Ứng dụng công nghệ số trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm rèn Tiến Lộc, xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.
Nghề rèn Tiến Lộc, xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa là một trong những làng nghề truyền thống có bề dày lịch sử hàng trăm năm, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của địa phương, được biết đến như là cái nôi của nghề rèn truyền thống nổi tiếng xứ Thanh. Những tiếng búa, tiếng đe vang lên rộn ràng không chỉ làm nên công cụ sản xuất phục vụ đời sống, nông nghiệp mà còn tạo dựng nên một giá trị văn hóa đặc sắc, phản ánh tinh thần cần cù, sáng tạo của người dân nơi đây. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt, nghề rèn Tiến Lộc đang đứng trước nhiều thách thức về thị trườngvà sức cạnh tranh của sản phẩm ngày càng cao. Việc ứng dụng công nghệ số vào sản xuất và tiêu thụ sản phẩm vì thế trở thành hướng đi tất yếu, giúp làng nghề không chỉ giữ gìn bản sắc truyền thống mà còn vươn tới những cơ hội mới trong thời đại chuyển đổi số đang phát triển từng ngày.
Nếu như trước đây, người dân Tiến Lộc chủ yếu bán hàng qua thương lái hoặc tại các chợ địa phương thì nay, bằng ý chí quyết tâm, nỗ lực tìm kiếm học hỏi không ngừng nghỉ của những nghệ nhân làm nghề kết hợp với sự hỗ trợ của các cấp chính quyền trong chương trình chuyển đổi số nông thôn mới, nhiều hộ sản xuất đã bắt đầu ứng dụng công nghệ số trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm rèn.
Điển hình có thể kể đến xưởng rèn của gia đình anh Kiều Thế Anh (thôn Ngọ, xã Triệu Lộc) là một trong những người đầu tiên trong xã đưa công nghệ số vào phục vụ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, góp phần không nhỏ đưa thương hiệu rèn Tiến Lộc ngày càng vươn xa. Với xuất phát ban đầu chỉ là một cơ sở có quy mô nhỏ, các trang thiết bị đa phần theo kiểu truyền thống thô sơ, tất cả các khâu sản xuất chủ yếu dùng sức người nên sản phẩm làm ra cũng vì thế cho sản lượng thấp, ít mẫu mã, khả năng cạnh tranh trên thị trường ngày càng giảm sút. Mặt khác, sản phẩm đa phần chỉ bán tại địa phương, chỉ một số ít thương lái đến nhập bán đi nơi khác nên thị trường tiêu thụ cũng bó hẹp trong một vài điểm cố định. Tất cả các yếu tố đó đã khiến giá trị sản phẩm không được nâng cao, thu nhập của người làm nghề cũng vì thế không được cải thiện khiến đời sống của người dân nơi đây còn gặp nhiều khó khăn. Với xuất thân từ trong gia trình có bề dày truyền thống làm nghề rèn đã được tôi luyện, đúc kết với nhiều năm kinh nghiệm, anh Kiều Thế Anh đã quyết định thành lập công ty TNHH Tinh Anh Thu với mục đích nhằm mở rộng quy mô sản xuất và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm rèn truyền thống. Anh Thế Anh mạnh dạn vay vốn mở rộng sản xuất, ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất và chất lượng sản phẩm. Anh đã đầu tư máy móc, trang thiết bị hiện đại như máy dập, máy mài, máy cán thép, máy cắt CNC để thay thế cho các công đoạn thủ công nặng nhọc, giúp tăng năng suất và đảm bảo độ chính xác. Để đáp ứng được các yêu cầu ngày càng cao của khách hàng về mẫu mã, chủng loại sản phẩm mới, anh Thế Anh tự học hỏi sử dụng các phần mềm thiết kế đồ họa trên máy tính để tạo hình sản phẩm theo ý khách hàng. Để có những sản phẩm chất lượng nhất đến tay người tiêu dùng thì mọi công đoạn từ chọn nguyên liệu đến khi hoàn thiện sản phẩm đều vô cùng quan trọng, trong đó, công đoạn kiểm tra chất lượng sản phẩm sau sản xuất là bước không thể thiếu. Để kiểm soát chất lượng của sản phẩm, anh sử dụng các loại máy kiểm tra, phát hiện lỗi như: Máy đo lường dao cụ đa năng hoặc máy kiểm tra độ sắc bén của lưỡi dao. Các máy này giúp kiểm tra các lỗi sản xuất như độ chính xác hình học, độ sắc bén và độ bền của lưỡi dao bằng cách đo lực cắt, độ mài mòn và độ bền uốn cong.Để hoạt động sản xuất – tiêu thụ sản phẩm đạt hiệu quả tối ưu, anh Thế Anh sử dụng phần mềm quản lý đơn hàng, quản lý kho và hệ thống theo dõi sản phẩm trực tiếp trên máy tính giúp quá trình sản xuất khoa học hơn, tiết kiệm chi phí và giảm sai sót.
Gian hàng bán sản phẩm trên Tiktok của công ty Tinh Anh Thu.
Xác định việc sản xuất phải gắn với tiêu thụ sản phẩm, việc tìm kiếm những thị trường mới tiềm năng, ít cạnh tranh hơn là bước đi vô cùng quan trọng. Nhận thấy thị trường số đang là xu hướng mới trong những năm gần đây, anh Thế Anh đã tìm hiểu và cất công ra ngoài Hà Nội học một khóa bán hàng trên không gian mạng, thông qua các sàn thương mại điện tử và các nền tảng Mạng xã hội phổ biến hiện nay như: Tiktok, Facebook,… Ngoài ra, anh còn thuê chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng và phát triển thương hiệu về tận nhà giảng dạy và cùng xây dựng kênh bán hàng trên Tiktok trong những ngày đầu tham gia vào thị trường công nghệ số. Hiện nay, kênh Tiktok “ Công ty tinh anh thu” của anh sau hơn 3 năm xây dựng đã có hơn 40,2 nghìn lượt theo dõi, hơn 204,8 nghìn lượt yêu thích. Với hơn 17 chủng loại sản phẩm rèn được bày bán trên gian hàng với nhiều mẫu mã, kích thước đa dạng, giá thành hợp lý với nhiều đối tượng khách hàng. Để nâng cao giá trị sản phẩm cũng như quảng bá thương hiệu được vươn xa hơn, mỗi ngày anh Thế Anh đều dành ra 4 giờ (khung giờ cố định hàng ngày: sáng từ: 10h – 12h, tối từ: 19h30 –21h30 cho mỗi phiên livestream bán hàng trực tiếp trên nền tảng Mạng xã hội Tiktok). Theo như anh Thế Anh chia sẻ: Ưu điểm vượt trội khi bán hàng bằng hình thức livestream trực tiếp trên mạng là được sàn hỗ trợ về giá đối với các sản phẩm, giá thành giảm đồng nghĩa với sản phẩm cũng dễ tiếp cận được với khách hàng nhiều hơn, người tiêu dùng mua được sản phẩm giá thấp hơn giá niêm yết, còn người bán vẫn bán được giá mong muốn. Sản phẩm chất lượng, mẫu mã đa dạng, bắt mắt, giá cả lại cạnh tranh nên sản phẩm làm ra luôn được người tiêu dùng yêu thích, lựa chọn. Mỗi lần livestream trực tiếp trên Tiktok đều có hàng trăm người vào xem và đặt hàng qua đó không chỉ gia tăng thu nhập mà còn giúp thương hiệu rèn Tiến Lộc ngày càng khẳng định được vị thế trên thị trường cả nước. Hiện tại, sản phẩm Dao rèn thủ công truyền thống Tinh Anh Thu của Công ty TNHH Tinh Anh Thu đã được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao năm 2023.
Hiện tại, hơn 80% sản phẩm rèn của công ty Tinh Anh Thu được tiêu thụ qua các kênh thương mại điện tử và mạng xã hội. Chỉ tính riêng trong năm 2024, công ty đã xuất bán hàng chục ngàn sản phẩm cho doanh thu hơn 2 tỷ đồng, trừ chi phí cho lợi nhuận đạt từ 400 – 500 triệu đồng/năm. Ngoài ra công ty còn tạo việc làm thường xuyên ổn định cho 5 lao động địa phương mới mức thu nhập ổn định từ 6 – 8 triệu đồng/người/tháng giúp cải thiện thu nhập cho người dân nơi đây vốn còn gặp nhiều khó khăn.
Một phiên livestream bán hàng trên mạng của công ty TNHH XR Tấn Lộc Tài.
Một ví dụ khác cho việc ứng dụng công nghệ số trong phát triển thương hiệu nghề rèn tại xã Triệu Lộc là công ty TNHH XR Tấn Lộc Tài của anh Phạm Văn Tiến (địa chỉ: Thôn Phú Minh, xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa). Vốn là một thanh niên trẻ với ước mơ đổi mới sáng tạo sản phẩm nhưng vẫn giữ được những nét truyền thống của nghề rèn quê hương. Anh Tiến cũng là một trong những người tiên phong ứng dụng công nghệ số trong việc quảng bá và tiêu thụ sản phẩm nghề rèn. Hiện nay, sản phẩm của công ty đã được bán trên các sàn thương mại điện tử như: Shopee, Lazada, Sendo và các nền tảng MXH như: Tiktok, Facebook, Zalo,…với hàng chục loại sản phẩm mẫu mã đa dạng như: dao thép không rỉ, dao làm bếp các loại, nông cụ sản xuất,…Ngoài ra, anh Tiến còn thành lập Website cho công ty với mục đích nhằm quảng bá, giới thiệu sản phẩm một cách bài bản, chi tiết và chuyên nghiệp hơn. Để nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu của thị trường, công ty không chỉ rèn dao, liềm, cuốc theo phương pháp cũ, mà còn thiết kế sản phẩm theo đơn đặt hàng trực tuyến, sản xuất các loại dao bếp, dao du lịch, dao trang trí cao cấp phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Các sản phẩm này được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, in logo thương hiệu “Rèn Tiến Lộc – Thanh Hóa”, giúp khách hàng nhận biết dễ dàng và đảm bảo chất lượng. Hàng năm, công ty xuất bán hàng trăm nghìn sản phẩm cả trong và ngoài nước như: Lào, Campuchia,… thu về lợi nhuận hàng tỷ đồng mỗi năm.
Ứng dụng công nghệ số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là “cánh tay nối dài” giúp nghề rèn Tiến Lộc, xã Triệu Lộc bước sang giai đoạn phát triển mới. Nhờ chuyển đổi số, sản phẩm rèn truyền thống không còn bó hẹp trong phạm vi địa phương, mà đã vươn xa đến nhiều vùng miền, khẳng định vị thế thương hiệu của người thợ rèn xứ Thanh.Giữ gìn truyền thống, đổi mới bằng công nghệ – đó chính là con đường giúp nghề rèn Tiến Lộc vừa phát huy giá trị văn hóa lâu đời, vừa hội nhập mạnh mẽ trong thời đại kinh tế số, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và thịnh vượng cho quê hương Triệu Lộc, Thanh Hóa.
Mạnh Tùng