Mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn kết hợp với du lịch trải nghiệm tại xã Hợp Tiến, tỉnh Thanh Hoá

Những năm gần đây, mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn kết hợp với du lịch trải nghiệm đang trở thành xu hướng phát triển bền vững ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá. Nông nghiệp tuần hoàn là một quá trình sản xuất nông nghiệp khép kín, trong đó các chất thải, phế phụ phẩm sẽ được tái tạo lại bằng việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ sinh học, công nghệ hóa lý để trở thành nguyên liệu đầu vào cho quá trình sản xuất mới (nuôi trồng, chế biến nông sản,…). Qua đó, tối ưu việc sử dụng tài nguyên, giúp người nông dân tiết kiệm chi phí sản xuất, bảo vệ môi trường. Mô hình này không chỉ tạo ra sản phẩm nông nghiệp an toàn mà còn mở ra hướng đi mới trong khai thác du lịch trải nghiệm, kết nối người tiêu dùng với quy trình sản xuất nông nghiệp xanh, sạch, an toàn.

Với vị trí địa lý, hệ thống giao thông thuận lợi nằm gần các tuyến đường như: Quốc lộ 47C, tỉnh lộ 506, tỉnh lộ 514B,…chị Lê Thị Trang, chủ trang trại Trang Farm tại thôn 2, xã Hợp Tiến, tỉnh Thanh Hoá đã xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn kết hợp với du lịch trải nghiệm. Từ 1 ha đất được quy hoạch bài bản, khoa học, trang trại Trang Farm đã đầu tư hơn 3 tỷ đồng để xây dựng các hạng mục phục vụ sản xuất, du lịch trải nghiệm như: khu tham quan, trải nghiệm thu hái nông sản, khu check-in, nhà chòi nghỉ chân, khu vệ sinh, hệ thống đường nội bộ và khu trưng bày nông sản của trang trại Trang Farm. Trong đó, các khu vực sản xuất gồm: 3.500 m² trồng dâu tây, 4.000 m² trồng nho sữa, xen kẽ là các khu rau sạch trồng luân canh theo mùa, khu ao cá, khu chăn nuôi,… mỗi phân khu đều đóng vai trò nhất định trong chuỗi giá trị tuần hoàn. Các loại cây trồng được chăm sóc theo hướng hữu cơ, không sử dụng hóa chất độc hại, rau, củ, quả sau thu hoạch không chỉ cung ứng ra thị trường mà còn cung cấp nguồn thức ăn cho cá, vật nuôi, tạo nên một chu trình khép kín, tiết kiệm chi phí sản xuất.

Khu trồng dâu tây được sử dụng hệ thống tưới nước và phân bón theo công nghệ tưới nhỏ giọt của Israel giúp kiểm soát nguồn dinh dưỡng một cách hợp lý, khoa học cung cấp cho cây phát triển. Cùng với đó, trang trại Trang Farm kết hợp sử dụng màng phủ chống cỏ dại để tạo cảnh quan sạch đẹp và hạn chế tối đa sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Nguồn nước tưới được kiểm soát, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật sử dụng đúng quy định, đảm bảo sản phẩm đạt chất lượng cao và an toàn cho người tiêu dùng. Các khâu từ lựa chọn giống, làm đất, chăm sóc đến thu hoạch đều được thực hiện theo hướng an toàn và thân thiện với môi trường. Việc tuân thủ quy trình sản xuất nghiêm ngặt không chỉ giúp cây dâu tây sinh trưởng tốt, cho quả đều và đẹp mà còn tạo dựng uy tín cho sản phẩm trên thị trường. Trung bình mỗi năm, dâu tây cho thu hoạch 6 tấn/năm.

Khu trồng dâu tây tại trang trại Trang Farm

Để không phụ thuộc vào mùa vụ khi đặc điểm của dâu tây chỉ trồng được một vụ, trang trại Trang Farm trồng thêm nho sữa, để đảm bảo cây sinh trưởng phát triển tốt, hạn chế sâu bệnh hại và tác động của thời tiết, chị đã đầu tư xây dựng nhà màng cho toàn bộ diện tích nho sữa, sử dụng dây thép làm giàn cho nho leo, sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt cung cấp dinh dưỡng cho cây, giữ ẩm cho đất, thường xuyên cắt tỉa, sử dụng phân vi sinh để bón, phòng trừ sâu bệnh hoàn toàn bằng các loại thuốc sinh học, đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Các khâu từ lựa chọn giống, làm đất, chăm sóc đến thu hoạch đều được thực hiện như: chọn làm luống cao, thoát nước, dựng giàn và mái che khoảng cách 2,5 – 3m giữa hàng, 1,5 – 2 m giữa gốc, dùng cây giống khoẻ, trồng vào hàng theo khoảng cách chuẩn. Thời điểm trồng từ tháng 12 – 2 năm sau (mùa khô), thời gian từ khi trồng đến khi thu hoạch khoảng 6 – 8 tháng, một năm cây nho cho thu hoạch 02 vụ, vụ xuân hè và vụ thu đông và chín sớm so với một số giống truyền thống. Nho sữa khi chín có màu xanh, quả căng mọng, vị ngọt đậm. Nhờ vào việc chăm sóc đúng kỹ thuật nên nho luôn phát triển tốt và cho năng suất cao, trung bình mỗi năm, vườn nho sữa cho thu hoạch khoảng 1 tấn/năm. Ngoài việc trồng dâu tây, nho sữa, trang trại còn trồng xen canh các loại cây rau màu khác như: dưa lê, dưa hấu, khoai lang, rau các loại,…để gia tăng thu nhập và phục vụ nhu cầu tham quan, trải nghiệm của người dân.

Học sinh trường Mầm non tư thục ACE Montessori Preschool, phường Sầm Sơn đến trải nghiệm hái nho sữa

Ngoài các khu trồng các loại cây còn có khu ao cá, khu chăn nuôi, khu ao cá với diện tích 500 m2 không chỉ tạo thêm nguồn thu từ nuôi thủy sản mà còn trở thành điểm trải nghiệm hấp dẫn, nơi du khách có thể tham gia hoạt động câu cá, thư giãn và hòa mình với thiên nhiên. Nguồn nước từ ao sau khi được xử lý, lắng lọc tiếp tục được sử dụng để tưới cho cây trồng, giúp tiết kiệm tài nguyên nước và bổ sung thêm nguồn dinh dưỡng tự nhiên cho đất. Bên cạnh đó, khu chăn nuôi tận dụng nguồn phụ phẩm từ trồng trọt làm thức ăn cho vật nuôi; đồng thời, một lượng lớn phế phụ phẩm và chất thải chăn nuôi được thải ra hàng ngày, nếu xử lý không đúng cách sẽ gây ô nhiễm môi trường, phát sinh dịch bệnh và ảnh hưởng môi trường sống. Vì vậy các nguồn chất thải chăn nuôi, phế phụ phẩm như : cỏ, cành cây được tái sử dụng ủ với chế phẩm sinh học làm phân bón cho cây và thức ăn cho cá, đối với các loại cành cây khô cứng như cây nho sau mỗi vụ thu hoạch sẽ được phơi khô sau đó đốt làm tro là nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng. Việc xử lý này giúp tận dụng tối đa nguồn rác thải nông nghiệp để quay lại tái đầu tư vào sản xuất, giúp cải tạo trả lại độ phì cho đất, tạo nguồn phân bón cho cây trồng, thức ăn cho vật nuôi, nhờ vậy giảm tối đa nguồn rác thải nông nghiệp, bảo vệ môi trường, năng suất, chất lượng sản phẩm luôn ổn định.

Trang trại Trang Farm không chỉ cung cấp rau xanh, trái cây sạch cho người tiêu dùng mà còn là địa điểm du lịch trải nghiệm lý tưởng cho du khách, mỗi năm, trang trại đón hàng nghìn lượt khách, trong đó chủ yếu là học sinh các trường mầm non, trường tiểu học,… đặc biệt vào dịp cuối tuần hoặc các kỳ nghỉ lễ, khách đến đây không chỉ được tự tay hái, lựa chọn, thu hoạch nông sản, thưởng thức các loại quả tươi ngon ngay tại vườn mà còn câu cá, tham gia vào các hoạt động trồng trọt, thu hoạch cùng nông nhân, sau đó cân và thanh toán ngay tại vườn với giá bán dâu tây trải nghiệm từ 100.000 – 150.000 đồng/kg tùy theo size quả, nho sữa 150.000 đồng/kg, dưa lê, dưa hấu từ: 20.000 – 30.000 đồng/kg, mức giá này cao hơn so với nhiều loại trái cùng loại trên thị trường nhưng vẫn được du khách chấp nhận bởi sản phẩm tươi, sạch. Nhiều du khách còn coi việc tham quan và trải nghiệm tại trang trại như một hoạt động thư giãn, đặc biệt phù hợp với các gia đình có trẻ nhỏ, các trường mầm non, tiểu học cũng thường tìm đến trang trại để tổ chức các buổi ngoại khóa cho học sinh trải nghiệm, học hỏi kiến thức về nông nghiệp và môi trường sống.

Chị Trang cho biết thêm: “Tôi muốn xây dựng không gian vừa để sản xuất, vừa để học tập và thư giãn, khách đến đây sẽ cùng tôi trải nghiệm trồng rau, hái quả, thưởng thức những bữa ăn ngon từ chính sản phẩm của vườn, đó là cách tôi lan tỏa giá trị nông nghiệp sạch và kết nối con người với thiên nhiên”. Đồng thời, chị đã tích cực quảng cáo trang trại thông qua các trang mạng xã hội như: facebook, zalo,…tìm kiếm sự hợp tác với các đơn vị du lịch, các trường học để tổ chức các chương trình trải nghiệm thực tế, từ đó quảng bá hình ảnh nông nghiệp tuần hoàn, góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững. Ông Nguyễn Hà Thanh (Chủ cơ sở trường Mầm non tư thục ACE Montessori Preschool, phường Sầm Sơn) cho biết: Sau 2 lần hợp tác với trang trại Trang Farm để tổ chức các chuyến dã ngoại cho các con, tôi thấý trang trại Trang Farm không chỉ là điểm đến vui chơi mà còn là môi trường học tập thực tế sinh động, giúp các con mở rộng hiểu biết về nông nghiệp sạch, phát triển kỹ năng sống và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Với việc quy hoạch, đầu tư cũng như thiết kế bài bản, khoa học, mô hình nông nghiệp kết hợp với trải nghiệm của trang trại Trang Farm đã đi vào ổn định với tổng doanh thu 1.500 triệu đồng/năm, trong đó: dâu tây 720 triệu đồng/năm, nho sữa 150 triệu đồng/năm, rau, củ các loại 130 triệu đồng/năm, chăn nuôi và nuôi trồng thuỷ sản 500 triệu/năm, sau khi trừ các chi phí trang trại cho thu nhập 700 triệu đồng/năm, giảm chi phí sản xuất lên đến 25% nhờ tận dụng được các nguồn nguyên liệu để tái quay vòng trong sản xuất, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, đảm bảo an toàn sức khỏe cho người lao động, thu nhập tăng lên đáng kể từ 15 – 20%, tạo công ăn việc làm cho 3 lao động thường xuyên với mức lương 5 – 7 triệu đồng/người/tháng và 3 lao động thời vụ.

Mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn kết hợp với du lịch trải nghiệm tại xã Hợp Tiến, tỉnh Thanh Hoá không chỉ là mô hình điển hình cho một hướng đi mới trong nông nghiệp, giúp bảo vệ môi trường, hạn chế sử dụng phân bón hóa học mà còn “kể câu chuyện” về sản phẩm, gắn với trải nghiệm, giá trị cộng đồng, khi những trang trại xanh mát trở thành điểm đến, nơi để con người gắn kết sâu hơn với thiên nhiên cũng như những giá trị văn hóa địa phương được lan tỏa rộng khắp./.

Văn Lộc