Phát triển mô hình nuôi ong dưới tán rừng tại các hợp tác xã trên địa bàn huyện Như Xuân
Như Xuân là một trong những huyện miền núi có diện tích đất rừng lớn của tỉnh Thanh Hóa với hơn 56.320 ha, trong đó 32.361,73 ha rừng tự nhiên còn lại là rừng sản xuất. Diện tích đất rừng lớn trong khi diện tích đất canh tác hạn chế, năng suất từ sản xuất nông nghiệp thấp khiến đời sống người dân vô cùng khó khăn… Để thay đổi sinh kế cho người dân trên địa bàn huyện đồng thời tận dụng tốt lợi thế từ rừng mang lại, chính quyền địa phương đã đưa ra nhiều cơ chế hỗ trợ, khuyến khích người dân phát triển các mô hình kinh tế dưới tán rừng như trồng cây dược liệu, chăn nuôi gia súc gia cầm kết hợp trồng trọt, nuôi ong mật,.. Trong đó, mô hình nuôi ong mật dưới tán rừng đã và đang trở thành hướng đi tiềm năng cho thấy hiệu quả kinh tế, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống cho bà con nông dân.
Hình ảnh: Đàn ong dưới tán rừng tại HTX Hợp Thành – Bình Lương
Xuất phát điểm mô hình nuôi ong dưới tán rừng được các hộ dân đưa vào nuôi với số lượng nhỏ từ 5-10 đàn, đến nay toàn huyện đã có hàng trăm hộ nuôi ong với số lượng khoảng 6.000 đàn, mỗi năm cho sản lượng từ 40.000 – 45.000 lít mật ong tập trung chủ yếu tại các xã Tân Bình, Hóa Quỳ, Bình Lương. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất góp phần nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm mật ong Như Xuân các hộ nuôi ong đã liên kết với nhau thành lập các câu lạc bộ, tổ hợp tác và hợp tác xã. Hiện toàn huyện có 4 HTX phát triển mô hình nuôi ong mật và hàng chục tổ hợp tác nuôi ong. Điển hình trong số đó phải kể đến hợp tác xã Hợp Thành xã Bình Lương và HTX Bản Thổ thuộc xã Hóa Quỳ.
Với lợi thế là xã có địa bàn rộng, diện tích rừng đặc dụng lớn, người dân có truyền thống nuôi ong, từ khi thành lập đến nay HTX Hợp Thành tại xã Bình Lương đã từng bước xây dựng thương hiệu sản phẩm Mật ong hoa rừng Đức Lương được đông đảo người tiêu dùng biết đến và đạt chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao năm 2022.
Hình ảnh: Ông Lê Trọng Mai, giám đốc HTX Hợp Thành – Bình Lương (bên phải)
Theo ông Lê Trọng Mai, giám đốc HTX Hợp Thành: “Nghề nuôi ong lấy mật của người dân trong thôn Hợp Thành đã có từ lâu. Do sống trong vùng đệm của vườn Quốc gia Bến En, tận dụng lợi thế nhiều cây rừng nên mỗi gia đình thường nuôi từ 2 đến 3 đàn ong để lấy mật. Nhận thấy mật ong tự nhiên có giá trị kinh tế cao, năm 2018, tôi đã cùng với 7 hộ nuôi ong trong thôn thành lập Câu lạc bộ Ong Bình Lương nhằm liên kết các hộ nuôi ong, chia sẻ kinh nghiệm và tìm đầu ra cho sản phẩm. Đến tháng 4/2022, thực hiện chương trình XDNTM, được cấp ủy chính quyền xã Bình Lương tuyên truyền, vận động, tôi cùng các hộ trong câu lạc bộ và những hộ nuôi ong trên địa bàn thống nhất thành lập HTX Hợp Thành với 27 thành viên tham gia”.
Không chỉ là mô hình phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, từ khi thành lập HTX đã chú trọng đầu tư máy móc, áp dụng khoa học – kỹ thuật, nhằm xây dựng thương hiệu sản phẩm mật ong. Với sự hỗ trợ của chính quyền xã Bình Lương về tập huấn kỹ thuật, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, anh Mai cùng với các thành viên đã mạnh dạn đưa đàn ong về nuôi tập trung và đầu tư hệ thống lọc, máy quay mật ly tâm để lấy và loại bỏ các tạp chất trong mật ong, nhờ vậy đã hạn chế sự thất thoát về sản lượng do cách vắt truyền thống trước đây đồng thời giữ được chất lượng và hương thơm của mật. Ngoài ra, để nhiều người biết đến nhãn hiệu mật ong hoa rừng Đức Lương, HTX Hợp Thành dưới sự hỗ trợ, tạo điều kiện của chính quyền địa phương đã đẩy mạnh quảng bá giới thiệu sản phẩm trên nền tảng số như zalo, facebook, tiktok. Đồng thời tích cực tham gia hội thảo xúc tiến thương mại, các hội chợ trong và ngoài tỉnh để đưa sản phẩm tiếp cận nhiều hơn tới người tiêu dùng và mở rộng tìm kiếm đối tác, doanh nghiệp. Từ đó thị trường tiêu thụ của sản phẩm mật ong hoa rừng Đức Lương được mở rộng trên khắp cả nước, góp phần nâng cao đời sống nhân dân. Đến nay HTX đã có 47 thành viên với hơn 1.600 đàn ong mật, mỗi năm sản xuất từ 10.000-12.000 lít mật ong, với giá bán 250.000-300.000đồng/lít mỗi năm cho doanh thu đạt 3 tỷ đồng, trừ chi phí mỗi năm lợi nhuận từ nuôi ong thu về khoảng 2,1 tỷ đồng.
Hình ảnh: Mật ong lên men của HTX Bản Thổ –xã Hóa Quỳ
Không chỉ xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm ong mật thiên nhiên, một số HTX trên địa bàn huyện Như Xuân còn tìm tòi, học hỏi nhằm đa dạng hóa các sản phẩm từ mật ong, từ đó tiếp cận tới đông đảo khách hàng hơn. HTX Bản Thổ thuộc xã Hóa Quỳ là một trong số ít các HTX đi đầu trong việc nghiên cứu tạo ra các sản phẩm lên men từ mật ong tự nhiên, từ đó nâng cao giá trị kinh tế cho sản phẩm. Với việc liên kết sản xuất giữa HTX và các hộ dân nuôi ong hiện nay đàn ong mật của toàn xã đã phát triển với khoảng 4.000 đàn, cho sản lượng trung bình 30.000 lít mật ong/năm. Mật ong lên men tươi Bản Thổ của HTX Bản Thổ xây dựng đảm bảo theo quy trình kỹ thuật từ các khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, đồng thời đầu tư máy móc tiên tiến thay thế thiết bị thủ công truyền thống đã tạo nên một sản phẩm riêng biệt có tác dụng cải thiện hệ tiêu hóa, tăng sức đề kháng cho cơ thể nên được người tiêu dùng đánh giá cao và có chỗ đứng nhất định trên thị trường, sản phẩm cũng được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao năm 2024.
Để tiếp tục phát huy thế mạnh về rừng trong phát triển kinh tế tại địa phương đồng thời giúp nghề nuôi ong dưới tán rừng tại các hợp tác xã một cách bền vững, các địa phương trên địa bàn huyện cần tiếp tục triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ, khuyến khích người dân chuyển hướng phát triển nghề nuôi ong từ nông hộ sang hướng tập trung, ứng dụng khoa học kỹ thuật đồng thời tăng cường hợp tác liên kết với các HTX nuôi ong có hiệu quả trên địa bàn. Chú trọng thành lập các tổ hợp tác, HTX để hợp tác xây dựng chuỗi liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương, đồng thời hỗ trợ kết nối, tiêu thụ sản phẩm mật ong ra các thị trường lớn.
Hồ Lý