Mô hình trồng chanh vàng Mỹ cho hiệu quả kinh tế tại xã Cẩm Tân, tỉnh Thanh Hoá
Xã Cẩm Tân, tỉnh Thanh Hóa có điều kiện tự nhiên tương đối thuận lợi để phát triển sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao. Một trong những lợi thế nổi bật của xã là quỹ đất sản xuất nông nghiệp lớn, loại đất chủ yếu là đất đồi, đất bazan, có tầng canh tác tốt, hàm lượng dinh dưỡng và khả năng giữ ẩm tương đối tốt, địa hình cao ráo, hạn chế được tình trạng ngập úng vào mùa mưa, phù hợp với đặc điểm sinh trưởng của cây chanh vàng Mỹ. Đến nay, toàn xã Cẩm Tân có 10 hộ dân tham gia trồng cây chanh vàng Mỹ với tổng diện tích 10 ha, tập trung chủ yếu tại thôn Phúc Tân, mô hình trồng cây chanh vàng Mỹ không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn mở ra hướng đi bền vững trong phát triển kinh tế nông nghiệp tại địa phương.
Chanh vàng Mỹ là giống cây ăn quả có nguồn gốc từ khu vực Địa Trung Hải và được phát triển mạnh tại Hoa Kỳ, đặc biệt ở bang California và Arizona. Đây là giống chanh được đánh giá cao nhờ hình thức đẹp, hương thơm tự nhiên, vị chua thanh, chất lượng quả vượt trội, hàm lượng tinh dầu và vitamin C cao và được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau. Trong chế biến thực phẩm, chanh được dùng để pha nước giải khát, trà chanh, nước ép, làm gia vị cho các món ăn, đồng thời là nguyên liệu sản xuất như: mứt, siro, tinh dầu, nước hoa, chất tẩy rửa sinh học và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Những năm gần đây, giống chanh vàng Mỹ đã được du nhập vào Việt Nam và cho thấy khả năng thích nghi tốt với nhiều vùng sinh thái, trong đó có tỉnh Thanh Hóa. Cây chanh vàng Mỹ là cây thân gỗ nhỏ, chiều cao trung bình từ 2-4 mét, tán cây cân đối, cành phân nhiều nhánh, lá xanh đậm, có ưu điểm sinh trưởng khỏe, chịu hạn tốt, thích hợp với nhiều loại đất, ít sâu bệnh, quả có hình bầu dục, vỏ mỏng, ít hạt, có thể trồng quanh năm, tuy nhiên, thời điểm tốt nhất là vào tháng 4 – tháng 6 hoặc tháng 11 – tháng 12, sau khi trồng khoảng 1 – 2 năm cây bắt đầu cho thu hoạch. Chanh vàng có thể cho thu hoạch quanh năm (tháng thu hoạch 2 lần), thời gian thu hoạch kéo dài khoảng 10 – 15 năm.
Về kỹ thuật trồng và chăm sóc sâu bệnh: Đất được cày bừa, xử lý sạch cỏ dại, đào hố kích thước khoảng 60 x 60 x 60 cm, trước khi trồng từ 15 – 20 ngày cần bón lót bằng phân chuồng hoai mục kết hợp với phân lân và vôi bột nhằm cải tạo đất, bổ sung dinh dưỡng và hạn chế mầm bệnh. Mật độ trồng thích hợp từ 500 – 700 cây/ha. Sau khi trồng, cây cần được tưới nước thường xuyên để đảm bảo độ ẩm, đặc biệt trong giai đoạn bén rễ và ra lộc non, khi cây ổn định cần tiến hành tạo tán, tỉa bỏ cành sâu bệnh, cành vượt và cành mọc bên trong tán để cây thông thoáng, hạn chế sâu bệnh và tăng khả năng đậu quả. Việc bón phân được thực hiện định kỳ, kết hợp giữa phân hữu cơ hoai mục và phân vô cơ cân đối (NPK), đồng thời bổ sung các nguyên tố trung lượng và vi lượng như canxi, magie, kẽm nhằm tăng khả năng sinh trưởng, nâng cao chất lượng quả và kéo dài tuổi thọ của cây. Trong thời kỳ cây ra hoa và nuôi quả cần tăng cường kali để quả phát triển đồng đều, màu sắc đẹp. Một số đối tượng sâu bệnh thường gặp trên cây chanh vàng Mỹ gồm nhện đỏ, bọ trĩ và sâu đục thân. Để phòng trừ hiệu quả cần áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), thường xuyên vệ sinh vườn, cắt tỉa cành thông thoáng, bón phân cân đối, sử dụng giống khỏe mạnh và theo dõi vườn thường xuyên để phát hiện, xử lý sâu bệnh kịp thời.
Vùng trồng cây chanh vàng Mỹ của gia đình ông Hoàng Công Toản
Cây chanh vàng Mỹ trên đất xã Cẩm Tân, tỉnh Thanh Hóa được xem là phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng nên đang phát triển tốt và được xem là một trong những cây trồng mang lại thu nhập ổn định cho người dân, trung bình 1 ha trồng cây chanh vàng Mỹ đạt năng suất bình quân 20 tấn/ha/năm, với giá bán bình quân 30.000 đồng/kg, với 10 ha cho sản lượng 200 tấn/năm, doanh thu đạt 6 tỷ đồng/năm, trừ chi phí cho lợi nhuận khoảng 3,7 tỷ đồng/năm, cao hơn nhiều so với trồng các loại cây trồng khác như: bưởi diễn, vải thiều, cao su,… trên cùng diện tích. Thực tế sản xuất cho thấy, việc chuyển đổi các diện tích đất này để trồng cây chanh vàng Mỹ không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn mở ra hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần tăng thu nhập cho người dân.
Hiện nay, sản phẩm quả chanh vàng Mỹ tại xã Cẩm Tân chủ yếu được tiêu thụ thông qua hệ thống thương lái thu mua ngay tại địa phương và được vận chuyển đi tiêu thụ trong và ngoài tỉnh như: Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên,… để cung cấp cho các chợ đầu mối, các hệ thống siêu thị, cửa hàng nông sản sạch, chuỗi thực phẩm, nhà hàng, cơ sở chế biến thực phẩm.
Ông Hoàng Công Toản đang thu hoạch chanh vàng Mỹ
Ông Hoàng Công Toản, thôn Phúc Tân, xã Cẩm Tân, tỉnh Thanh Hóa cho biết: Trước đây trên diện tích đất của gia đình ông chủ yếu trồng các loại cây truyền thống như: bưởi diễn, vải thiều, cao su,… song hiệu quả kinh tế không cao. Năm 2024, sau khi đi tham quan, học hỏi các mô hình trồng cây ăn quả có giá trị kinh tế cao ở một số địa phương trong và ngoài tỉnh như: Đắk Lắk, Hưng Yên,… ông nhận thấy cây chanh vàng Mỹ có nhiều ưu điểm như: dễ trồng, ít sâu bệnh, năng suất cao, cây bắt đầu cho thu hoạch từ năm thứ nhất, nhưng sản lượng còn thấp; từ năm thứ hai năng suất tăng rõ rệt, năm thứ ba trở đi cây bước vào giai đoạn cho quả tương đối ổn định và tiếp tục tăng năng suất trong những năm tiếp theo cùng với thị trường tiêu thụ ổn định. Vì vậy, gia đình ông quyết định chuyển đổi 1 ha đất sang trồng cây chanh vàng Mỹ. Ban đầu, ông cũng gặp không ít khó khăn do chưa có nhiều kinh nghiệm, phải tự tìm hiểu kỹ thuật qua mạng internet và học hỏi thêm từ các mô hình đã và đang trồng để tích lũy thêm kinh nghiệm. Ông Toản cho biết thêm: Để đạt năng suất cao cần phải trồng, chăm sóc đúng cách, nhất là khâu chọn giống, bón phân,… Cây giống được lựa chọn là những cây khoẻ mạnh, không sâu bệnh được mua tại tỉnh Hưng Yên, thời gian trồng vào vụ xuân (tháng 1, 2). Năm đầu tiên, gia đình ông không thu hoạch mà tập trung chăm sóc để cây phát triển bộ rễ và tán, từ năm thứ hai mới bắt đầu thu hoạch, chanh vàng Mỹ được thu hoạch khi quả đã đạt độ già, kích thước đạt yêu cầu, vỏ chuyển từ màu xanh sang xanh vàng hoặc vàng nhạt, quả căng mọng, có mùi thơm đặc trưng và hàm lượng nước đạt mức phù hợp. Khi thu hoạch, lựa chọn những ngày thời tiết khô ráo, sử dụng kéo chuyên dụng để cắt cuống quả, không nên dùng tay giật hoặc vặn mạnh làm ảnh hưởng đến vỏ quả và các cành mang quả, khi cắt nên để lại một đoạn cuống ngắn, đồng thời thao tác nhẹ nhàng để tránh làm rụng hoặc tổn thương các quả chưa đến độ thu hoạch.
Nhờ áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nhất là khâu chọn giống, sử dụng phân hữu cơ, sử dụng thuốc sinh học, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật hóa học, hệ thống tưới tiết kiệm nước đến quy trình chăm sóc an toàn nên cây chanh vàng Mỹ của gia đình ông luôn phát triển tốt và cho năng suất cao. Hiện nay, với hơn 700 cây chanh vàng Mỹ/ha, mỗi năm gia đình ông thu hoạch bình quân 20 tấn, sau khi trừ hết chi phí, gia đình ông có lãi trên 370 triệu đồng/năm, đồng thời giải quyết việc làm cho 2 lao động thường xuyên và 2 lao động thời vụ, với thu nhập ổn định từ 7-9 triệu đồng/tháng, so với các cây trồng trước đây thì trồng cây chanh Mỹ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần, tạo công ăn việc làm và có nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Ngoài bán chanh quả, ông Toản còn chiết, ghép cành để bán cây giống và chuyển giao kỹ thuật cho các hộ dân khác trong và ngoài xã.
Thương lái thu mua chanh vàng Mỹ
Từ kết quả mô hình trồng chanh vàng Mỹ tại xã Cẩm Tân, tỉnh Thanh Hóa bước đầu đã cho thấy hiệu quả cả về khả năng thích nghi với điều kiện đất đai địa phương, cho năng suất ổn định, chất lượng quả cao, giàu dinh dưỡng,… cùng với nhu cầu đối với chanh vàng Mỹ đang không ngừng tăng lên. Đây là loại cây trồng có nhiều tiềm năng để phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa. Trong thời gian tới, cần tiếp tục nhân rộng mô hình, đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, tăng cường liên kết giữa người sản xuất với doanh nghiệp trong tiêu thụ sản phẩm, đồng thời phát triển chế biến sâu nhằm đa dạng hóa sản phẩm từ cây chanh vàng Mỹ. Đây sẽ là hướng đi phù hợp góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng hiệu quả, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững và xây dựng nền nông nghiệp hiện đại tại xã Cẩm Tân nói riêng và tỉnh Thanh Hóa nói chung./.
Văn Lộc