Mô hình chăn nuôi gà bằng sâu canxi đem lại hiệu quả kinh tế cao tại xã Mậu Lâm, huyện Như Thanh.
Ngày nay, xu hướng sử dụng các loại thực phẩm sạch, thực phẩm hữu cơ trong chăn nuôi đang ngày càng trở nên phổ biến. Một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng của sản phẩm trong chăn nuôi đó là nguồn thức ăn cung cấp cho vật nuôi. Nuôi gà bằng sâu canxi là một mô hình chăn nuôi mới, đang dần trở thành xu thế trong sản xuất nông nghiệp hiện đại, đặc biệt là tại các vùng nông thôn. Mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn giải quyết được nhiều vấn đề môi trường và sức khỏe trong ngành chăn nuôi. Bằng cách tận dụng sâu canxi làm nguồn thức ăn bổ sung cho gà, nông dân không chỉ giảm thiểu chi phí thức ăn, mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.
Sâu canxi được nuôi dưỡng từ những phế, phụ phẩm trong nông nghiệp.
Sâu canxi là tên gọi của ruồi lính đen (có tên khoa học là: Hermetia Illucens) ở trạng thái ấu trùng. Theo nghiên cứu, sâu canxi có hàm lượng dinh dưỡng rất cao, với 43-51% protein, 15-18% chất béo, 2,8-6,2% canxi. Sâu canxi là loại ấu trùng rất dễ nuôi vì tập tính phàm ăn và nhiều dưỡng chất nên thường được sử dụng làm thức ăn trong chăn nuôi và xử lý chất thải trong nông nghiệp. (Sâu canxi có thể giúp xử lý, giảm khoảng 70% lượng chất thải, phế phụ phẩm nông nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.)
Mô hình chăn nuôi gà bằng sâu canxi tại xã Mậu Lâm, huyện Như Thanh là một ví dụ điển hình về việc áp dụng các giải pháp mới trong sản xuất nông nghiệp, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Mô hình này kết hợp giữa việc nuôi gà với việc sử dụng sâu canxi làm thức ăn bổ sung, tạo ra nhiều lợi ích vượt trội so với việc nuôi theo phương thức truyền thống. Anh Nguyễn Danh Hoàng – giám đốc HTX sản xuất nông nghiệp và dịch vụ chăn nuôi Hoàng Thuỷ (thôn Đồng Nghiêm, xã Mậu Lâm, huyện Như Thanh) là một trong những người đầu tiên đưa sâu canxi vào làm thức ăn chăn nuôi trên địa bàn huyện Như Thanh. Nhận thấy được giá trị rất lớn khi sử dụng sâu canxi trong chăn nuôi như: giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng cho sản phẩm và bảo vệ môi trường thông qua việc giảm chất thải thải ra môi trường. Với diện tích hơn 2 ha đất trang trại của gia đình, anh Hoàng dành ra hơn 1.000 m2 đầu tư xây dựng 2 trại nuôi gà (một trại nuôi gà thịt và một trại nuôi gà đẻ trứng) với tổng đàn hơn 10.000 con, trong đó có hơn 3.000 gà đẻ trứng và gần 7.000 gà thịt. Ngoài ra, anh Hoàng cũng dành ra gần 100 m2 diện tích đất để làm nơi nuôi sâu canxi làm thức ăn cho gà. Chuồng nuôi sâu canxi nên được xây dựng tại vị trí cao ráo, dưới bóng râm của cây và không bị ngập úng, tránh ánh nắng trực tiếp. Mái chuồng cần được làm từ lưới có độ bền cao, chịu được mưa gió, nắng nóng. Bể nuôi ấu trùng có thể được xây dựng kiên cố từ gạch xi măng hoặc làm đơn giản bằng tôn, nhựa… với chiều cao khoảng 20 cm. Mỗi bể có diện tích khoảng từ 5 – 10 m2 sẽ phù hợp để nuôi từ 100g trứng ruồi thành ấu trùng. Quy mô của chuồng nuôi sâu canxi phụ thuộc vào điều kiện kinh tế và quy mô sản xuất của từng trang trại. Diện tích đất còn lại anh trồng các loại cây lâm nghiệp dài ngày và nhiều loại cây ăn quả như: chuối, ổi, thanh long,… được phân loại thành những sản phẩm đẹp để bán gia tăng thu nhập, còn lại những sản phẩm xấu, hỏng anh Hoàng dùng để làm thức ăn nuôi sâu canxi.
Theo anh Hoàng chia sẻ: Việc nuôi sâu canxi rất dễ dàng không đòi hỏi quá nhiều kỹ thuật. Trứng ruồi lính đen được ấp trong khoảng từ 5 – 7 ngày sẽ nở thành ấu trùng (sâu canxi) và được đưa ra khay, sau đó tiếp tục nuôi từ 10 – 12 ngày nữa là có thể làm thức ăn cho gà. Ấu trùng phát triển thành nhộng, mất từ 30 – 35 ngày để nhộng phát triển thành ruồi lính đen và cho sinh sản. Trong quá trình sâu canxi sinh trưởng và phát triển sẽ liên tục bổ sung các loại phế phẩm nông nghiệp như: phân động vật, các loại rau củ, hoa quả hư hỏng,… Ngoài sâu canxi dùng làm thức ăn chăn nuôi thì vỏ của nhộng và phân của ruồi lính đen cũng được tận dụng trồng rau màu, cây cảnh. Đặc biệt phân của ấu trùng ruồi lính đen có thể dùng để nuôi trùn quế, một loại trùn đất dùng làm thức ăn chăn nuôi và có tác dụng làm tơi xốp, giàu dinh dưỡng cho đất. Do đó, mô hình nuôi sâu canxi được xem là mô hình khép kín, có thể tận dụng toàn bộ các loại phế phẩm nông nghiệp trong quá trình nuôi dưỡng. Trung bình cứ 100g trứng ruồi lính đen có thể thu được 2,5 – 3 tạ sâu canxi với thời gian nuôi chỉ từ 15 – 20 ngày. Chính vì thời gian sinh trưởng ngắn nên sâu canxi có thể nuôi gối lứa cho thu hoạch liên tục nên không chỉ cung cấp một lượng thức ăn thường xuyên cho trang trại gà mà còn có thể phối trộn với các loại phụ phẩm nông nghiệp khác làm phân bón giúp tăng độ phì nhiêu cho đất.
Mô hình chăn nuôi gà bằng sâu canxi tại HTX sản xuất nông nghiệp và dịch vụ chăn nuôi Hoàng Thủy, xã Mậu Lâm, Như Thanh.
Vì được sử dụng sâu canxi làm nguyên liệu chính thức ăn cho gà đã giúp trang trại của anh Hoàng tiết kiệm được gần 30% chi phí đầu vào. Khi gà được bổ sung sâu canxi làm thức ăn sẽ giúp đàn gà tăng sức đề kháng cao hơn để phòng trừ dịch bệnh một cách hiệu quả hơn so với trước đây. Chất lượng thịt và trứng gà cũng được cải thiện một cách rõ rệt như: gà chắc thịt, dai ngon hơn; trứng gà lòng đỏ to dầy, ăn ngậy thơm và đặc biệt có hàm lượng canxi cao hơn gấp 1,5 lần so với trứng gà thông thường nên được thị trường rất ưa chuộng mặc dù giá thành có thể đắt hơn từ 10 – 30 % so với các sản phẩm khác trên thị trường. Ngoài ra, phương pháp nuôi gà bằng sâu canxi giúp anh Hoàng giải được bài toán khó là xử lý được các vấn đề về ô nhiễm môi trường từ những phụ, phế phẩm trong nông nghiệp góp phần bảo vệ môi trường sinh thái trong lành. Với hơn 3000 gà đẻ trứng cho trung bình gần 2.000 quả trứng/ngày, với giá bán sỉ trung bình từ 2.500 đồng/quả, hàng năm cho thu nhập lên tới hơn 1,8 tỷ đồng/năm. Sau khi trừ đi hết các chi phí cho lợi nhuận trên dưới 300 triệu đồng/năm. Ngoài ra, với 7.000 gà thịt/năm với giá bán trung bình từ 110 nghìn đồng/kg, hàng năm cho thu nhập từ 2 tỷ đồng/năm, trừ đi tất cả các chi phí cho thu nhập trung bình từ 350 triệu đồng/năm. Như vậy, tổng cộng từ việc nuôi gà bằng sâu canxi đã tiết kiệm cho trang trại của anh Hoàng khoảng 30 % chi phí đầu vào qua đó gia tăng lợi nhuận trung bình đạt từ 650 triệu đồng/năm. HTX hàng năm cũng tạo việc làm thường xuyên cho 6 lao động địa phương với mức thu nhập từ 5 triệu đồng/người/tháng, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống của người dân huyện miền núi vốn còn gặp nhiều khó khăn. Năm 2024, sản phẩm trứng gà canxi Hoàng Thủy của HTX sản xuất nông nghiệp và dịch vụ chăn nuôi Hoàng Thủy đã được UBND huyện Như Thanh công nhận đạt sản phẩm OCOP 3 sao.
Từ thành công của mô hình: Chăn nuôi gà bằng sâu canxi đem lại hiệu quả kinh tế cao tại xã Mậu Lâm, huyện Như Thanh có thể thấy sâu canxi là một nguồn thức ăn chăn nuôi tự nhiên, hữu cơ dễ nuôi dưỡng mà người chăn nuôi có thể tận dụng trong chăn nuôi để nâng cao chất lượng cho sản phẩm đáp ứng nhu cầu sử dụng các loại thực phẩm có nguồn gốc hữu cơ đang dần trở thành một tiêu chuẩn tất yếu trên thị trường. Mô hình này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho người nông dân mà còn hướng đến một nền nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường. Chính vì vậy, nuôi gà bằng sâu canxi đang mở ra triển vọng mới trong việc phát triển chăn nuôi gà hiệu quả và bền vững. Mô hình có thế trở thành một điểm sáng trong phát triển kinh tế trang trại tại huyện Như Thanh và là mô hình điểm cần được nhân rộng để người chăn nuôi trên địa bàn tỉnh có thể thăm quan, học hỏi kinh nghiệm qua đó góp phần vào sự phát triển của một nền nông nghiệp sạch bền vững, thân thiện với môi trường.
Mạnh Tùng