Hiệu quả từ hoạt động sản xuất nông nghiệp tại Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Lộc, xã Hoa Lộc, tỉnh Thanh Hóa.
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp ngày càng đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế nông thôn, các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp đang từng bước khẳng định vai trò là cầu nối quan trọng giữa người nông dân với thị trường. HTX Nông nghiệp Phú Lộc (xã Hoa Lộc, tỉnh Thanh Hóa) đã trở thành điểm sáng trong công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương. Với định hướng sản xuất gắn liền với nhu cầu thị trường, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác và tổ chức sản xuất theo hợp đồng tiêu thụ, có kế hoạch làm việc khoa học hợp lý, HTX Phú Lộc không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho hàng trăm hộ nông dân.
Thu hoạch cải bó xôi trên cánh đầu mẫu lớn tại xã Hoa Lộc, Thanh Hóa.
HTX Nông nghiệp Phú Lộc được thành lập từ năm 2016. Trong những năm đầu thành lập, việc quản lý hoạt động của HTX còn nhiều bất cập, với tư duy lối mòn hoạt động theo hướng cũ, khiến hoạt động sản xuất – tiêu thụ và dịch vụ gặp nhiều trở ngại, thu nhập của các thành viên HTX cũng vì thế không được cải thiện khiến đời sống của người dân còn gặp nhiều khó khăn. Với quyết tâm của Ban quản trị và các thành viên, HTX đã đổi mới tổ chức hoạt động, đổi mới tư duy sản xuất theo thị trường, tập trung canh tác theo hướng an toàn, bền vững theo chuỗi giá trị nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và gia tăng giá trị đầu ra cho nông sản, đáp ứng nhu cầu thị trường. HTX Nông nghiệp Phú Lộc đã tập trung kiện toàn lại bộ máy, mạnh dạn thay đổi cách thức hoạt động, phát triển đa dạng hóa các loại hình dịch vụ, kinh doanh nhằm tạo ra được chuỗi giá trị sản xuất – tiêu thụ bền vững, đem lại hiệu quả kinh tế cho HTX và người nông dân tại địa phương. Ban quản trị HTX gồm 3 lãnh đạo chủ chốt và các thành viên, trong đó tập thể lãnh đạo chủ chốt bao gồm: 1 giám đốc và 2 phó giám đốc, được phân cấp phân quyền rõ ràng. Việc phân cấp, phân quyền trong bộ máy lãnh đạo HTX khiến mọi hoạt động của HTX trở nên trơn tru và đem lại hiệu quả ngay tức thì. Các thành viên trong ban quản trị HTX được phân công công việc theo kế hoạch cụ thể, mỗi phó giám đốc sẽ phụ trách một mảng riêng (2 mảng chính là: sản xuất và dịch vụ) và chịu trách nhiệm trước giám đốc về kết quả thực hiện nhiệm vụ. Giám đốc HTX là người chịu trách nhiệm điều hành chung mọi hoạt động sản xuất, dịch vụ của HTX.
HTX Nông nghiệp Phú Lộc thành lập gần như không có tài sản riêng để thế chấp vay vốn ngân hàng, tài sản của HTX chỉ có một văn phòng trụ sở UBND xã Phú Lộc (cũ) và một nhà kho với diện tích 500 m2 đều thuộc quản lý của xã. Với lợi thế là một HTX có quy mô số lượng thành viên lớn cùng với diện tích đất canh tác cao với tổng 420 ha diện tích đất nông nghiệp, trong đó có hơn 200 ha đất canh tác chuyên trồng màu. Nắm bắt được những ưu thế đó, Ban quản trị HTX đã kêu gọi các hộ thành viên trong HTX cùng nhau góp đất, góp vốn để tổ chức sản xuất tập trung theo quy mô lớn.
Theo anh Toàn – giám đốc HTX Nông nghiệp Phú Lộc, chia sẻ: Chỉ khi tập trung được các hộ thành viên lại với nhau mới có thể tạo ra được những cánh đồng mẫu lớn có thể cơ giới hóa và áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học vào sản xuất, từ đó nắm bắt được xu hướng, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Để thu hút được người nông dân tham gia vào HTX, trước hết phải tạo được niềm tin nơi người nông dân. HTX phải công khai minh bạch mọi hoạt động sản xuất kinh doanh, xây dựng được kế hoạch sản xuất, kinh doanh hiệu quả, phù hợp với nhu cầu, năng lực sản xuất của người dân. Khi người nông dân thấy được hiệu quả và tin tưởng thì việc kêu gọi các thành viên cùng nhau góp vốn, góp đất sản xuất sẽ được các hộ thành viên đồng tình, ủng hộ. Khi đã có vốn, có đất, HTX có nguồn lực sẵn sàng để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất như: nhà kho, sân kho, cửa hàng, hệ thống thủy lợi nội đồng; mua sắm các loại máy móc trang thiết bị hiện đại để cơ giới hóa sản xuất như: máy cày, máy gặt đập liên hợp nhằm giúp thành viên thâm canh tăng vụ, nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm, qua đó làm gia tăng giá trị thu nhập trên cùng đơn vị diện tích. HTX Nông nghiệp Phú Lộc cũng chủ động trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm đầu ra cho các thành viên HTX, đồng thời tìm kiếm, đấu mối các doanh nghiệp lớn có uy tín, có đủ năng lực bao tiêu khối lượng hàng hóa lớn để ký kết hợp đồng sản xuất – tiêu thụ một cách bền vững, lâu dài. Qua đó, tạo được niềm tin, kỳ vọng của người dân vào HTX. Hiện nay, theo thống kê đầu năm 2025, HTX Nông nghiệp Phú Lộc là HTX đầu tiên trong toàn tỉnh có gần 100% người dân trên địa bàn xã tham gia vào HTX (với 957 thành viên) và quan trọng hơn hết là các thành viên HTX đều tham gia góp vốn, góp đất vào sản xuất.
Sản phẩm cải bó xôi của HTX Nông nghiệp Phú Lộc được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao năm 2023.
HTX Nông nghiệp Phú Lộc đã mạnh dạn đầu tư xây dựng gần 2.000 m2 nhà lưới và các trang thiết bị đi kèm như: hệ thống tưới nước/bón phân tự động nhỏ giọt, phun sương, hệ thống điều khiển khí hậu trong nhà lưới, giàn trồng rau thủy canh,… với tổng chi phí gần 1 tỷ đồng. Tất cả đều được đầu tư bài bản đáp ứng tiêu chuẩn trồng rau an toàn theo hướng VietGAP. Toàn bộ quá trình chăm sóc cây trồng đều được tính toán, tích hợp trên hệ thống và có thể điều khiển từ xa trên Smartphone. Với những ưu điểm đó, rau màu có thể canh tác thường xuyên 4 vụ trong năm, sản phẩm rau thủy canh của HTX được sản xuất gối vụ thường xuyên nên luôn có sản phẩm xuất bán ngay cả trong những thời điểm trái vụ thị trường khan hiếm nguồn cung. Cũng vì thế mà sản phẩm của HTX Phú Lộc luôn được các cửa hàng, bếp ăn trên địa bàn đặt hàng liên tục, sản phẩm làm ra cũng vì vậy mà không phải lo lắng đầu ra với giá bán ổn định cho thu nhập đều hàng tháng. Theo tính toán, với gần 2000 m2 nhà lưới trồng các loại rau như: cải ngọt, thì là, xà lách,…cho thu hoạch từ 3 – 3,5 tấn/vụ; với 4 vụ/năm cho thu hoạch 12 – 14 tấn/năm. Với giá bán trung bình từ 10.000 đồng/kg cho doanh thu từ 120 – 140 triệu đồng/năm, trừ chi phí cho lợi nhuận từ 75 – 100 triệu đồng/năm.
Với diện tích hơn 200 ha chuyên trồng màu ngoài tự nhiên, HTX Nông nghiệp Phú Lộc xác định nguồn thu chính sẽ là từ hoạt động sản xuất rau màu vụ Đông. HTX đã chủ động tìm kiếm, đấu mối thành công với nhiều doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm có uy tín lâu năm trên thị trường như: công ty XNK Đồng Giao, công ty Thanh An (Ninh Bình),…để liên kết sản xuất – tiêu thụ cải bó xôi, ngô ngọt, ớt, dưa chuột,…Theo báo cáo của HTX, hết năm 2024, tổng sản lượng rau màu các loại đã ký kết và bán cho các doanh nghiệp bao tiêu là gần 5.000 tấn. Với giá bán trung bình từ 6 triệu đồng/tấn cho doanh thu tăng từ 10 – 15 % so với năm trước, đạt 30 tỷ đồng/năm; trừ tất cả chi phí cho lợi nhuận trung bình đạt 9 tỷ đồng/năm. So với cùng diện tích trồng lúa thì cho hiệu quả kinh tế cao hơn gấp từ 2 – 2,5 lần. Giá trị thu nhập của các hộ thành viên từ đó cũng từng bước tăng lên, bình quân thu nhập của các hộ thành viên đạt từ 78 triệu đồng/năm trở lên và tăng dần theo từng năm. Hiện tại, sản phẩm cải bó xôi của HTX Nông nghiệp Phú Lộc đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao năm 2023 tỉnh Thanh Hóa.
Ngoài ra, HTX Phú Lộc cũng đang thực hiện 6 khâu dịch vụ, trong đó có dịch vụ cung ứng vật tư đầu vào như: thủy lợi nội đồng, cải tạo kênh mương, đồng ruộng; dịch vụ mạ khay máy cấy; máy gặt thu hoạch, hỗ trợ thành viên làm đất; cung ứng các loại vật tư nông nghiệp như: phân bón, thuốc BVTV, giống cây,….triển khai và chuyển giao các ứng dụng khoa học-kỹ thuật. Doanh thu hàng năm đạt trên dưới 1 tỷ đồng, trừ chi phí lợi nhuận đạt 200 triệu đồng/năm. Qua đó, HTX cũng tạo việc làm thường xuyên cho 5 cán bộ HTX với mức lương bình quân từ 6 triệu đồng/người/tháng. HTX đã thực hiện tốt các chính sách với người lao động như đảm bảo tiền lương, tiền công, vệ sinh an toàn lao động, đóng bảo hiểm theo quy định đúng đủ thời hạn. Công khai minh bạch và khai thác đồng vốn đóng góp của các hộ xã viên một cách hiệu quả, các thành viên đóng góp vốn đều được hưởng lợi nhuận xứng đáng với tiền vốn và công sức bỏ ra. HTX cũng lên các phương án sản xuất, kinh doanh và kế hoạch cụ thể để phát triển trong từng giai đoạn, hướng tới phát triển bền vững khai thác thị trường tiềm năng.
Để nâng cao nhận thức về HTX cũng như cách thức hoạt động của HTX, HTX Nông nghiệp Phú Lộc cũng thường xuyên tăng cường tuyên truyền Luật HTX, các chính sách Nhà nước về phát triển kinh tế tập thể trong toàn thể cán bộ, người lao động, nhân dân về vị trí, vai trò HTX trong đời sống kinh tế, xã hội. Nâng cao năng lực hoạt động (năng lực quản lý, điều hành, cập nhật thị trường,…). Củng cố, đa dạng hóa các khâu sản xuất, dịch vụ theo hướng kinh doanh tổng hợp phù hợp với cơ chế thị trường đảm bảo việc làm thường xuyên cho người lao động. Thường xuyên cử cán bộ, nhân viên tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng để nâng cao năng lực quản lý, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
Có thể thấy, hoạt động sản xuất nông nghiệp tại HTX Nông nghiệp Phú Lộc không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần nâng cao đời sống cho người dân, thúc đẩy phát triển nông nghiệp nông thôn bền vững. Thành công của Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Lộc là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình kinh tế tập thể kiểu mới, nơi mà sự đoàn kết, đồng lòng cùng với chiến lược phát triển đúng đắn đã tạo nên những giá trị bền vững. Đây không chỉ là câu chuyện của riêng một HTX mà còn là bài học kinh nghiệm quý báu, tạo động lực mạnh mẽ cho các đơn vị khác trong vùng học hỏi cùng vươn lên. HTX Nông nghiệp Phú Lộc đã và đang trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế nông nghiệp tại địa phương, mở ra nhiều triển vọng cho tương lai.
Mạnh Tùng