng phát triển nhanh, khỏe mạnh, đồng đều, tỷ lệ hao hụt đàn giảm từ 15 – 20% so với nuôi truyền thống, tiết kiệm chi phí đầu vào và giảm công lao động.
(Sản phẩm thịt vịt của trang trại được công ty thu mua và chế biến đóng gói)
Trong chuỗi liên kết, Công ty Cổ phần chăn nuôi CP Việt Nam liên kết thông qua hợp đồng ký kết giữa trang trại và Công ty. Qua đó, công ty cung cấp toàn bộ vật tư đầu vào đầy đủ như con giống, thức ăn, thuốc thú y, vắc-xin và các vật tư khác cho trang trại. Đồng thời hỗ trợ tư vấn hướng dẫn kỹ thuật từ khâu xây dựng và thiết kế chuồng trại phù hợp với vật nuôi, hệ thống xử lý chất thải. Về chuồng trại, lựa chọn vị trí xây dựng nơi cao ráo, chuồng được thiết kế khép kín hoàn toàn theo tiêu chuẩn kỹ thuật của công ty như: sàn làm bằng lưới mắt cáo chất liệu thép, đặt cách nền bê tông khoảng 50 cm giúp vịt được ở trên sàn cao ráo sạch sẽ, thoáng mát, vịt không bị thối lông bụng do được cách ly với phân và chất thải. Trần nhà thiết kế chống nóng bằng lớp xốp cách nhiệt, xung quanh chuồng lắp hệ thống làm mát bằng hơi nước, quạt thông gió tạo tiểu khí hậu trong chuồng nuôi thông thoáng, nhiệt độ trong chuồng luôn duy trì ổn định từ 25 – 28oC. Trong quá trình chăn nuôi, công ty sẽ thường xuyên cử cán bộ kỹ thuật xuống trang trại để nắm bắt tình hình và hướng dẫn người dân áp dụng các quy trình chăn nuôi an toàn. Về con giống sử dụng giống vịt Cherry, đây là giống vịt siêu nạc, thịt dày và thơm ngon, thời gian nuôi ngắn (khoảng 45 ngày có thể xuất chuồng). Về kỹ thuật chăn nuôi: giai đoạn úm (01 – 21 ngày tuổi), nhiệt độ úm duy trì từ 30 – 32°C (giảm dần theo tuần tuổi), sử dụng đèn sưởi. Cho ăn cám mịn có hàm lượng đạm cao và men tiêu hóa, mật độ nhốt 7–10 con/m². Giai đoạn này thực hiện lịch tiêm phòng vắc xin đầy đủ như: viêm gan vịt, cúm gia cầm, dịch tả vịt,… Giai đoạn nuôi thịt (22 – 45 ngày tuổi) điều chỉnh mật độ xuống 5 con/m². Trong giai đoạn này cung cấp thức ăn công nghiệp đầy đủ dinh dưỡng, nguồn nước uống sạch qua hệ thống máng ăn, máng uống tự động, cho ăn 3 lần/ngày, cố định giờ ăn, kiểm tra trọng lượng mỗi tuần để điều chỉnh khẩu phần ăn, chiếu sáng 10 – 12 giờ/ngày. Khâu vệ sinh tiêu độc chuồng trại được công nhân thực hiện thường xuyên trước, trong và sau mỗi lứa theo quy định an toàn chăn nuôi. Nền chuồng được xịt rửa thường xuyên, nước thải rửa chuồng, phân vịt thu gom từ sàn được đưa vào hệ thống biogas để xử lý đảm bảo vệ sinh môi trường. Vật nuôi đến kỳ xuất chuồng được công ty lấy mẫu để kiểm tra, phân tích và đánh giá các chỉ tiêu và thu mua toàn bộ sau đó được đưa về công ty để giết mổ chế biến và phân phối ra thị trường.
Về phía người chăn nuôi, chịu trách nhiệm về cơ sở hạ tầng, chuồng trại với 2 khu chuồng nuôi vịt khép kín hiện đại (tổng diện tích 2.700 m2), kho chứa thức ăn, vacxin, thuốc thú y, nhà điều hành, nhà ở cho công nhân, nhà chứa dụng cụ, hệ thống cấp thoát nước, khu xử lý chất thải đảm bảo an toàn vệ sinh môi trường (tổng diện tích 4 ha) và trực tiếp sản xuất; thực hiện nghiêm quy trình kỹ thuật chăm sóc, phòng dịch bệnh theo hướng dẫn của công ty; theo dõi tình trạng sức khỏe vật nuôi hàng ngày, ghi chép nhật ký sản xuất và lưu giữ hồ sơ ghi chép toàn bộ quá trình chăn nuôi từ nhập giống, thức ăn, thuốc thú y, tiêm phòng, thời gian xuất bán. Khi tham gia liên kết, tất cả những đầu tư ban đầu sẽ được khấu trừ vào sản phẩm khi đến kỳ xuất bán cho công ty.
Tại trang trại một lượng lớn chất thải chăn nuôi, nước rửa chuồng trại được thải ra hàng ngày, nếu xử lý không đúng cách sẽ gây ô nhiễm môi trường, phát sinh dịch bệnh cho khu vực chăn nuôi và môi trường sống. Vì vậy chị sử dụng hệ thống xử lý chất thải biogas giúp xử lý triệt để nguồn chất thải đồng thời quay lại tái sử dụng đầu tư vào đất, nước, giúp cải tạo trả lại độ phì cho đất, tạo nguồn phân bón cho cây trồng, tạo nguồn năng lượng tái sinh, chất đốt phục vụ sinh hoạt cho trang trại và nguồn nước nuôi cá, rửa chuồng, tưới cây. Chất thải vật nuôi và nước thải rửa chuồng sẽ được thu gom qua đường ống và đưa xuống ngâm ủ tại bể biogas, tại đây qua quá trình phân giải các chất thải hữu cơ trong môi trường yếm khí (không có không khí) sẽ sản sinh ra khí metan, khí này sẽ được sử dụng làm chất đốt phục vụ sinh hoạt cho trang trại, còn lại phân và các chất thải hữu cơ dưới tác động của các vi sinh vật sẽ bị phân huỷ thành các chất vô cơ dễ tiêu và được phối trộn cùng chế phẩm sinh học tận dụng làm phân bón cho cây sen và các loại cây trồng khác trong trang trại. Sau giai đoạn xử lý yếm khí, nước thải được bơm vào hệ thống các ao lắng lọc để tiếp tục quá trình xử lý sinh học giúp làm sạch nước thải để tái sử dụng nuôi cá, làm nguồn nước rửa chuồng và tưới cây trong trang trại.
Theo tính toán, mỗi lứa gia đình chị nuôi 12.000 con vịt thịt, nuôi 5 lứa/năm, trọng lượng vịt xuất chuồng đạt 3,7 – 3,8 kg/con, cho sản lượng đạt 220 – 230 tấn/năm. Khi vịt đạt tiêu chuẩn, công ty sẽ thu mua toàn bộ sản lượng theo hợp đồng ký kết với mức giá 45.000 đồng/kg. Ngoài ra trang trại cũng tiết kiệm được một khoản chi phí về chất đốt và phân bón cho cây trồng do tận dụng nguồn chất thải chăn nuôi tái quay vòng trong sản xuất giúp giảm chi phí đầu vào từ 20 – 30%. Doanh thu bình quân đạt 9 – 10 tỷ đồng/năm, sau khi trừ chi phí cho lợi nhuận đạt 1,2 – 1,3 tỷ đồng/năm. Trang trại cũng tạo công ăn việc làm cho 4 – 8 lao động thường xuyên và lao động thời vụ với mức lương 8 triệu đồng/người/tháng.
Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, giá cả thị trường bấp bênh, việc liên kết với doanh nghiệp là hướng đi bền vững. Mô hình liên kết sản xuất nuôi vịt thương phẩm tuần hoàn khép kín theo hướng an toàn tại xã Yên Định, tỉnh Thanh Hoá giúp người dân giảm rủi ro về vốn, kỹ thuật, đầu ra, đồng thời tiếp cận quy trình chăn nuôi tiên tiến, an toàn sinh học và thân thiện môi trường. Thành công của mô hình là minh chứng cho hiệu quả của mô hình chăn nuôi liên kết, góp phần đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao thu nhập và phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững tại địa phương.
Công Tuyến