Phát triển nghề thủ công mây tre đan tại Hoằng Thịnh, Hoằng Hóa

 

Hiện nay nhu cầu sử dụng các sản phẩm tự nhiên thân thiện với môi trường trong đó có sản phẩm mây tre đan khá cao. Với truyền thống làm nghề đan lát, các sản phẩm mây tre đan của xã Hoằng Thịnh, huyện Hoằng Hóa đã có mặt tại khắp các tỉnh thành trong cả nước và được xuất khẩu đến nhiều nước trên thế giới. Việc phát triển sản xuất, xây dựng thương hiệu ngành nghề tiểu thủ công nghiệp ngày càng được chính quyền địa phương, các doanh nghiệp,cơ sở sản xuất quan tâm nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất và quảng bá rộng rãi sản phẩm của làng nghề.

(Sản phẩm chụp đèn xuất khẩu)

Nghề mây tre đan xã Hoằng Thịnh, huyện Hoằng Hóa-Thanh Hóa có lịch sử hàng trăm năm từ khoảng cuối thế kỷ XIX. Giai đoạn đầu làng nghề hoạt động theo kiểu đơn lẻ, chất lượng hàng hóa thấp, mẫu mã đơn giản, chủ yếu sản xuất các vật dụng đơn giản đa phần tiêu thụ thị trường nội địa, một số ít xuất khẩu sang thị trường Liên Xô (cũ). Sản phẩm làm ra chưa có thị trường ổn định, hoạt động xúc tiến thương mại chưa được chú trọng, sản phẩm chưa được đăng ký bảo hộ thương hiệu, nếu có xuất khẩu thì cũng qua thương lái hoặc qua các Công ty trung gian tỉnh ngoài, chính quyền địa phương cũng chưa có định hướng và chính sách cụ thể cho sự phát triển của làng nghề. Vì vậy, các sản phẩm làm ra chưa có thương hiệu và chỗ đứng trên thị trường, giá trị chưa cao. Những năm gần đây, cùng với sự vào cuộc của các ban, ngành chức năng cũng như chính quyền địa phương, các giải pháp đồng bộ được triển khai thực hiện để nghề mây tre đan truyền thống của xã phát triển và mở rộng hơn nâng cao nhận thức của người dân đối với việc sản xuất, xây dựng và bảo hộ thương hiệu nghề truyền thống của xã. Năm 2013, làng nghề mây tre đan Hoằng Thịnh đã được Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận làng nghề truyền thống của Tỉnh. Bên cạnh đó Tỉnh cũng như địa phương cũng đã có quy hoạch xây dựng phát triển khu làng nghề với diện tích hơn 1 ha với các công trình phụ trợ gồm đường giao thông, đường điện sản xuất, khu thoát nước xử lý nước thải,… cho 15 hộ với 200 công nhân để xây dựng nhà xưởng quy mô lớn, sân phơi, kho bãi cung cấp nguyên liệu, thu mua sản phẩm cho người dân. Các hộ sản xuất được hưởng các chính sách ưu đãi hỗ trợ vay vốn sản xuất lãi suất thấp từ nguồn vốn tín dụng ưu đãi để đầu tư nguyên liệu, thiết bị máy móc, đổi mới công nghệ sản xuất kết hợp yếu tố truyền thống với hiện đại từng bước nâng cao chất lượng, mẫu mã, tăng sức cạnh tranh sản phẩm. Tiếp tục triển khai và duy trì song song mặt hàng truyền thống và mặt hàng chuyên biệt để cung cấp cho thị trường nội địa và xuất khẩu. Liên kết với các đơn vị quản lý, doanh nghiệp tổ chức các lớp đào tạo tập huấn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nâng cao tay nghề. Cập nhật, phổ biến kiến thức các tiêu chuẩn hợp quy sản phẩm về chất lượng, xã hội, môi trường, an ninh…. đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Tăng cường liên kết giữa các hiệp hội thủ công mỹ nghệ, các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh để hình thành hệ thống tương trợ nhau trong sản xuất, tiêu thụ, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường thế giới biến động. Hỗ trợ các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, cá nhân xây dựng và phát triển nhãn hiệu, xúc tiến đầu tư nhằm tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm có tính ổn định và lâu dài. Xây dựng thương hiệu một số sản phẩm chủ lực của làng nghề như bộ rổ, giá, nôi tre thông qua chương trình OCOP của huyện: Hỗ trợ xúc tiến thương mại xây dựng hình ảnh, video clip về lịch sử truyền thống làng nghề, sản phẩm đăng tải trên các nền tảng xã hội, sàn thương mại điện tử,… gắn với phát triển du lịch vùng để quảng bá và giới thiệu sản phẩm đến đông đảo du khách trong và ngoài nước.Tích cực tham gia các hội chợ trưng bầy, triển lãm, hội chợ làng nghề trong nước và quốc tế. Tạo tiền đề từng bước phát triển sản xuất, xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm làng nghề, từ đó thị trường tiêu thụ sản phẩm được mở rộng.

(Công nhân đang sản xuất sản phẩm chụp đèn xuất khẩu)

Hiện nay, toàn xã có tới 870 hộ làm nghề  với hơn 2000 lao động chiếm tới 80% số hộ trong xã tham gia sản xuất tại các cơ sở, hộ sản xuất, năng lực sản xuất 50 – 60 nghìn sản phẩm/ngày. Nguyên liệu để sản xuất là tre, nứa, vàu, mây được thu mua ở huyện miền núi trong tỉnh Như Quan Sơn, Bá Thước, Thường Xuân, Như Xuân,… Theo người dân làm nghề đan lát thực chất không quá vất vả nhưng luôn phải mày mò, nghiên cứu, vừa làm vừa học, đòi hỏi sự kiên nhẫn, khéo léo, sáng tạo, tỉ mỉ trong từng công đoạn sản xuất. Để có được sản phẩm như ý, người làm phải vất vả từ khâu chọn lựa nguyên liệu đến kỹ thuật chế biến nhất là công đoạn phơi sấy, chẻ mây. Với kinh nghiệm tích lũy lâu đời và lòng yêu nghề đã tạo cho người Hoằng Thịnh sự bền bỉ và tinh xảo trong từng cung đoạn sản xuất, những sản phẩm mây tre đan vừa mang giá trị sử dụng, vừa có giá trị nghệ thuật và tính thẩm mỹ cao, chất liệu, màu sắc tự nhiên an toàn thân thiện với con người và môi trường. Những năm gần đây, nghề mây tre đan Hoằng Thịnh phát triển mạnh nhờ mô hình liên kết giữa các Công ty mây tre đan Quốc Đại, Công ty TNHH Anh Cường với các hộ làm nghề. Bên cạnh những mặt hàng sản xuất truyền thống đơn giản như rổ, rá, nong, nia, dần, sàng,… các nghệ nhân đã đi sâu nghiên cứu sáng tạo các sản phẩm có độ tinh xảo, phức tạp, đa dạng công năng hơn như đồ trang trí nội thất chao đèn, hoành phi, tranh phong cảnh, rèm cửa, giỏ, khay đựng trang trí,… để phục vụ thị trường nước ngoài. Sản phẩm đã được xuất khẩu tới nhiều thị trường Châu Âu, Châu Á như Anh, Thụy Điển, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore,… và quảng bá, tiêu thụ rộng rãi trên các sản thương mại điện tử quốc tế như alibaba.com, amazon.com. Năm 2023, thu nhập từ nghề mây tre đan của xã đạt 30 tỷ đồng, tăng hơn 10 tỷ đồng so với năm 2022. Nhiều hộ dân đã vươn lên làm giàu từ nghề này cùng với đó thu nhập bình quân của người lao động đạt 5-6 triệu đồng/người/tháng, đặc biệt có những lao động lành nghề đạt 8-9 triệu đồng/người/tháng. Không chỉ thế các Công ty còn mở rộng liên kết đào tạo nghề cho người lao động và thu mua sản phẩm cho người dân tại nhiều huyện trong tỉnh như Nông Cống, Vĩnh Lộc, Quảng Xương, Nghi Sơn, Thọ Xuân, Triệu Sơn,… Tại các địa phương này đã hình thành nhiều hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ sở sản xuất quy mô tập trung tạo công ăn việc làm nhiều lao động ở nhiều độ tuổi từ người già cho tới trẻ nhỏ tranh thủ những lúc nhàn rỗi tại địa phương giúp nâng cao thu nhập cho hàng trăm hộ dân.

Trải qua hàng trăm năm tồn tại và phát triển, người dân xã Hoằng Thịnh vẫn phát triển bền vững với nghề. Sự phát triển của các làng nghề đã thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở huyện Hoằng Hóa, tăng giá trị sản xuất công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn, làm thay đổi rõ nét diện mạo của một làng nghề, khẳng định được thương hiệu, vị thế sản phẩm mỹ nghệ mây tre đan Hoằng Thịnh trong nước và quốc tế.

Phương Thúy