Hiệu quả mô hình liên kết sản xuất và chế biến giống nghệ vàng N8 làm tăng hàm lượng curcumin trong bột nghệ tại xã Thạch Quảng, tỉnh Thanh Hóa
Sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị liên kết là hướng đi bền vững giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người dân và doanh nghiệp. Tại Thạch Quảng, mô hình liên kết sản xuất và chế biến cây nghệ vàng N8 được đánh giá là mô hình liên kết tiêu biểu trong sản xuất nguyên liệu và ứng dụng công nghệ cao trong chế biến nhằm làm tăng hàm lượng curcumin trong bột nghệ đáp ứng nhu cầu thị trường, nâng cao hiệu quả kinh tế, giá trị và sức cạnh tranh sản phẩm.
(Vùng trồng nghệ tại xã Thạch Quảng, tỉnh Thanh Hóa)
Từ xa xưa, nghệ được xem là loại gia vị và dược liệu được sử dụng rộng rãi trong đời sống đặc biệt là trong lĩnh vực hóa dược bởi hoạt chất quý curcumin trong củ nghệ, đây là là hợp chất polyphenol màu vàng cam với đặc tính chống oxy hóa và chống viêm giúp bảo vệ tế bào, tăng cường miễn dịch, phòng ngừa ung thư, trị viêm loét dạ dày, giúp nhanh lành vết thương,làm đẹp da… Theo đánh giá của các chuyên gia, vùng đất dẻo cao thuộc nông trường Thạch Quảng và khu vực các xã lân cận đặc biệt phù hợp với cây nghệ vàng, năng suất, chất lượng nghệ ở đây cao ngang bằng những vùng trồng nghệ nổi tiếng cả nước nhưng hàm lượng curcumin đạt tới 6.8 – 7.1 cao gấp 1,5 lần so với những vùng khác. Vì vậy, ban lãnh đạo nông trường Thạch Quảng cùng với Công ty CP Nghệ Việt đã phối hợp với các đơn vị, sở ban ngành như Viện khoa học nông nghiệp Việt Nam, Viện dược liệu Trung Ương, Viện hóa học các hoạt chất thiên nhiên thuộc Viện hàn lâm khoa học Việt Nam, Sở Khoa học và Công nghệ Thanh Hóa để nghiên cứu quy trình sản xuất cây nghệ N8 đồng thời nghiên cứu quy trình kỹ thuật chế biến sâu cây nghệ dược liệu theo phương pháp chiết xuất nano nhằm làm tăng hàm lượng curcumin trong bột nghệ và làm tăng khả năng hấp thụ của cơ thể. Mô hình này không chỉ giúp chuyển đổi diện tích đất trồng cây kém hiệu quả sang trồng nghệ, đa dạng sản phẩm nông nghiệp mà còn hình thành được chuỗi liên kết sản xuất bao tiêu, chế biến với các doanh nghiệp để nâng cao giá trị các sản phẩm của cây nghệ. Hiện nay, diện tích trồng nghệ được mở rộng tại một số xã Thạch Quảng, xã Thạch Thành, Ngọc Lặc, Cẩm Thủy… với diện tích khoảng 30 ha.
Tham gia chuỗi liên kết sản xuất, người dân được cán bộ công ty phối hợp với cán bộ nông trường phổ biến hướng dẫn quy trình sản xuất theo hướng an toàn sinh học. Về phía người dân cam kết tuân thủ kỹ thuật mà Công ty hướng dẫn nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu đạt tiêu chuẩn GACP – WHO về dược liệu như: chọn vùng không bị ô nhiễm hoá chất, chân đất cao, đất tơi xốp có khả năng giữ và thoát nước tốt, độ pH phù hợp; sử dụng cơ giới hóa trong khâu làm đất, lên luống; sử dụng cây giống sạch bệnh, thực hiện các biện pháp phòng bệnh ngay từ khâu sản xuất giống cây con; khi trồng sử dụng màng phủ sinh học hoặc phủ lớp rơm rạ để giữ ẩm và hạn chế cỏ dại, bổ sung phân bón hữu cơ, phân chuồng ủ hoai kết hợp phân NPK theo tỷ lệ thích hợp với từng giai đoạn phát triển của cây, sử dụng chế phẩm sinh học EM (vi sinh vật có ích) cho đất nhằm thúc đẩy quá trình hấp thụ chất dinh dưỡng, phân giải các chất khó tan trong đất giúp nghệ phát triển tốt và phòng ngừa nấm bệnh; phòng bệnh bằng các chế phẩm sinh học phù hợp. Sản phẩm sau thu hoạch được đưa về công ty để bảo quản sơ chế theo tiêu chuẩn phù hợp với cây nghệ. Theo các hộ sản xuất cho biết: “Đối với cây nghệ vàng N8 thường có chu kỳ trồng 1 năm sẽ cho thu hoạch hơn 20 tấn/ha nhưng tại đây dưới sự hướng dẫn của cán bộ người dân thường trồng theo chu kỳ 1,5 năm sẽ cho năng suất thu hoạch đạt từ 35 – 40 tấn/ha, sản lượng hàng năm đạt gần1.000 tấn, chất lượng củ nghệ tốt hơn đảm bảo cho các sản phẩm chế biến từ đó giá bán cũng được tăng lên với mức giá bình quân từ 10.000 – 15.000đồng/kg giúp nâng cao thu nhập cho các hộ dân từ 220 – 225 triệu đồng/ha”.
Về phía Công ty CP Nghệ Việt đầu tư ban đầu theo hình thức đối ứng, hỗ trợ làm đất đối với các hộ có nhu cầu, hỗ trợ cây giống, vật tư nông nghiệp, phần còn lại khấu trừ vào sản phẩm khi thu hoạch, chuyển giao tiến bộ khoa học, kỹ thuật canh tác an toàn, thu gom, bảo quản sơ chế phù hợp với cây nghệ. Cam kết thu mua sản phẩm sau thu hoạch theo hợp đồng ký kết và có điều chỉnh giá linh hoạt theo giá thị trường tại thời điểm thu mua để đảm bảo lợi ích cho các bên tham gia. Công ty sẽ thanh toán đầy đủ và đúng hạn trong vòng 7 – 10 ngày kể từ khi thu hoạch. Đảm bảo tiện vận chuyển thu mua ngay tại ruộng và vận chuyển về công ty để sơ chế bảo quản giảm tối đa tổn thất sau thu hoạch.
(Sản phẩm nghệ nano curcumin 95% của Công ty CP Nghệ Việt)
Để nâng cao chất lượng, giá trị các sản phẩm từ nghệ , Công ty CP Nghệ Việt đã đấu mối với một số doanh nghiệp trong nước để tìm hiểu về công nghệ chiết xuất nano và đặt hàng sản xuất. Công nghệ hiện đại này có thể đưa curcumin về kích thước siêu nhỏ (tính bằng nanomet), giúp độ hòa tan trong nước tăng lên gấp 95% so với bột nghệ thông thường. Nhờ vậy, tăng khả năng hấp thụ nhanh chóng qua màng tế bào tốt hơn đến 40 lần, đem lại hiệu quả vượt trội so với tinh bột nghệ truyền thống, cải thiện đáng kể khả năng hấp thu và tác dụng sinh học của hoạt chất này trong cơ thể. Sản phẩm nghệ nano curcumin nguyên chất 95% là sản phẩm liên kết giữa Công ty CP Nghệ Việt và Công ty TNHH Dược liệu FUJIKO (Bắc Ninh) được tinh chế bằng phương pháp sóng siêu âm, phương pháp này sử dụng sóng âm tần số cao để tạo ra các cung cấp năng lượng cơ học phá vỡ cấu trúc tế bào và giải phóng các chất hoạt tính từ nguyên liệu giúp tăng hàm lượng curcumin của bột nghệ từ 0,5 – 1% lên đến 95%, với 1 tấn nghệ tươi sẽ thu được 3- 4 kg bột nghệ nano tinh chất thành phẩm. Quy trình sản xuất sản phẩm đạt chứng nhận Hệ thống Quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 22000:2018, HACCP và cam kết áp dụng quy trình chuẩn GMP, giúp đảm bảo chất lượng. Sản phẩm được kiểm nghiệm nghiêm ngặt và có QR-code để truy xuất nguồn gốc. Hàng năm sản lượng nghệ nano curcumin công ty liên kết sản xuất đạt 400 kg/năm với giá bán dao động từ 1.800.000 – 4.500.000 đồng/kg tùy hàm lượng nano curcumin trong từng sản phẩm (10% – 95% nano curcumin), cao gấp 4 đến 10 lần so với tinh bột nghệ thông thường và so với củ tươi giá trị tăng lên gấp 12 – 30 lần. Sản phẩm của công ty được khách hàng tin tưởng sử dụng và đã phân phối trên nhiều tỉnh thành trong cả nước như Hà Nội, Ninh Bình, Hải Phòng, Nghệ An, TP Hồ Chí Minh,…
Từ những kết quả đạt được cho thấy, liên kết sản xuất chặt chẽ theo chuỗi và ứng dụng khoa học công nghệ từ khâu sản xuất nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm đầu ra giúp tạo giá trị gia tăng các sản phẩm chế biến từ nghệ, được Công ty CP Nghệ Việt xác định là hướng đi bền vững ở Thạch Quảng nói riêng, tỉnh Thanh Hóa nói chung theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, nông nghiệp sạch, ứng dụng công nghệ cao, tạo ra sản phẩm có năng suất, chất lượng, khả năng cạnh tranh cao, khẳng định thương hiệu sản phẩm nghệ Thạch Quảng trong xu thế hội nhập, phát triển.
Phương Thúy