Liên kết sản xuất tiêu thụ lúa giống chất lượng cao của Công ty CP Tập đoàn Thái Bình Seed tại Thọ Xuân

        Liên kết sản xuất và tiêu thụ là xu hướng tất yếu và cần thiết để tạo ra chuỗi giá trị khép kín trong sản xuất nông nghiệp hướng tới phát bền vững. Trong tỉnh nhiều chuỗi liên kết lúa gạo được thực hiện mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, tạo sự đồng thuận liên kết sản xuất giữa người dân và các Doanh Nghiệp. Điển hình đó là chuỗi liên kết sản xuất lúa giống giữa Công ty Cổ phần Tập đoàn Thái Bình Seed tại huyện Thọ Xuân đã đem đến hiệu quả trong sản xuất tạo ra sản phẩm chất lượng mang lại hiệu quả kinh tế cao cho các bên tham gia.

(Cánh đồng sản xuất lúa giống TBR 225 tại xã Xuân Minh, huyện Thọ Xuân)

        Xuân Minh là một xã thuần nông của huyện Thọ Xuân, trước năm 2016 sản xuất nông nghiệp theo kiểu nhỏ lẻ, tự phát mạnh ai nấy làm chưa có sự liên kết sản xuất tạo ra sản phẩm theo hướng quy mô hàng hóa. Trên các xứ đồng các hộ sản xuất trồng nhiều giống lúa khác nhau, diện tích sản xuất manh mún chưa hình thành được cánh đồng mẫu lớn để áp dụng cơ giới hóa đồng bộ. Kỹ thuật và trình độ canh tác của người dân còn hạn chế, lạm dụng phân bón, thuốc BVTV gây chi phí sản xuất lớn ảnh hưởng đến môi trường mà năng suất chất lượng sản phẩm thấp và không ổn định. Đầu ra sản phẩm chủ yếu tiêu thụ tại địa phương hoặc phụ thuộc thương lái thu mua gây nên tình trạng ép giá vì vậy hiệu quả kinh tế không cao. Để nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh tế từ những năm 2016 việc liên kết sản xuất đã được lãnh đạo địa phương quan tâm, cam kết đồng hành cùng bà con nông dân và bắt đầu được triển khai từng bước. Từ đó HTX DVNN Xuân Minh đã mạnh dạn kết nối với các hộ dân triển khai mô hình liên kết hợp tác sản xuất giữa HTX với Tập đoàn Thai Binh Seed với diện tích 50 ha trồng lúa giống TBR225. Ngay vụ đầu tiên đã đem lại hiệu quả cao về năng suất và chất lượng sản phẩm, mang lại hiệu quả kinh tế cao tạo được sự đồng thuận, tin tưởng, tâm lý ổn định cho người dân giúp cho mối liên kết trong sản xuất ngày càng bền chặt hơn. Từ năm 2016 đến nay, diện tích liên kết giữa HTX DVNN Xuân Minh và Công ty CP Tập đoàn Thái Bình Seed đã tăng lên 170 ha với hơn 100 hộ tham gia liên kết, năng suất bình quân các vụ đạt 7,5 – 8 tấn/ha. Để xây dựng mô hình liên kết HTX DVNN Xuân Minh đã quy hoạch xây dựng cánh đồng mẫu lớn để sản xuất được hiệu quả. Tham gia vào chuỗi liên kết, các hộ dân được công ty hỗ trợ giống gốc vào đầu vụ với số lượng 40kg/ha và được đối trừ vào sản phẩm khi thu hoạch. Để quy trình sản xuất lúa giống đạt yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo chất lượng và số lượng giống Công ty đã cử cán bộ chỉ đạo thực hiện quy trình sản xuất giống do Công ty ban hành. Phối hợp với ban quản lý HTX kiểm tra, đôn đốc việc sản xuất hướng dẫn thành viên từ khâu làm đất, gieo mạ, kỹ thuật cấy, bón phân, phun thuốc BVTV, khử lẫn… Công ty cam kết thu mua sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cấp giống nguyên chủng: độ ẩm ≤13%, tạp chất ≤0,5%, tỷ lệ đúng giống ≥99,95%, hạt cỏ dại ≤5 hạt/kg, tỷ lệ gạo ≤0,3%. Thanh toán đầy đủ và đúng hạn cho các hộ dân trong vòng 7 – 10 ngày kể từ khi kết thúc mua sản phẩm. Về phương thức vận chuyển công ty sẽ vận chuyển giống gốc đến kho của HTX và vận chuyển giống từ địa điểm thu mua về kho của công ty.

Đối với HTX dịch vụ nông nghiệp Xuân Minh là đơn vị trung gian đại diện cho các hộ dân đứng ra ký kết hợp đồng với Công ty. Thực hiện lựa chọn vùng sản xuất tập trung theo yêu cầu của Công ty, bảo đảm các điều kiện tưới, tiêu nước trong vụ sản xuất. Tổ chức sản xuất, đôn đốc, kiểm tra và hướng dẫn các hộ tham gia sản xuất giống tuân thủ quy trình kỹ thuật theo tiêu chuẩn của công ty. Sử dụng các loại phân bón, thuốc BVTV sinh học trong danh mục cho phép, cam kết canh tác theo tiêu chuẩn an toàn. Tổ chức tập huấn cho các hộ tham gia sản xuất theo từng đợt, chỉ đạo các hộ bán giống cho Công ty theo hợp đồng đã ký, đồng thời tự chịu trách nhiệm về năng suất, sản lượng giống trong quá trình sản xuất khi gặp rủi ro thiên tai, sâu bệnh gây ra. Về phía người dân cam kết thực hiện sản xuất theo quy trình ban hành của Công ty từ giai đoạn gieo hạt đến khi thu hoạch, đảm bảo đủ 5 lần khử lẫn, giao đủ số lượng và chất lượng hàng hóa, đảm bảo đúng giống, không sâu bệnh, không lẫn hạt cỏ dại hoặc hạt có hình thái khác. Trong quá trình thực hiện chủ động thông báo tiến độ thực hiện hợp đồng để kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh, mọi tranh chấp được giải quyết thông qua thương lượng, trên tinh thần giúp đỡ lẫn nhau,…

Mô hình liên kết theo chuỗi đã hình thành quan hệ hợp tác sản xuất, mua bán theo đơn đặt hàng của Công ty, với giá mua – bán cam kết rõ ràng ngay từ đầu vụ sản xuất cho nên HTX cũng như người dân có thể hạch toán được đầu vào, đầu ra, từ đó tạo sự yên tâm cho các thành viên. Nông dân thực hiện mua chung – bán chung, được mua giống, phân bón, vật tư nông nghiệp với giá cả hợp lý, chất lượng vật tư được bảo đảm, được trả chậm sau vụ thu hoạch. Nhờ việc liên kết chặt chẽ, uy tín, luôn xem trọng lợi ích người dân đi đôi với lợi ích doanh nghiệp nên qua 8 năm triển khai, mô hình liên kết này đã mang lại hiệu quả cao hơn nhiều lần so với sản xuất manh mún nhỏ lẻ trước kia giá lúa tươi được thu mua ngay tại ruộng được tính với giá 01 kg thóc giống bằng 1,3 kg thóc thịt cùng loại tương đương 12.000 đồng/kg lúa tươi tại cùng thị trường và cùng thời điểm thu mua (cao hơn 20 – 30 % so với lúa thương phẩm). Doanh thu trung bình đạt từ 100 – 120 triệu đồng/ha/vụ, sản phẩm được hỗ trợ bao tiêu đầu ra ổn định tránh tình trạng được mùa mất giá và được thanh toán đầy đủ ngay khi thu hoạch tạo niềm tin cho người dân. Còn về phía Doanh nghiệp có nguồn hàng đảm bảo đầy đủ chất lượng và số lượng. Do chuỗi liên kết được duy trì trong nhiều năm qua đã hình thành nên những cánh đồng mẫu lớn sử dụng một giống lúa, tạo thuận lợi trong chỉ đạo điều hành, chăm sóc cũng như thu hoạch, có thể đáp ứng những yêu cầu khắt khe của sản xuất lúa giống, đặc biệt trong khâu khử lẫn. Hợp tác xã, xã viên còn có điều kiện tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật canh tác mới trong sản xuất, ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ chủ động canh tác theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường sinh thái, tiết kiệm lượng giống sử dụng, hạn chế sử dụng phân bón vô cơ và lạm dụng thuốc trừ sâu hóa học giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm công lao động, giảm chi phí sản xuất so với truyền thống từ 20 – 30%, năng suất tăng từ 10 – 15%, chất lượng đồng đều, sản phẩm sau thu hoạch được thu mua ngay tại ruộng vận chuyển về công ty để xử lý theo quy trình chọn giống, đảm bảo được chất lượng, sản lượng. HTX cũng có thêm nguồn thu 1-2% từ dịch vụ liên kết bao tiêu sản phẩm để duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX, tạo việc làm cho 15 lao động thường xuyên với mức thu nhập bình quân 6 triệu đồng/người/tháng.

Việc liên kết sản xuất lúa giống giữa Công ty CP Tập đoàn Thái Bình Seed và HTX DVNN Xuân Minh, Thọ Xuân đã góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại theo hướng hàng hóa quy mô lớn, theo xu hướng sản xuất chung toàn cầu, thay đổi tập quán sản xuất manh mún nhỏ lẻ, cải thiện trình độ nhận thức canh tác theo hướng an toàn, nâng cao thu nhập cho người sản xuất. Khẳng định được kinh nghiệm, trình độ sản xuất lúa giống chất lượng cao của tập thể cán bộ Công ty cũng như người dân phục vụ nền nông nghiệp trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Phương Thúy