Hiệu quả từ mô hình nuôi hươu sao lấy nhung tại xã Quảng Long, huyện Quảng Xương

 

Với mong muốn thúc đẩy gia tăng giá trị sản xuất nông nghiệp, trong những năm gần đây, huyện Quảng Xương đã chỉ đạo các xã đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên địa bàn toàn huyện. Trong đó, xã Quảng Long, huyện Quảng Xương là một xã thuần nông với đa phần người dân sinh sống bằng nghề chủ yếu là trồng trọt và chăn nuôi. Với sự chỉ đạo quyết liệt từ chính quyền các cấp, cùng với quyết tâm làm giàu trên chính mảnh đất quê hương, nhiều mô hình nông nghiệp đã được đưa vào triển khai thực hiện bước đầu đã đem lại hiệu quả kinh tế cao, trong đó nổi bật nhất có thể kể đến mô hình nuôi hươu sao lấy nhung của hộ gia đình anh Lê Huy Tiến (thôn Lộc Xá, xã Quảng Long).

Hươu sao được chăn nuôi tại nhiều địa phương trên cả nước.

Hươu sao là một loài hươu có nguồn gốc ở phần lớn Đông Á và được du nhập đến nhiều nơi khác trên thế giới trong đó có Việt Nam. Hươu sao Việt Nam (tên khoa học: Cervus nippon pseudaxis) là một phân loài của loài hươu sao. So sánh với những phân loài hươu sao khác, hươu sao Việt Nam có kích thước nhỏ hơn. Trên da ở thân có những đốm trắng, hình tròn còn gọi là các “sao”. Hươu sao từ xa xưa vốn là động vật hoang dã được con người thuần hóa nuôi nhốt như loài vật nuôi để lấy thịt và nhung hươu. Nhung hươu (còn gọi là lộc nhung, ban long châu…) là sừng non của hươu sao đực. Sừng hươu sao non thường rất mềm, mặt ngoài phủ đầy lông mịn, bên trong chứa nhiều mạch máu, mô sụn. Nhung hươu là một vị thuốc vô cùng quý có thể hỗ trợ tăng cường sức khoẻ, sức mạnh cơ bắp, hỗ trợ hạ huyết áp, giúp người bị suy dinh dưỡng có thể nhanh hồi phục thể trạng, tăng cân…. Trước đây, cũng như nhiều hộ gia đình khác ở địa phương, hộ gia đình anh Lê Huy Tiến cũng chỉ chăn nuôi gia súc, gia cầm như: bò, lợn, gà… với quy mô gia trại nhỏ lẻ nên hiệu quả kinh tế thấp. Nhận thấy rằng chăn nuôi những loại gia súc, gia cầm phổ biến như hiện nay sẽ rất khó cạnh tranh về giá với các trang trại chăn nuôi tập trung, quy mô lớn. Với suy nghĩ đó, anh Tiến đã chủ động tìm kiếm các loại vật nuôi khác ít cạnh tranh hơn nhưng đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Thông qua sách, báo, internet…. anh Tiến đã tìm hiểu về mô hình chăn nuôi hươu sao lấy nhung thành công ở các địa phương khác, anh nhận thấy hươu sao có những đặc điểm, đặc tính rất phù hợp với khí hậu tại xã Quảng Long. Nghĩ là làm, anh Tiến đã cất công vào tận Hương Sơn, Hà Tĩnh (là địa phương có số lượng nuôi hươu sao nhiều nhất cả nước) để thăm quan, học hỏi mô hình nuôi hươu sao lấy nhung ở đây. Thấy được hiệu quả kinh tế mà nuôi hươu sao lấy nhung đem lại là rất tốt, tuy nhiên do vốn đầu tư con giống ban đầu là rất lớn (giá con giống dao động từ 30 – 40 triệu đồng/con trọng lượng từ 45- 50 kg) cộng với việc chưa nắm bắt được hết quy trình kỹ thuật chăm sóc hươu, anh Tiến không vội vàng làm ngay mà tập trung tìm hiểu kỹ từ nguồn vốn, con giống, chuồng trại, quy trình chăm sóc, thu hoạch…và lên kế hoạch chi tiết để triển khai mô hình. Trong thời gian nghiên cứu, tìm hiểu về cách thức chăn nuôi hươu sao, anh Tiến nhận thấy hươu là loài động vật thích ăn những loại quả hoặc lá cây, đặc biệt nếu ăn các loại quả và lá cây có nhiều mủ thì chất lượng nhung hươu sẽ tốt hơn. Vì vậy, anh Tiến đã chuyển đổi diện tích cây trồng từ rau mầu sang trồng các loại cây ăn quả như: ổi, mít, chuối…. Vườn cây ăn quả của gia đình có thể giúp anh chủ động được nguồn thức ăn cho hươu lại vừa có sản phẩm để xuất bán tăng thêm thu nhập. Năm 2022, sau khi có đủ tiềm lực kinh tế và kiến thức chăm sóc và thu hoạch nhung hươu, anh Tiến đã mạnh dạn đầu tư xây dựng chuồng trại kiên cố và nhập 10 hươu giống về nuôi.

Mô hình chăn nuôi hươu sao lấy nhung của gia đình anh Lê Huy Tiến tại xã Quảng Long, huyện Quảng Xương.

Anh Tiến chia sẻ: Qua tìm hiểu, anh được biết, hươu có sức đề kháng cao, dễ thích nghi với mọi điều kiện khí hậu, ít khi bị bệnh, dễ dàng cho việc chăm sóc. Tuy nhiên để phòng tránh dịch bệnh có thể xảy ra, cần phải tiêm phòng các loại vắc xin phòng bệnh tụ huyết trùng, ký sinh trùng….Ngoài ra, cần vệ sinh chuồng trại tốt bằng các tấm đệm lót sinh học, giữ ấm vào mùa đông, thông thoáng vào mùa hè và cung cấp đủ thức ăn cho hươu. Khi xây dựng mô hình nuôi hươu sao thì việc thiết kế chuồng hươu phù hợp đóng vai trò cực kỳ quan trọng bởi nó giúp hươu tránh khỏi bệnh tật do thời tiết, chuồng hươu nên làm xa nhà ở và gần vị trí nguồn nước để tiện cho việc dọn rửa, vệ sinh cho hươu. Đặc biệt, chuồng hươu nên quay về phía Nam hoặc Đông Nam sẽ thoáng mát và thường xuyên nhận được ánh nắng mặt trời. Bên cạnh đó, chuồng hươu phải rộng và thoáng, khoảng cách giữa các vách ngang là 15cm, chiều cao của chuồng 2,2 – 2,5 m. Chú ý chuồng hươu sao nên làm bằng gạch ở dưới và các ô được ngăn cách bởi cách thanh thép, xây dốc 1cm và có rãnh để thoát nước rửa chuồng và nước tiểu một cách tiện lợi. Việc lựa chọn thức ăn cho hươu cũng rất quan trọng. Nguồn thức ăn cho hươu khá đơn giản, vì là loại động vật phàm ăn nên thức ăn của chúng khá đa dạng. Do đó, người nông dân có thể  tận dụng thức ăn sẵn có ở địa phương nhưng tốt nhất là các loại cỏ, lá cây ăn quả như: mít, ổi,….và bổ sung thêm các loại hạt như: ngô, đậu…. Ngoài ra có thể bổ sung thêm khoáng, chất đạm, các vitamin, cám viên trong từng giai đoạn để hươu phát triển khoẻ mạnh. Trong kỹ thuật nuôi hươu lấy nhung thì nguồn nước cũng đóng vai trò rất quan trọng, nguồn nước cung cấp cho hươu sao cần phải sạch sẽ, có thể pha thêm một chút muối cho hươu uống bởi đặc tính thích uống nước mặn. Thêm vào đó, nhu cầu nước của hươu sao sẽ thay đổi theo mùa, vào mùa hè hươu cần bổ sung thêm nhiều nước hơn từ 6 – 8 lít/ngày, vào mùa đông cần từ 4 – 6 lít/ngày và thay rửa máng nước uống hàng ngày để tránh vi khuẩn, mầm bệnh. Giai đoạn lấy nhung cần phải được chăm sóc kỹ lưỡng, nguồn thức ăn được phối trộn cẩn thận, an toàn và đúng kỹ thuật chăn nuôi hươu sao, tránh ảnh hưởng đến năng suất của nhung hươu. Khi cắt nhung hươu, người nuôi phải nhẹ nhàng cắt từng chiếc nhung hươu xuống. Sau đó lấy lá rừng xay nhuyễn đắp lên vị trí cặp sừng vừa cưa xong và dùng vải sạch để buộc lại cầm máu và tránh nhiễm trùng cho hươu.

Tuổi thọ bình quân của mỗi con hươu sao có thể lên đến 20 năm. Hươu sao từ lúc đẻ ra đến năm thứ 4 là bắt đầu cho thu hoạch nhung. Mỗi năm hươu cho thu hoạch nhung 2 vụ, tương đương từ 1,6 – 2 kg nhung hươu mỗi con/năm. Hiện nay, nhung hươu tươi sau khi thu hoạch, anh Tiến bán ra thị trường với giá từ 15 triệu đồng đến 18 triệu đồng/kg, đầu ra của sản phẩm tương đối ổn định, thị trường tiêu thụ chủ yếu bán cho người dân quanh vùng, vì sản lượng không nhiều nên sản phẩm làm ra đến đâu cũng không đủ cho nhu cầu tiêu thụ của thị trường. Với hươu sao 4 năm tuổi cho thu hoạch lứa đầu tiên thì thu nhập sẽ được khấu trừ vào chi phí con giống, chuồng trại….những năm tiếp theo lợi nhuận thu được sẽ tăng dần khi đàn hươu đã cho thu hoạch ổn định và khấu trừ chi phí giảm xuống theo từng năm. Theo kết quả thu được trong năm 2023 của gia đình anh Tiến, với 10 hươu sao nuôi lấy nhung cho doanh thu hàng năm từ 280 – 360 triệu đồng/năm. Trong năm đầu tiên thu hoạch nhung hươu, sau khi trừ hết tất cả các chi phí bao gồm: con giống, thức ăn, chuồng trại, nhân công sẽ cho thu nhập từ 100 triệu đồng/năm. Bước sang năm thứ hai trở đi, chỉ còn chi phí thức ăn cho hươu, vì nguồn thức ăn cho hươu đa phần được tận dụng từ vườn nhà nên chi phí giảm xuống thấp chỉ còn từ 350.000 – 400.000 đồng/con/năm, sau khi trừ chi phí sẽ cho thu nhập trên dưới 200 triệu đồng/năm. Ngoài nuôi hươu đực lấy nhung, hiện nay anh Tiến cũng đang đưa vào nuôi thử 2 con hươu cái sinh sản để nhân đàn, cũng như cung cấp con giống cho cho bà con có nhu cầu nuôi hươu sao lấy nhung. Hiện nay trang trại của anh đã tạo thêm công việc cho 2 lao động địa phương với mức thu nhập bình quân 5 triệu đồng/tháng đã phần nào giúp cải thiện được đời sống người dân đang còn nhiều khó khăn.

Tiếp đà thành công, theo kế hoạch sắp tới, gia đình anh Tiến sẽ nhân rộng quy mô chăn nuôi hươu sao lên gấp đôi. Anh cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm chăn nuôi hươu lấy nhung cho những ai đang quan tâm đến mô hình chăn nuôi này. Ngoài ra, nếu thuận lợi trong thời gian tới đây anh mong muốn trở thành địa điểm uy tín cung cấp giống hươu sao đến cho người dân trong và ngoài huyện muốn vươn lên làm giàu từ con hươu. Thành công từ mô hình nuôi hưou sao lấy nhung tại xã Quảng Long, huyện Quảng Xương sẽ là điểm sáng trong phát triển kinh tế trang trại tại địa phương. Đây là mô hình phù hợp để người dân đến tham quan, học hỏi, phát triển kinh tế.

Mạnh Tùng