Mô hình nuôi lợn rừng dưới chân đồi đem lại hiệu quả kinh tế cao tại xã Hà Bình, huyện Hà Trung.
Với xu thế hiện nay, việc sử dụng các loại thực phẩm sạch, có nguồn gốc từ thiên nhiên đang trở thành xu hướng tất yếu. Các sản phẩm chăn nuôi được nuôi theo hướng hữu cơ, an toàn vệ sinh thực phẩm luôn được thị trường đón nhận. Nắm bắt xu thế đó, xã Hà Bình, huyện Hà Trung với đặc điểm vị trí địa hình đồi núi xen lẫn đồng bằng, người dân xã Hà Bình đã tận dụng diện tích đất chân rừng có nhiều núi đá khó khăn trong việc canh tác trồng trọt để xây dựng và phát triển thành công mô hình nuôi lợn rừng dưới chân đồi đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Lợn rừng là loại vật tự nhiên được thuần hoá nuôi nhốt phổ biến hiện nay.
Lợn rừng hay còn được gọi là lợn lòi có tên khoa học là Sus scrofa là một loại lợn sinh sống phổ biến ở các lục địa Á – Âu, Bắc Phi và hiện nay đã có mặt ở hầu hết các quốc gia trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, lợn rừng phân bố ở tất cả các tỉnh miền núi và trung du từ Bắc đến Nam. Trong điều kiện tự nhiên, nơi sống của lợn rừng rất phong phú đa dạng, chủ yếu phụ thuộc vào nguồn thức ăn. Lợn rừng có khả năng thích nghi mạnh mẽ, chúng có thể sống được trên nhiều địa hình khác nhau, từ các loại rừng rậm, thung lũng ven sông suối đến núi đá cao hiểm trở. Hiện nay, ở nước ta lợn rừng đã được thuần hoá và nuôi nhốt để làm thực phẩm chế biến nhiều món ăn đa dạng, bổ dưỡng. Thịt lợn rừng có giá trị dinh dưỡng cao, trong thịt lợn rừng chứa nhiều Vitamin nhóm B1 và B2 (nhiều gấp 6 lần so với các loại lợn thịt khác). Ngoài ra, nếu như trong thịt lợn bình thường có chứa nhiều protein, vitamin, dồi dào khoáng chất thì thịt lợn rừng với đặc tính sinh sống trong môi trường hoang dã, hấp thụ những chất bổ dưỡng từ cây cỏ tự nhiên nên có giá trị dinh dưỡng cao gấp nhiều lần thịt lợn bình thường.
Hộ gia đình anh Nguyễn Văn Quang (thôn Ngọc Sơn, xã Hà Bình) là một trong những hộ gia đình có tổng đàn lợn rừng nuôi nhiều nhất cả xã với hơn 150 con, trong đó có 70 lợn nái sinh sản để bán giống, còn lại là lợn thịt. Trên diện tích đất hơn 10 ha rừng sản xuất của gia đình đã được trồng nhiều loại cây lấy gỗ và cây ăn quả, anh Quang chọn ra 0,5 ha diện tích đất cằn sỏi đá khó canh tác dưới chân rừng để tập trung nuôi lợn rừng thương phẩm. Theo anh Quang chia sẻ, lợn rừng là loại động vật rất dễ nuôi mà lại không cần phải đầu tư nhiều. Chúng có thể thích nghi với mọi hoàn cảnh, điều kiện sống khắc nghiệt nên không cần phải đầu tư xây dựng chuồng trại kiên cố, chuồng nuôi lợn rừng có thể tận dụng các thân cây gỗ tạp trong rừng hoặc nếu không có thể tận dụng các hốc đá dưới chân núi cho lợn trú ẩn mỗi khi mưa gió. Chính vì vậy chi phí đầu tư cho mô hình nuôi lợn rừng cũng được tiết giảm khá nhiều. Khâu chọn giống là một trong những bước đầu tiên cũng là bước quyết định đến thành công của mô hình. Đối với lợn thịt thương phẩm cần chọn nuôi lợn đực có tuổi đời ít nhất từ 6 tháng tuổi trở lên, chọn lợn giống cần phải chọn những con có mặt dài, phần lông bờm dựng đứng, đồng thời chạy dài từ cổ tới lưng, bụng thon đều không bị sệ, tứ chi đều thẳng, cao và vững chắc. Đối với lợn nái sinh sản cần chọn lợn giống có cơ quan sinh dục và tuyến vú phát triển bình thường, phần khung xương và 4 chân cần phải chắc khỏe, linh hoạt và nhanh nhẹn. Không nên chọn những con có chân yếu, khung xương nhỏ sẽ ảnh hưởng đến việc nuôi con sau này.
Xác định nuôi lợn rừng theo hướng an toàn sinh học, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm để áp ứng nhu cầu của thị trường đối với các mặt hàng thực phẩm sạch nên toàn bộ quá trình chăn nuôi đều phải tuân thủ các quy định về tiêu chuẩn hữu cơ; vì vậy các loại thức ăn cho lợn chủ yếu là các loại rau, cỏ mọc tự nhiên trong rừng. Ngoài ra, để chủ động nguồn thức ăn cung cấp thường xuyên, anh Quang tận dụng diện tích đất rừng của gia đình canh tác quanh năm các loại cây như: ngô, chuối, các loại rau, đu đủ, quả su su,…chính vì nguồn thức ăn đầu vào luôn đảm bảo giúp anh Quang kiểm soát tốt được chất lượng của sản phẩm, qua đó cũng tiết kiệm được phần nào chi phí trong quá trình chăn nuôi. Cùng với đó, anh còn kết hợp sử dụng các loại cây thuốc nam để cho lợn rừng ăn giúp hạn chế bệnh tật; các loại lá cây thuốc nam có thể kể đến như: cây cỏ voi, cây nhọ nồi,…Ngoài ra, lợn rừng vốn là loài động vật ăn tạp, chúng có thể ăn các loại rau, quả rừng hoặc tự đào đất kiếm ăn các loại động vật, côn trùng như: giun, dế…Để lợn rừng phát triển đồng đều, khoẻ mạnh, anh Quang bổ sung thêm các loại thức ăn khô khác như: bột ngô, khoai, sắn và bã bia lấy từ các nhà máy sản xuất bia quanh vùng. Cũng như nhiều loại động vật nuôi khác, để phòng tránh bệnh cho lợn rừng cần phải tiêm phòng Vaccine ngay từ khi còn nhỏ để phòng tránh các loại bệnh thường xảy ra trên vật nuôi như: tả, thương hàn, tụ huyết trùng,…
Mô hình nuôi lợn rừng dưới chân đồi tại xã Hà Bình, huyện Hà Trung.
Lợn rừng thương phẩm từ khi bắt đầu nuôi sau 12 tháng là có thể xuất bán, cân nặng trung bình dao động trong khoảng từ 30 – 35 kg/con. Với hơn 80 con lợn rừng thịt thương phẩm, hộ gia đình anh Quang có thể bán gối vụ quanh năm. Với giá bán bình quân từ 120.000 đồng/kg hơi, doanh thu hàng năm đạt từ 288 – 336 triệu đồng/năm. Sau khi trừ hết đi các chi phí từ con giống, thức ăn, công lao động,… trung bình lợi nhuận thu được từ 200 – 250 triệu đồng/năm. Ngoài ra, với 70 con lợn nái sinh sản, bình quân hàng năm anh xuất bán hơn 100 con lợn giống. Với giá bán lợn giống từ 200.000 đồng/kg, với mỗi lợn giống đạt chuẩn có thể xuất bán trọng lượng từ 6 – 8 kg/con trở lên, bình quân hàng năm cho doanh thu từ việc bán giống dao động từ 120 – 160 triệu đồng/năm. Trừ chi phí, bình quân lợi nhuận đạt 80 – 100 triệu đồng/năm từ việc bán giống. Như vậy, tổng bình quân thu nhập từ việc bán lợn thịt và lợn giống hàng năm dao động từ 280 – 350 triệu đồng/năm; đây là nguồn thu nhập đáng kể giúp gia đình anh Quang từng bước thoát nghèo và vươn lên làm giầu. Lợn rừng được nuôi nhốt tự nhiên, thức ăn cũng hoàn toàn là các loại thức ăn có sẵn trong tự nhiên nên chất lượng thịt lợn rừng của hộ gia đình anh Quang luôn đảm bảo, lợn chắc thịt, thơm ngon và có lớp da dày dòn, mỡ dày. Tiếng lành đồn xa, lợn rừng của gia đình anh luôn được các cửa hàng, quán ăn và người dân trong vùng tìm đến thu mua. Một số cửa hàng thực phẩm sạch trên địa bàn tỉnh đã liên hệ với trang trại của anh Quang để đặt hàng thường xuyên cung cấp sản phẩm thịt lợn rừng đã qua giết mổ. Ngoài ra, anh Quang cũng là đầu mối cung cấp giống lợn rừng cho nhiều trang trạng và các hộ chăn nuôi trên địa bàn huyện Hà Trung. Đầu ra luôn đảm bảo khiến anh Quang cũng yên tâm sản xuất và đang có kế hoạch mở rộng quy mô chăn nuôi trong thời gian sắp tới.
Một mô hình chăn nuôi lợn rừng cũng rất hiệu quả ở xã Hà Bình là hộ gia đình anh Hoàng Kim Cương. Với quy mô nhỏ hơn với 2 ha diện tích rừng sản xuất, anh dành ra 0,2 ha nuôi lợn rừng với tổng đàn hơn 30 con lợn thịt thương phẩm. Sau khi trừ đi hết các chi phí lợi nhuận bình quân đạt từ 80 – 100 triệu đồng/năm. Trong năm tới đây, hộ gia đình anh Cương sẽ đẩy mạnh nhân đàn lên hơn 100 con và có kế hoạch trở thành địa điểm cung cấp giống lợn rừng uy tín cho các hộ dân có nhu cầu cả trong và ngoài xã Hà Bình.
Sự lựa chọn phù hợp để biến khó khăn thành lợi thế đã giúp nhiều hộ dân ở Hà Bình dần thoát nghèo và vươn lên làm giầu trên chính mảnh đất quê hương. Thành công của mô hình đã mở ra hướng phát triển kinh tế mới đáp ứng được nguyện vọng của người dân địa phương, từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống của người dân nơi đây còn nhiều khó khăn.
Mạnh Tùng